فیروزکوه (پژواک، ۱۸ اسد ۱۴۰۵): مهتاب، زنی که ۸ سال پیش همسرش را در انفجار ماین از دست داد، با آموختن خیاطی و خامکدوزی توانست راهی برای تأمین نیازهای چهار فرزندش پیدا کند؛ اما نبود بازار ثابت و افزایش هزینۀ مواد اولیه، کار او و دیگر زنان هنرمند غور را با چالش روبهرو کردهاست.
خیاطی و خامکدوزی از هنرها و حرفههای سنتی و پررونق در افغانستان به ویژه ولایت غور بهشمار میرود که زنان، بهویژه در مناطق روستایی و خانوادههای کمدرآمد، از آن برای کسب درآمد و کمک به تأمین هزینههای زندهگی استفاده میکنند.
مهتاب؛ مادر و نانآور خانه
در یکی از کوچههای خاکی شهر فیروزکوه، صدای منظم ماشین خیاطی از خانهای به گوش میرسد؛ جایی که مهتاب، زن ۳۶ ساله، با دستانی که سالها با نخ، سوزن و پارچه آشنا شده، برای تأمین نیازهای چهار فرزندش کار میکند.
او در کنار انجام مسئولیتهای خانه، با دوخت لباس و خامکدوزی منبع درآمدی هرچند اندک اما حیاتی برای خانوادهاش فراهم کردهاست.
مهتاب که ۸ سال پیش همسرش را در اثر انفجار ماین کارگذاریشده در ولسوالی پسابند ولایت غور از دست داد، پس از آن سرپرستی چهار فرزند خردسالش را به تنهایی بر عهده گرفت.
او در سالهای نخست پس از این رویداد با مشکلات شدید اقتصادی دستوپنجه نرم میکرد، اما با شرکت در یک دوره آموزشی خیاطی که از سوی یک مؤسسه برگزار شده بود، این حرفه را آموخت و پس از دریافت وسایل مورد نیاز کارش را در خانه آغاز کرد.
مهتاب میگوید: «وقتی که مرد خانه ما شهید شد با مشکلات اقتصادی زیادی روبه رو شدم، تا بالاخره خیاطی و خامک دوزی را یاد گرفتم و برای مشتریانم لباس میدوزم.»
اکنون مهتاب با دوخت لباس و خامکدوزی بخشی از هزینههای زندهگی خانوادهاش را تأمین میکند.
وی افزود: «مه هر دست لباس را ۲۰۰ افغانی و هر یخن خامک را از ۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ هزار افغانی میدوزم و یا هم به بازار عرضه به فروش میرسانم.»
هرچند درآمد این خانم محدود است، اما او علاوه میکند که همین درآمد اندک برای تأمین نفقه و نیازهای چهار فرزندش کفایت میکند و به او این امکان را میدهد تا با اتکا به هنر و تلاش خود، چرخ زندگی خانوادهاش را به حرکت درآورد.
به گفتۀ او، اگر زمینهای برای فروش بهتر محصولات دستدوز زنان فراهم شود، میتواند سفارشهای بیشتری بگیرد و درآمد خانوادهاش را افزایش دهد.
موصوف اضافه کرد: «آرزوی مه این است که کارم زیاد شود، مشتری بیشتر داشته باشم و بتوانم برای اولادهایم زندگی بهتر فراهم کنم.»
این خانم همچنان میگوید که برای رسیدن به آیندۀ بهتر فرزندانش تلاش میکند و حاضر است ساعتهای بیشتری کار کند و هنر خیاطی و خامکدوزی خود را گسترش دهد.
او امیدوار است روزی بتواند یک اتاق کوچک را به کارگاه خیاطی تبدیل کند و در کنار تأمین هزینههای خانواده، زمینۀ کار برای چند زن دیگر را نیز فراهم سازد.
هنر خانوادهگی؛ از میراث مادر تا منبع درآمد
در بخش دیگری از شهر فیروزکوه، فیروزه، زن۳۲ ساله، که به حرفۀ گلدوزی مشغول است و بیشتر اوقات در گوشهای از خانه، با نخ و سوزن طرحهای گوناگون را روی لباسها و پارچهها نقش میزند.
او میگوید، گلدوزی را از مادرش آموخته و پس از افزایش نیازهای اقتصادی خانواده، این هنر را به منبع درآمد تبدیل کردهاست.
فیروزکوه میگوید که سفارشهای مردم محل را میپذیرد و پس از تکمیل، لباسها و پارچههای گلدوزیشده را به مشتریان خود تحویل میدهد. «کار گلدوزی آسان نیست، اما وقتی میبینم از دسترنج خودم پول به دست میآورم و میتوانم در مصرف خانه کمک کنم، خستگیام کمتر میشود.»
فیروزه علاوه میکند که یکی از مشکلات اصلی او نبود بازار ثابت برای فروش کارهای دستی و افزایش قیمت نخ، پارچه و دیگر مواد مورد نیاز است.
با این حال، او امیدوار است زمینهای فراهم شود تا زنان گلدوز بتوانند محصولاتشان را در بازارهای محلی و نمایشگاهها عرضه کنند و حمایت بیشتری از زنان هنرمند صورت گیرد تا آنان بتوانند با استفاده از مهارتهای خود درآمد داشته باشند و بخشی از بار اقتصادی خانوادههایشان را به دوش بکشند.
صدها زن غوری در بخش خیاطی و خامکدوزی فعالیت دارند
اورانوس عارفی، مسئول اتاق تجارت و صنایع زنان ولایت غور با حمایت از کار زنان میگوید که زنان این ولایت در بخشهای خیاطی، گلدوزی و خامکدوزی مهارتهای خوبی دارند و با استفاده از همین هنرهای خود توانستهاند در تأمین هزینههای خانوادههایشان سهم بگیرند.
موصوف میافزاید: «زنان که تجارتهای کوچک دارند بیشتر در خانه کار میکنند و محصولات خود را از طریق مشتریان محلی به فروش میرسانند و در تامین نیازهای اقتصادی خانواده های خود کمک میکنند.»
وی علاوه کرد، تلاش میکند با برگزاری نمایشگاهها، محصولات زنان را معرفی کرده و زمینۀ دسترسی آنان به بازارهای بیشتر را فراهم کنند تا زنان بتوانند از این فرصتها برای توسعۀ کار و افزایش درآمدشان استفاده کنند.
موصوف ابراز امیدوار نمود که با افزایش توجه به صنایع دستی زنان، آنان بتوانند کارهای دستی خود را بیشتر توسعه دهند و از این راه درآمد بیشتری برای خانوادههایشان به دست آورند.
بهگفتهٔ وی، در این ولایت بیش از ۳۰۰ زن در بخشهای مختلف از جمله خیاطی، خامکدوزی، گلدوزی، صنایعی دستی و دیگر بخشّهای مشغول کار هستند که از این میان ۲۵ تن آنان جواز رسمی فعالیت از طرف اتاق را دریافت کردهاند.
