کابل (پژواک، ۱۸سرطان ۱۴۰۵): ذاکرالله که سالها از خود میپرسید چرا چشمهایش بینا نیست؛ اما امروز در کنار صدها کودک و نوجوان نابینا در انستیتیوت مسلکی روشندلان کابل، نهتنها قرآنکریم و درسهای مکتب را میآموزد، بلکه کار با کمپیوتر، مهارتهای زندهگی و امید به آینده را نیز فرا میگیرد؛ جایی که نابینایی نه پایان رؤیاها، بلکه آغاز راهی برای خودباوری و استقلال است.
این انستیتوت که در سال ۱۳۵۸ تأسیس شده، اکنون برای ۳۰۰ شاگرد نابینا ۱۰۰ دختر و ۲۰۰ پسر از صنف اول تا چهاردهم زمینۀ آموزش را فراهم کردهاست. در کنار درسهای عمومی و علوم اسلامی، شاگردان مهارتهایی چون کار با کمپیوتر، تیلفون هوشمند، تولید برس، چوکیبافی و ورزش را نیز فرا میگیرند.
روایتهایی از امید و خودباوری
ذاکرالله، یکی از شاگردان که در صنف سوم این انستیتیوت درس میخواند، در گوشهٔ نشسته و مصروف تلاوت قرآنکریم بود، به پژواک گفت که روزهایش را میان درسهای مکتب و حفظ قرآنکریم سپری میکند.
او در خانوادهای بزرگ شده که نابینایی برایش پدیدهای ناآشنا نیست؛ کاکایش و یکی از خواهرانش نیز از نعمت بینایی محروماند.
ذاکرالله با صدایی آرام از روزهایی سخن میگوید که از خداوند میپرسید چرا نابینا آفریده شده است.
وی گفت: «گاهی با خودم میگفتم: خدایا، چرا مرا نابینا آفریدی؟ از تو میخواستم که چشمانم را بینا بسازی؛ اما وقتی میبینم بعضی آدمها با وجود داشتن چشم، کارهایی انجام میدهند که خداوند از آن راضی نیست، دوباره با خودم میگویم: نه، شکر که نابینا هستم.»
ذاکرالله میگوید، نابینایی نتوانسته آرزوهایش را از او بگیرد؛ بزرگترین آرزویش این است که روزی حافظ کامل قرآنکریم شود و آنچه آموختهاست به دیگران نیز بیاموزد.
او میگوید: «دوست دارم تمام قرآنکریم را حفظ کنم و آن را به دیگران نیز آموزش بدهم.»
اما داستان ذاکرالله تنها یکی از صدها روایت امید در انستیتوت مسلکی روشندلان کابل است؛ جایی که صدها کودک و جوان نابینا، هر روز با تکیه بر آموزش و مهارتآموزی، آیندهای را میسازند که در آن محدودیت جسمی، سد راه موفقیت نیست.
محبالله اکبری، یکی دیگر از شاگردان این انستیتوت، که تمامی ۳۰ سپارۀ قرآنکریم را همراه با ترجمۀ آن حفظ کردهاست، گفت که حفظ و تلاوت قرآن به زندهگیاش معنا و امید بخشیدهاست.
وی گفت: «هر روز که قرآنکریم را تلاوت میکنم، احساس خوشی میکنم و قلبم روزبهروز روشنتر میشود؛ هیچگاه احساس نمیکنم که یک فرد نابینا هستم.»
محبالله با لبخند ملیحی که بر لبان داشت، افزود: «خانوادهام نیز به من افتخار میکنند، مرا تاج سر خود میدانند و میگویند: خداوند دنیا و آخرت ما و شما را نیک بگرداند و در آخرت شفاعتگر ما باشی.»
او از تمام جوانان هم بینا و هم نابینا خواست که درس بخوانند، تلاش کنند و برای خود شخصیتسازی نمایند و از ضایع نمودن وقت گرانبهای شان خود داری کنند.
رسالت یک آموزگار که خود نابینا است
محمدیوسف حنیفی، آموزگار تعلیمات اسلامی این انستیتیوت، ۱۵ سال است که هر روز با شاگردان نابینا در یک صنف مینشیند؛ تجربهای که به گفتۀ خودش، نه تنها یک وظیفه، بلکه رسالتی ارزشمند است. او که خود نیز نابیناست، خدمت به این قشر را افتخاری بزرگ میداند.
وی میگوید: «این ۱۵ سال را با رضایت سپری کردهام و خوشحالم که در میان همسرنوشتان خود خدمت میکنم. از سوی دیگر، آموزش قرآن کریم هم پاداش دنیوی دارد و هم اجر اخروی. پیامبر اسلام (ص) فرمودهاند: “بهترین شما کسی است که قرآن را بیاموزد و آن را به دیگران نیز آموزش دهد.” به همین دلیل، این وظیفه را برای خود یک مسئولیت مقدس میدانم.»
حنیفی میگوید، در طول این سالها شاگردان مستعد بسیاری را آموزش دادهاست؛ شاگردانی که ثابت کردهاند نابینایی هرگز مانعی برای پیشرفت نیست.
او با اشاره به یکی از شاگردان پیشین خود میافزاید: «قاری خالد، یکی از فارغان سال گذشته انستیتیوت ما، در مسابقات قرائت قرآن کریم شرکت کرد و نتایج درخشانی به دست آورد. امروز او را میتوان از قاریان ممتاز افغانستان دانست و موفقیتش مایۀ افتخار ما است.»
این آموزگار در پایان، خانوادهها و افراد نابینا را تشویق میکند تا از فرصت آموزش بهره ببرند.
چالشها و دستاوردهای انستیتوت
صدیقالله یعقوبی، مدیر تدریسی انستیتوت مسلکی روشندلان کابل، به پژواک گفت که با ایجاد تعمیرهای جداگانه برای دختران و پسران، فراهم شدن خدمات ترانسپورتی و مناسبسازی مسیرهای رفتوآمد، شرایط آموزشی برای شاگردان بهبود یافته است.
یعقوبی در عین حال، مناسب نبودن سرکها و پیادهروها برای نابینایان و کمبود فرصتهای شغلی را از مهمترین چالشهای آنان عنوان کرد و از ادارههای دولتی و غیردولتی خواست سهم بیشتری به استخدام افراد دارای معلولیت، بهویژه نابینایان، اختصاص دهند.
وی از چاپ نخستین دورۀ کامل قرآن کریم به خط بریل در افغانستان، ایجاد مطبعۀ بریل و کلینیکهای صحی بهعنوان مهمترین دستاوردهای این مرکز یاد کرد و گفت که ساخت تعمیر آموزشی معیاری، جمنازیوم و پارک بازی برای بخش اناث از برنامههای آینده انستیتوت است.
صدای عصاها در دهلیزهای این انستیتوت با نوای تلاوت قرآن و شور آموختن درهم میآمیزد. اینجا نابینایی پایان راه نیست؛ بلکه آغاز مسیری است که شاگردان، با ایمان، دانش و مهارت، آینده خود را با دستان خویش میسازند.
