داکتران: تداوی ناف نوزاد با روش‌های خانه‌گی خطرآفرین است

 کابل (پژواک، ۱۵ ثور ۱۴۰۴): برخی داکتران می‌گویند، هنوز هم در مناطق دورافتادۀ کشور، رسم‌های کهنه و باورهای نادرست بر شیوۀ مراقبت از نوزادان حاکم است که یکی آن استفاده از مواد غیرطبی برای تداوی ناف نوزاد می‌باشد که خطرآفرین است.

تجربۀ خانواده‌ها؛ وقتی دلسوزی به دردسر می‌انجامد

ناجیه، باشندۀ اصلی ولایت بغلان، پایواز یک کودک بیمار در شفاخانۀ صحت طفل اندراگاندی کابل به آژانس خبری پژواک گفت: «زن بیادرم ناف طفلکش بیرون برآمده بود، پنجی را در نافش ماند که ناف پس بیشند و باز در نافش سرمه را پاش داد … نافش هم به بسیار مشکل افتید، مکروبی شده بود ما مجبور شدیم که به داکتر ببریمش.»

به گفتهٔ او، در قریهٔ زیاد خانواده‌ها استند که از چنین روش‌ها برای تداوی ناف نوزادان استفاده می‌کنند.

همچنان، خورشید یکی از کارگران بخش صفایی شفاخانۀ صحت طفل‌ گفت: «خشویم در ناف اولادهای ما سرمه، رنگ آبی و نصوار را می‌انداخت و به همی خاطر خوب نمی‌شد، مکروبی می‌شد تا بالاخره مجبور می‌شدیم، به داکتر مراجعه کنیم.»

در همین حال، حنیف صدیقی باشندهٔ خیرخانه شهر کابل می‌گوید که در بین فامیل‌ها و اقارب او نیز کسانی وجود دارند که برای تداوی ناف نوزاد از چنین روش‌ها استفاده می‌کنند. در برخی موارد خودش شاهد وخیم شدن وضعیت صحی نوزاد نیز بوده است.

داکتران متخصص و کارمندان صحی هشدار می‌دهند که هرچند خانواده‌ها با نیت نیک به این روش‌ها متوسل می‌شوند، اما نتیجۀ آن می‌تواند برای نوزادان فاجعه‌بار باشد. در این گزارش، به بررسی این پدیده و پیامدهای آن پرداخته‌ایم.

ناف نوزاد چیست و چرا مراقبت درست از آن حیاتی است؟

داکتر فرزانه درانی، متخصص نسایی ولادی در شهرکابل به پژواک می‌گوید که افتیدن بند ناف نوازد یک پروسۀ فزیولوژیک است؛ یعنی بعد از تولد شدن طفل در مدت ۷ الی ۱۰ روز می‌افتد و از نگاه طبابت بسیار مهم است، باید ناف بیفتد.

داکتر درانی افزود که خانواده‌ها مواظب باشند و ناف نوزاد را همیشه خشک نگهداری کنند تا از عفونت و انتانات جلوگیری به‌عمل آید.

موصوف گفت: «تداوی‌های خودسرانۀ ناف نوزادان اشتباه است و سبب مشکلات جدی می‌شود. به طور مثال مریضانی نزد ما مراجعه کردند که حتی خاک، روغن زرد، گچ، مدفوع حیوانات، سرخی، خمیر، الکول و کریم دندان در ناف نوزاد انداخته بودند که سبب مکروبی شدن ناف گردیده بود.»

وی از خانواده تقاضا دارد که تداوی‌های خودسرانه را کنار بگذارند، نزد متخصص مربوطه مراجعه نمایند تا مشکل نزد نوزدا بیشتر نگردد.

به گفتهٔ او، ولادت در خانه و محل غیرصحی نیز سبب می‌گردد که ناف نوزاد مکروبی گردد.

در همین حال، داکتر رامش قدیر، جراح عمومی در شفاخانۀ صحت طفل اندراگاندی در کابل می‌گوید ناف، پل حیاتی میان جنین و مادر در دوران بارداری است. پس از ولادت، این بند به شکل فیزیولوژیک خشک شده و می‌افتد؛ معمولاً در ظرف یک تا دو هفته.

او توضیح می‌دهد که اگر ناف بیش از این مدت نیفتد، باید نگران شد؛ زیرا احتمال بروز انتانات وجود دارد که نیاز به رسیدگی طبی دارد.

وی تأکید می‌کند که قطع ناف باید با وسایل معقم و در حضور افراد مسلکی انجام شود؛ زیرا هر نوع آلودگی در این مرحله، می‌تواند دروازه‌ای برای مکروب‌ها باشد.

به گفتهٔ موصوف، هنوز هم در برخی نقاط کشور شماری از خانواده‌ها برای تداوی ناف نوزاد از روش‌های انداختن سرمه در ناف و مواد غیرطبی استفاده می‌کنند که در نتیجه ناف نوزاد التهابی می‌گردد.

به گفتۀ موصوف، تداوی‌های خودسرانه بیشتر در جوامعی صورت می‌گیرد که آگاهی ندارند، فیصدی واقعات از ولایات نسبت به مرکز بیشتر می‌باشد و بیشتر از سرمه، رنگ‌های مختلف، خاک و سکه فلزی استفاده می‌کنند.

او گفت: «ما در شفاخانه واقعات زیادی داریم که به دلیل تداوی‌های خودسرانه، ناف التهابی می‌شود، در صورتی که مکروبی می‌شود چرک پیدا می‌کند ممکن به خون منتقل شود که در این حالت ساختمان‌های مهم بدن را فرا می‌گیرد.»

داکتر قدیر برای خانواده‌ها توصیه کرد و گفت مادرانی که حامله هستند باید حداقل چهار یا پنج بار نزد داکتر مراجعه کنند، ولادت‌های شان در مراکز صحی انجام شود، تا ناف نوازدشان به‌صورت دقیق و درست قطع گردد.

وی گفت که اگر التهاب ناف خفیف و متوسط باشد قابل کنترول است، اما در صورتی که شدید باشد، خطرآفرین شده می‌تواند.

در همین حال، رنځوروال داکتر رفیع‌الدین ناصری ترینر متخصص امراض اطفال در شفاخانه ملی اطفال اتاترک می‌گوید، انداختن سرمه، سندر، رنگ سرخ و سایر مواد غیرطبی در ناف یک عمل غیرعلمی است که سبب مشکلات جدی در نزد نوزاد می‌گردد؛ به‌طور مثال می‌تواند که انتانات سطحی ناف را به انتانات بسیار شدید مبدل سازد و انتان می‌تواند که به خون نوزاد انتقال شده و سبب انتانات خون گردد.

او می‌گوید، در هفته سه الی چهار مریض نوزادی که به انتان ناف دچار گردیده، به این شفاخانه آورده می‌شوند.

موصوف از خانواده‌ها خواست که ولادت‌ها باید تحت مراقبت داکتران مسلکی صورت بگیرد، ناف نوزاد توسط یک تیغ معقم قطع شود، مراقبت جدی صورت گیرد، ناف نوزاد را خشک نگهداری کنند و در صورت بروز انتانات در ناف نوزاد، به نزدیک‌ترین مرکز صحی مراجعه گردد.

با این حال، داکتر سلطان‌محمد سدید، متحصص داخلۀ اطفال گفت که بعضی خانواده‌ها به خصوص کسانی‌که دور از شهرها زنده‌گی می‌کنند، از سرمه، زغال‌سنگ، سرخی، حتی مدفوع گاو بالای ناف نوزادان استعمال می‌کنند که فوق‌العاده خطرناک است و حیات نوزادان را تهدید می‌کند.

وی که در یکی از شفاخانه‌های خصوصی کار می‌کند گفت: «ما هفته‌وار با چنین موضوعات مواجه می‌شویم، به طور اوسط ماهانه حدود ده واقعه آن را شاهد می‌باشیم.»

به گفتهٔ وی، تداوی‌های خود‌سرانه خطرآفرین بوده می‌تواند.

موصوف رعایت حفظ‌الصحه، خودداری از استعمال هرگونه مواد غیرطبی در ناف نوزاد را در قسمت وقایه از التهابی شدن آن موثر خواند گفت: «در صورت بروز سرخی در ناحیه ناف،  وجود چرک، پندیده‌گی و یا خونریزی از ناحیۀ ناف باید هرچه عاجل  مریض را به مرکز صحی انتقال داد.»