کابل (پژواک، ۴ میزان ۱۴۰۵): مسئولان صحی از مسدودشدن دو شرکت عرضۀ آب در کابل به دلیل رعایتنکردن برخی معیارهای لازم خبر میدهند؛ همزمان کارشناسان میگویند، معدنی یا بستهبندیشده بودن آب بهتنهایی سلامت آن را تضمین نمیکند و کیفیت آب باید براساس آزمایشهای لابراتواری و مطابقت با معیارهای صحی ارزیابی شود.
شماری از باشندهگان کابل نیز از کیفیت برخی آبهای بستهبندیشده و آبی که از طریق زرنجها به فروش میرسد، ابراز نگرانی میکنند؛ با این حال، تجربه و ادعاهای مصرفکنندهگان بهتنهایی نمیتواند آلودهگی آب یا علت بیماری را ثابت کند و برای تأیید چنین مواردی، آزمایشهای تخصصی لازم است.
۷۰ شرکت بزرگ تصفیۀ آب در کشور فعال اند
قاری محمدآصف الیاس، سخنگوی وزارت صنعت و تجارت میگوید که در حال حاضر ۷۰ شرکت بزرگ تصفیۀ آب در سطح کشور فعالیت دارند.
به گفتۀ او، آمار کارخانههای کوچک که آب را تصفیه و از طریق تانکرها یا زرنجها به فروش میرسانند، در دسترس نیست.
یکی از مسئولان که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، نیز گفت که اکثریت این کارخانههای کوچک بدون ثبت و راجستر فعالیت دارند.
نگرانی مصرفکنندهگان از کیفیت آبهای بستهبندیشده
شماری از باشندهگان کابل از کیفیت برخی آبهای بستهبندیشده و آبی که از طریق زرنجها به فروش میرسد، ابراز نگرانی میکنند؛ اما این ادعاها بهتنهایی نمیتواند آلودهگی آب یا علت بیماری را ثابت کند و برای تأیید آن، آزمایشهای تخصصی لازم است.
بهشته احمدی، باشندۀ کابل میگوید که تفاوت کیفیت برخی آبهای بستهبندیشده را هنگام استفاده احساس کردهاست.
به گفتۀ او، هنگام تهیۀ چای با آب مناسب، رنگ و طعم چای طبیعی میماند؛ اما برخی آبهای موجود در بازار چنین کیفیتی ندارند.
ساره، یکی دیگر از باشندهگان کابل میگوید، کیفیت آبی که خانوادهاش از یکی از شرکتها خریداری میکردند، در ابتدا مناسب بود؛ اما به باور او، با افزایش فروش، کیفیت آن کاهش یافتهاست.
او مدعی شد که در برخی موارد، داخل بوتل آب، حشره و برگ مشاهده کرده و هنگام تهیۀ چای نیز متوجه تغییر در رنگ و کیفیت آب شدهاست.
زرفشان، باشندۀ منطقۀ قلعۀ زمانخان شهر کابل میگوید که در مورد کیفیت آبهای تصفیهشدهای که توسط زرنجها به فروش میرسد، شک دارد.
وی افزود: «یک روز با یک رانندۀ موترهای شهری همصحبت شدم، گفت که پسر عمهاش آب تصفیهشده را توسط زرنجها میفروشد. سوالی که همیشه نزدم وجود داشت آیا آب زرنجها تصفیه شدهاند؟ آیا پسر عمهات ماشین تصفیهٔ آب دارد؟ اول یک لبخند زد و باز گفت: نی ماشین خو ندارد اما یک تابلیت را در آب میاندازد، پرسیدم، چه قسم تابلیت؟ گفت: مه بیسواد هستم دیگیشه نمیفهمم.»
مرسل، یکی دیگر از باشندهگان کابل میگوید که پس از مصرف آبی که از بیرون خریداری کرده بودند، اعضای خانوادهاش دچار معدهدرد و حالت تهوع شدند.
او مدعی شد که پس از پرسوجو به آنان گفته شده بود، برای تغییر طعم آب از مادهای استفاده شدهاست؛ با این حال، مشخص نیست که بیماری اعضای خانوادۀ او ناشی از مصرف همان آب بوده باشد.
آگاهان: معدنیبودن آب معیار سلامت نیست
رفیعالله نصرتی، عضو علمی اکادمی علوم افغانستان میگوید، آب طبیعی هنگام عبور از خاک و سنگ، املاح و مواد معدنی مختلفی مانند کلسیم و مگنیزیم را در خود حل میکند و میزان آن به منبع آب و شرایط زمینشناختی منطقه بستگی دارد.
به گفتۀ او، معدنیبودن آب بهتنهایی به معنای سالمتر بودن آن نیست و معیار اصلی، مطابقت آب با معیارهای کیفیت آب آشامیدنی است.
او افزود که افزایش برخی مواد مانند سودیم، فلوراید، نیترات و فلزات سنگین میتواند برای صحت مضر باشد و کیفیت آب باید از نظر آلودهگی میکروبی، pH، شفافیت، شوری، نیترات، فلوراید و سایر مواد کیمیاوی بررسی شود.
نصرتی گفت که هر آب بستهبندیشده الزاماً آب معدنی طبیعی نیست و برخی آبهای بوتلی، آب آشامیدنی معمولیاند که با روشهایی مانند فلتر، اشعۀ فرابنفش یا سیستم اسمز معکوس (RO) تصفیه میشوند.
به گفتۀ او، تصفیۀ بیشتر همیشه به معنای آب سالمتر نیست؛ زیرا برخی روشها علاوه بر آلایندهها، بخشی از املاح مفید مانند کلسیم و مگنیزیم را نیز کاهش میدهند.
وی تأکید کرد که در استفاده از دستگاههای تصفیه، انتخاب دستگاه مناسب، تعویض بهموقع فلتر و پاککاری منظم آن اهمیت دارد؛ زیرا دستگاه و فلتر آلوده میتواند خود محل رشد میکروبها شود.
نصرتی همچنین گفت که جوشاندن آب میتواند خطر بسیاری از باکتریها و ویروسها را کاهش دهد، اما آلایندههای کیمیاوی مانند آرسنیک، نیترات و فلزات سنگین را از بین نمیبرد.
او تأکید کرد که مردم نمیتوانند تنها براساس رنگ، شفافیت یا مزۀ آب درباره سلامت آن قضاوت کنند و در صورت امکان، منابع آب باید بهصورت دورهای آزمایش شوند.
از سوی دیگر، دکتر سید فریدشاه رفیعی، متخصص امراض داخله نیز میگوید، برخی میکروبها و مواد کیمیاوی مضر با چشم، بو یا مزه قابل تشخیص نیستند.
به گفتۀ او، آب آلوده میتواند سبب اسهالات، استفراغ و بیماریهایی مانند کولرا، دیزانتری، تب محرقه و هپاتیت A و E شود و آلودهگیهای کیمیاوی مانند آرسنیک، سرب و نیترات نیز در درازمدت برای صحت خطرناکاند.
رفیعی گفت، آب تصفیهشده با سیستم RO در صورت استفاده از دستگاه مناسب و رعایت اصول نگهداری، قابل استفادهاست و مواد معدنی مورد نیاز بدن نیز عمدتاً از طریق غذا تأمین میشود.
او از مردم خواست هنگام خرید آب بوتلی به مهر و لاک، تاریخ تولید و انقضا، مشخصات تولیدکننده و شرایط نگهداری توجه کنند و در صورت شک، آب را برای آزمایش به لابراتوارهای مربوط بسپارند.
دکتر فریدالله عمری، متخصص امراض انتانی نیز میگوید که آب آشامیدنی باید از آلودهگیهای میکروبی مصؤن باشد؛ زیرا آب آلوده میتواند بیماریهای انتانی ایجاد کند.
او بر نگهداری درست آب و استفاده از روشهای تأییدشده مانند کلورین یا جوشاندن آب در صورت نبود آب مصؤن تأکید کرد.
مسئول یک شرکت تولید آب
مسئول یکی از شرکتهای تولید آب معدنی در کابل که نخواست نامش گرفته شود، میگوید، منبع آب این شرکت پس از انتقال به کارخانه، مراحل تصفیه، فلتر، ضدعفونی و کنترل کیفیت را سپری میکند.
به گفتۀ او، در روند تولید، آزمایشهای فزیکی، کیمیاوی و میکروبیولوژیکی انجام میشود تا کیفیت آب حفظ شود.
وی میگوید: «رعایت اصول صحی، داشتن جوازهای قانونی و انجام آزمایشهای منظم، از مهمترین اقداماتی است که برای حفظ کیفیت آب انجام میدهیم.»
مسدودشدن دو شرکت بزرگ تصفیۀ آب
محمدعلی اکبری، مسئول آمریت آب، حفظالصحه و تبلیغات نظافت ریاست نظارت و بازرسی معینیت غذا و ادویه، به پژواک گفت که این آمریت مطابق پلان کاری خود، روزانه از شرکتهای تولید و عرضۀ آب آشامیدنی نظارت و بازرسی میکند.
او افزود که برای اطمینان از کیفیت آب، از شرکتهای عرضهکنندۀ آب آشامیدنی نمونهگیری شده و نمونهها از طریق لابراتوار آب وزارت صحت عامه بررسی میشود.
به گفتۀ وی، برای شرکتهای تحت نظارت توصیههای صحی ارایه میشود؛ اما در این اواخر دو شرکت به دلیل فعالیت خلاف طرزالعمل و رهنمودهای این اداره، تا زمان عیارسازی و رفع نواقص مسدود شدهاند.
موصوف در مورد بیشتر صحبت نکرد و از ارایۀ معلومات خودداری کرد.
اکبری از شرکتهای تصفیۀ آب خواست تا کیفیت آب تولیدی خود را مطابق معیارهای صحی تنظیم کنند و گفت که میزان «TDS» مواد معدنی، براساس توصیۀ او، بهتر است در حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ باشد.
او در مورد کیفیت آب تصفیهشده گفت که برخی شرکتها به دلیل تقاضای مردم، میزان منرالها و مجموعه املاح موجود در آب، از جمله کلسیم، پتاسیم، مگنیزیم و بایکربنات را بیش از حد کاهش میدهند.
وی افزود که کاهش بیش از حد املاح میتواند ترکیب آب را تغییر دهد و تأکید کرد که آب نباید صرفاً بر اساس شفافیت و مزه ارزیابی شود.
نظارت از ۳۲ شرکت آب زرنج در کابل؛ احتمال آلودهگی برخی منابع
محمدعلی اکبری گفت: «در بازارهای کابل، هم آب تصفیهشده و هم آب بدون تصفیه عرضه میشود و آبی که از آبهای زیرزمینی گرفته شده و بدون تصفیه از طریق تانکرها یا زرنجها به فروش میرسد، ممکن است در صورت آلودهگی منبع، خطر صحی داشته باشد.»
به گفتۀ وی، در شهر کابل آب آشامیدنی در تانکرهای بزرگ با ظرفیت پنج هزار لیتر یا بیشتر، آب زرنج، آب بوتلی ۱۹ لیتری و بوتلهای کوچک به فروش میرسد.
وی افزود که این آمریت، علاوه بر نظارت از بخشهای مختلف آب آشامیدنی، تاکنون از ۳۲ شرکت که آب را توسط زرنج به فروش میرسانند، نیز نظارت کرده و نمونههای آب این شرکتها برای بررسی کیفیت به لابراتوار فرستاده شدهاست.
موصوف گفت که شرکتهای تولید آب و آب زرنج مکلفاند برای اطمینان از کیفیت آب تولیدی خود، هر سه ماه یکبار نمونههای آب را برای آزمایش کیفیت به ادارۀ مربوط ارسال کنند.
به گفتۀ وی، این شرکتها همچنین مکلفاند برای ارایۀ خدمات بهتر به شهروندان، هر ماه یکبار ذخایر آب خود را شستوشو و پاککاری کنند.
اکبری با اشاره به نبود سیستم اساسی فاضلاب در شهر کابل گفت که بسیاری از باشندهگان مناطق غیرپلانی برای دفع فاضلاب از چاههای جاذب و غیرمعیاری استفاده میکنند که این امر احتمال ملوثشدن منابع آب زیرزمینی را افزایش میدهد.
وی افزود که آب تانکرهای بزرگ در بسیاری موارد بهصورت مستقیم و بدون تصفیه از منابع آب زیرزمینی پر میشود و در صورتی که سیستمهای فلتر شرکتهای آب زرنج بهدرستی کار نکند، احتمال ملوثشدن آب تولیدی این شرکتها نیز وجود دارد.
موصوف با اشاره به شیوع بیماری اسهال در ناحیۀ سیزدهم شهر کابل گفت که پس از شیوع بیماریهای اسهالی در شهرک ولیعصر، قلعهنو و دشت برچی کابل، تیمهای مسلکی به این مناطق اعزام و از منابع مختلف آب نمونهگیری کردهاند.
به گفتۀ وی، نتایج آزمایشها هنوز آماده نشده؛ اما برای صحیسازی آب، تابلیتهای کلورین نیز میان باشندهگان توزیع شدهاست.
او در مورد باور برخی باشندهگان کابل مبنی بر استفاده از تابلیتهای خاص برای تصفیۀ آب تانکرها گفت که تیمهای نظارتی تاکنون با چنین موردی برخورد نکردهاند.
