کندهار (پژواک، ۱۷ جدی ۹۱): تاجران و دکانداران نسبت به زنان، مفاد بیشتری از بابت صنعت دستی مشهور زنان کندهار (يخن های خامکی) به دست مى آورند.
يخن های خامکی، صنعت دستی ويژۀ زنان کندهار است که توسط سوزن و تار به شکل بسيار ظريف روی رخت دوخته ميشود و بعداً آن را مردان می پوشند.
يخن های کندهاری، نه تنها در افغانستان بلکه در خارج از کشور در اروپا و امريکا نيز علاقه مندان زياد دارد و آن را به قميت بلند خريداری می نمايند.
شمار زيادی از خانم ها در کندهار ميگويند که بازار يخن های خامکی گرم است؛ اما مشکل اين است که مفاد زياد اين صنعت، به دکانداران و تجار ميرسد و آنها تنها مزد زحمت خود را به دست مى آورند.
خاطره باشنده ولسوالی دند، که يخن خامکی را می دوزد و بعد آن را به دکانداران ميفروشد، ميگويد که دوختن يخن هنر بزرگ است، زياد زحمت و تکليف دارد؛ اما برای زنان مفاد ندارد؛ زيراکه مفاد زياد آن به ديگران ميرسد.
وی به آژانس خبرى پژواک گفت: “ساختن يک يخن، شش ماه وقت را در بر ميگيره، تمامی کارهای آن توسط سوزن و تار انجام ميشه؛ هرکوک آن به حساب اس و اگر يک تک غلط شوه، همه يخن خراب ميشه.”
وی از اين هنر خود، مانده به نظر ميرسيد؛ زيرا وی افزود که نه تنها مفاد وی از بابت دوختن يخن ها کم است، بلکه اين کار چشم خانم ها را نيز ضعيف ميسازد.
وی علاوه نمود که يک يخن خامک شده را، به قيمت شش يا هفت هزارافغانى به دکانداران ميفروشد؛ اما از سوی آنها به قيمت پانزده و ياهم بيست هزار افغانی فروخته ميشود.
خانم ناديه يک باشندۀ ديگر منطقۀ کابل شاه شهر کندهار گفت: مشکلی اصلى اين است که يک مارکيت خاص وجود ندارد تا زنان، صنايع دستی خود را آنجا به فروش برسانند.
وی افزود: “اين برای زنان بسيار تاسف آور است که زحمت را آنها ميکشند؛ اما مفاد آن به مردان ميرسد.”
وی از ادارت دولتی و رياست امور زنان گله نمود که هنوز مارکيتى را در زمينه ايجاد نکرده تا آنها صنايع دستی خود را درانجا به فروش برسانند، تا زمانی که همچو يک مارکيت در کندهار ايجاد نشود، هيچ وقت وضعيت اقتصادی زنان بهبود نخواهد يافت.
با آن که خامک دوزان از کار خود دلشکسته اند؛ اما فروشندگان يخن های خامکی خورسنداند که يخن هاى خامکی را از خانم ها به قيمت پايين ميگيرند و به قيمت بلند ميفروشند.
رحمت الله يک دکاندار يخن ها در سرپوش بازار کندهار گفت که يخن های خامکى، علاقه مندان زياد دارد و قميت های آن نيز روز به روز بلند شده ميرود.
وی افزود که اکنون، يک يخن در بازار که دارای هنر خوب باشد، از ده تا بيست هزار افغانی قيمت دارد.
وی به پژواک افزود: “يخن های کندهاری، بازار خوب دارد. در اينجا مردم از هرات و ولايات شمالی مى آيند، يخن هارا به اروپا و امريکا ميبرند؛ زيرا که درآنجا از سوی افغان ها به قيمت های بلند خريدارى ميشود.”
فروشندگان همچو يخن ها ميگويند که صدها خانم در شهر کندهار و ولسوالی ها، از سوی آنها گماشته شده اند تا برای آنها يخن های خامکی در بدل پول بدوزند.
در پهلوی رياست امور زنان، سه نهاد ديگر زنان نيز در ولايت کندهار فعاليت دارند؛ اما بازهم نتوانسته اند زمينۀ بازار برای اين صنعت را مساعد نمايند و يا مارکيت ويژۀ زنان را برای آنها ايجاد کنند.
دراينجا طى ده سال گذشته، تنها يک نمايشگاه برای صنايع دستی زنان، در سال ۱۳۸۹ از سوی رياست امور زنان دايرشده بود.
رقيه اڅکزی رييس امور زنان کندهار ميگويد که چندی پيش، کارهای اعمار پارک زنانه و مرکز تعليمی در شهرک عينومينه در شرق شهر کندهار آغاز گرديده است، که درآنجا زمينۀ کسب و آموزش هنرها برای زنان مساعد خواهد شد.
وی به پژواک گفت که چندبار از وزارت و ادارات کمک دهنده، خواسته تا يک مارکيت ويژه برای فروش صنايع دستی زنان کندهار اعمار نمايند؛ اما تا حال پذيرفته نشده است.
از سوی ديگر، محمد رحيم رحيمی رييس اقتصاد ولايت کندهار گفت: برای اينکه مفاد زياد اين صنعت، به زنان يخن دوز برسد، جامعۀ زنان را در ولسوالی ايجاد نموده اند.
وی علاوه نمود: “ما در بعضی ولسوالی ها، اتحاديه های زنان را بخاطری ايجاد نموده ايم که زنان بتوانند مواد خود را به جای تجار و دکانداران، مستقيماً به مارکيت عرضه نمايند و مفاد آن، به آنها برسد.”
وی گفت که پلان دارد تا بازار مخصوص صنعت زنان را با کمک يک موسسه خارجی اعمار نمايد تا از اين راه، زنان بتوانند صنايع دستی خود را به فروش برسانند و تمامی مفاد آن را از آن خود نمايند.
