چغچران(پژواک ٢٩جدی٩٠): ” خانمم را به خاطر ولادت، توسط مرکب به کلینیک انتقال مینمودم،اما وی در مسیرراه جان باخت.”
این گفتۀ گل محمد باشنده ولسوالی چهارسده ولایت غوراست که خانمش را نسبت دوری راه از کلینیک،هنگام ولادت از دست داده است.
وی به پژواک گفت که چهارسده یک ولسوالی کوهستانی است وهمه راه های آن صعب العبور است.
گل محمد افزود که دراین ولسوالی ،یک کلینیک وجود دارد که حدود ٥٠ کیلو متر از محل زنده گی شان فاصله دارد.
موصوف علاوه نمود :” چند روز قبل خانمم تکلیف ولادت داشت وچون راه موتر رو وجودندارد، ویرا توسط مرکب به کلینیک انتقال میدادم،اما ازشدت درد وتکلیف در راه فوت کرد.”
عبدالرشید باشنده دیگر ولسوالی چهارسده میگوید که زن،مرد وطفل این منطقه ؛وقتی مریض می شوند، مجبور اند درد را تحمل کنند.زیراداکتر ودوا در کلینیک وجود ندارد وکرایه رفت وبرگشت یکنفر به مرکز ولایت سه هزار افغانی می شود،که همه این توانمندی را ندارند.
مردم درولسوالی ساغر ولايت غور نیز به همچون مشکل مواجه اند.
محمد سلیم باشنده ولسوالی ساغر، میگوید که اکثرمردم این ولسوالی به خدمات صحی دسترسی ندارند،زیرا تعداد کلینیک هااندک بوده وکلینيک منطقه آنها ازپنج ماه به اینطرف بسته است.
وی افزود،که دراکثرکلینيک های این ولسوالی؛ داکترو دوا وجود ندارد.
سلیم علاوه نمود درسالروان دوتن از قریه آنهانسبت نبود دوا و داکتردرزمان انتقال به مرکزولایت، از اثر دوری وخرابی راه، جان خودرا از دست دادند.
محمد سلیم میگوید:”دولت به غم مردم نیست،مردم به امید تداوی به کليینک میروند،اما در آنجا داکترمرد وجود ندارد،چه رسد به داکتر زن.”
جان محمد باشنده ولسوالی پسابند میگوید یک کلينيک درمرکزاین ولسوالی وجود دارد آنهم داکترودوا ندارد و مردم دوا رااز بازارخریداری میکنند.
وی علاوه نمود که راه این ولسوالی خیلی مشکل دارد وطالبان دربعضی قسمتهای آن ماین گذاشته اند.
جان محمد گفت :” بشمول یک طفل پنج ساله من ، دوتن درسالروان هنگام انتقال به مرکز ولایت ؛جان خودرا در مسیر راه از دست دادند.”
موصوف میگوید:”اکثر کسانیکه دراین ولسوالی مریض میشوند،بخصوص زنان به داکترو دوا دسترسی ندارند ومجبور اند در مقابل درد اگر زنده می مانند ویا ازبین میروند؛ صبر وحوصله کنند.”
وی افزود که با وجود چندین بار شکایت، دولت به این مشکل شان توجه نکرده است.
عبدالرحیم رضا زاده عضو شورای ولایتی غور ميگويد که وزارت صحت عامه، همیشه اعلان میکند که ٨٠ درصد مردم به خدمات صحی دسترسی دارند.درحالیکه ٣٠ درصد مردم مابه خدمات صحی، دسترسی ندارند.
وى گفت :” درشفاخا نه مرکز ولایت دوا موجود نیست ،چه رسد به کلینیک های ولسوالیها.”
وی افزود که این مشکل را بارها با وزارت صحت عامه درمیان گذاشته اند،اما در مورد توجه نشده است.
داکترغلام نبی یگانه ریيس صحت عامه غوربا تأیید مشکلات صحی ميگويد که ٥٠درصد کارمندان صحی دراین ولایت؛ کمبوداست .تا هنوزیک داکتر زن وحتی یک نرس اناث دراین ولایت وجود ندارد.
وى افزود که درمجموع نهادهای صحی این ولایت٤٥ قابله که از مکتب قابلگی این ولایت فارغ شده اند،وجود دارد.اما نرسهای ذکور که در شفاخانه هاو کلینیک های این ولایت مصروف وظیفه اند،دوره آموزشی نرسنگ را سپری نکرده اند،بلکه ازکورسهای کوتاه مدت فارغ شده اند.
داکتر يگانه، کمبود دوا را درمراکز صحی نیز تأیید نموده وعلاوه نمود که قراردادعرضه خدمات صحی با موسسات غير دولتى در کابل صورت گرفته است وانجوهای مذکوردر رفع مشکل کلینیک ها توجه نمی کنند.
رییس صحت ولایت غور گفت که به زودی به شورای ولایتی شکایت می کندوهمچنان مشکلات موجود را با وزارت صحت عامه در میان میگذارد.
داکتر عبدالوکیل که مسوول بخش صحی موسسه مرکز تربیوی انکشافی برای افغانستان است و به گفتۀخودش دو ماه می شود مسوولیت تطبیق برنامه صحت رادرولسوالیهای اینولایت به دوش گرفته است،کمبود دوا وداکتر را در شفا خانه وکلینیک های ولسوالیهای غور تأیید میکند.
وی به پژواک گفت که قبلأ این بر نامه، از جانب موسسه همکار تطبیق می شدو موسسه مذکور مطابق قرار داد خود با وزارت صحت عامه، باید قبل از ختم میعاد قرار داد خود ادویه ٦ ماهه مورد نیاز را در مراکز صحی اکمال می نمود که برخلاف ادویه مورد نیاز ٣ماه را اکمال نموده وباعث چنین خلا شده است.
وکیل افزود که درحال خریداری دوا از هرات وانتقال آن به کلینيک های ولسوالیهای غور میباشد.
وی درمورد کمبود داکتر گفت :(( اکثردوکتوران، حاضر نیستند به غور که یک ولایت کوهستانی وصعب العبورمیباشدوظیفه اجراکنند ومابه تازه گی یک داکتررا درولسوالیهای لعل ویک داکتررا در ولسوالی شهرک استخدام نمودیم.))
وکیل نیز تأیید نمود که در کلینیک وشفا خانه های ولسوالیهای این ولایت ،حتی یک داکتر ونرس زن وجود ندارد.
وی دلیل نبود داکتر ونرس زن را درمراکز وشفاخانه های این ولایت،کوهستانی بودن وخراب بودن راه های این ولایت دانسته وعلاوه نمود که دوکتوران ونرسان حاضر نیستند درفواصل دور رفته وایفای وظیفه نمایند.
داکتر عبدالوکیل مسوول بخش صحی موسسه مرکز تربیوی انکشافی برای افغانستان گفت که تلاش دارندتاکمبود داکتر را از داخل کشور وتاجکستان رفع نمایند.
درعین حال، سخی کارگر سخنگوی وزارت صحت عامه با پذیرفتن موجودیت کمبود پرسونل صحی وادویه در ولایت غور به پژواک گفت که قرار داد اعمار شفاخانه ١٥٠ بستر مرکز این ولایت،میان این وزارت وکشور جاپان عقد شده که با اعمار آن،برخی از مشکلات موجود رفع خواهد شد.
وی در ارتباط به کمبود پرسونل صحی گفت که محدودیت منابع بشری از جمله مشکلات این وزارت در ولایات است.
اوغلی اظهار داشت که وزارت صحت عامه به خاطر رفع مشکلات صحی درمناطق نا امن حاضر شد،تا دو هزار دالر برای متخصصین معاش دهد،که حاضر به اجرای وظیفه درهمچون محلات باشند،اما کسی حاضر نشد ووزارت به زور نمی تواند داکترا ن را اعزام کند.
سخنگوی وزارت صحت عامه افزود که همچنان این وزارت در بورسهای اکمال تخصص ،برای آنعده دو کتوران جوان حق اولیت را میدهد،که سه سال در اطراف اجرای وظیفه نمایند،اما با آنهم این مشکل رفع نشده است.
کارگر،عدم موجودیت داکتر ونرس زن را درولایت غور رد نموده گفت:(( یکی دو تا داکترزن و٤٥ قابله،درآنولایت موجود است. ))
همچنان موصوف در ارتباط به کمبود ادویه در کلینیک های آن ولایت گفت که وزیر صحت عامه در دیدار با نماینده گان آن ولایت دررفع کمبود ادویه از طریق انجوی قراردادی ،وعده داده واین موضوع جداً تعقیب می شود.
اين درحالى است که بر اساس سروى جديدى که ماه گذشته، از طرف وزارت صحت عامه اعلام شد، ميزان مرگ ومير مادران واطفال نسبت به ده سال گذشته، کاهش يافته است .
در اين سروى که به همکارى سازمان صحى جهان، يونيسف و اداره انکشاف بين المللى امريکا در ٣٤ ولايت کشور انجام شده،آمده است که درحال حاضر دربين هريکصد هزار مادر درزمان ولادت ٣٢٧ تن مى ميرند درحالى که بر اساس سروى حدود ده سال قبل، از هريکصد هزار زن درزمان ولادت ١٦٠٠ تن فوت مى کردند .
سروى نشان ميدهد که مراقبت هاى قبل ازولادت ، زمان ولادت وايجاد وقفه بين ولادت درافغانستان نسبت به سال هاى گذشته بلند شده است .
طبق اين سروى ٦٠ فيصد خانمها، از مراقبت هاى قبل ازولادت آگاهى ندارند و٢١ فيصد خانم ها بين ولادت هاى شان وقفه ايجاد مى کنند که درکاهش مرگ وميرخانم ها درزمان ولادت نقش عمده دارد.
قرارمعلومات منبع به اساس سروى جديد درهريک هزار طفل زيرسن دوسال ، ٧٧ تن وازهريکهزار طفل زيرسن پنج سال ٩٧ تن مى ميمرند .درحالى که قبلاً درهريک هزار طفل زيرسن دوسال ١١١ تن ودريک هزارطفل زيرسن پنج سال ١٢٩تن فوت مى کردند.
