ميمنه (پژواک، ٢٥ دلو٩١): اتاق تجارت ولسوالی اندخوی ولایت فاریاب میگوید که صادرات قالین، نسبت به یکسال قبل، سه برابر کاهش یافته و این صنعت با رکود مواجه است.
فاریاب، در صنعت قالین شهرت ملی و بین المللی دارد که اکثر مردم آن بخصوص باشندگان اندخوی، از طريق قالين بافى، امرار معیشت مى کنند. تعدادى از مردم ولسوالى هاى دولت آباد، شیرین تگاب، بلچراغ و قیصار نيز به اين صنعت اشتغال دارند.
بيشتر توليدات قالين، در بازار اندخوى عرضه مى گردد و قسمت ديگر آن، به کابل متقل ميگردد.
محمد عظیم مسگر رييس اتاق تجارت اندخوى مى گويد که تا یکسال قبل، هفتۀ یکهزار متر مربع قالین از فاریاب به پاکستان و از آنجا به آلمان، کانادا و کشورهای دیگر صادر میشد؛ اما حالا به چهارصد تا سه صد متر کاهش یافته است.
وى، تورید قالین از ایران و ترکیه، تولید قالین در پاکستان توسط افغانها و صدور آن به اروپا و غرب به نام قالین افغانی، بلند بودن قیمت مواد تولیدی، نبود دستگاه های قیچی، شُست، نبود مارکیت فروش در داخل کشور و عدم حمایت دولت را، از عوامل اصلی کاهش تولید قالین می داند.
رئیس اتاق تجارت اندخوی، به آژانس خبرى پژواک گفت که تا چند سال پیش ٨٠ درصد مردم ولسوالی اندخوى (مرکزولسوالی، قرم قُل، خانچارباغ، قرغان) و برخی ولسوالی های ديگر مشغول قالین بافی بودند، که ٩٠ درصد بافندگان را زنان تشکيل ميداد؛ اما فعلاً این صنعت را به علت پائین آمدن قیمت قالین رها کرده اند.
مسگر گفت که اگر دولت با دادن قرضه به مولدین قالین و تأسیس پارکهای صنعتی، از این صنعت حمایت نکند، دیگر نامی از قالین برده نخواهد شد و از سوی دیگر، ده ها هزار تن شغل خود را از دست داده، به علت فقر و تنگدستی، راه رفتن به کشورهای همسایه را پیش خواهند گرفت.
وى افزود: از اينکه بيشتر قالين در اندخوى توليد و عرضه مى گردد، اتاق تجارت و صنايع افغانستان، در کنار رياست اتاق تجارت فارياب، براى اندخوى نيز رياست جداگانه را اختصاص داده است.
از سوی ديگر خانجان الکوزی معاون ریاست عمومی اتاق تجارت و صنايع میگوید که صنعت قالین حیثیت طلای سرخ را دارد؛ اما بنابه بی توجهی دولت، بروکراسی و فساد اداری که وجود دارد، این صنعت در خطر است و تاهنوز هیچ اقدامی در قسمت رشد صنعت قالین روی دست گرفته نشده است.
الکوزی، به پژواک گفت که بعداز استقرار نظام جدید، پول هنگفتی در کشور سرازیر شده و در عرصه های مختلف به مصرف رسیده است؛ باید از آن کمکها، پارک های صنعتی ساخته میشد و بانکی می بود که با دادن قرضه، امکانات اقتصادی و تخنیکی را برای صنعتگران قالین فراهم مینمود، که در این باره وزارت تجارت هیچگونه توجه نکرده و اتحادیۀ قالین هم نتوانسته است کارى کند.
وی افزود: “یکی از مشکلات جدی که در برابر صنعت قالین وجود دارد، بلند بودن مُزد و اجوره با پولهای هنگفت قراردادی در سایر سکتور خصوصی میباشد که باعث شده است تا مُزد قالین بافان پائین آمده، تولید و صادرات را به کندی مواجه سازد.”
به گفتۀ الکوزى، از سويی هم بنابه نبود امکانات قیچی و شست قالین در کشور، تاجران مجبور شده اند تا به شکل غیرقانونی، قالین را به پاکستان انتقال داده و از آنجا با مارک و لوگوی آن کشور، به ممالک ديگر عرضه نماید که این کار نیز به هویت قالین افغانی صدمه وارد نموده است.
در فارياب، انواع قالین بافته میشود که قالين هر منطقه شهرت و قیمت خاص خود را دارد.
مشهورترین قالین به نام موری، ریشه ابریشمی و علی خواجه در ولسوالی قیصار، قالین موری کوه صیاد در ولسوالی شیرین تگاب بافته مى شود، که جوره شش مترۀ آن ١٢٠٠ تا ١٤٠٠ دالر و هرتخته شش مترۀ قالین بلجیکی در ولسوالی اندخوی، تا یکهزار دالر به فروش میرسد.
علاوه برآن؛ قالین دولت آبادی، مشهدی از تار ماشینی ایرانی، وطنی که از تار پشم گوسفند، چوب رنگ و قالین های دیگر نیز در فاریاب بافته میشود که نسبت به قالین های فوق به قیمت کمتر به فروش میرسند.
صنعتگران و تاجران قالین در فاریاب، از عدم توجه و حمایت دولت شدیداً انتقاد نموده میگویند که اگر دولت، پارکهای صنعتی را تأسیس و بادادن قرضه برای مولدین و پیشه وران، بازار فروش را در داخل کشور مساعد نسازد و جلو تورید قالین های خارجی را نگیرد، تا چند سال دیگر صنعت قالین به کلی از بین خواهد رفت.
استا مراد که دو تخته قالین شش مترۀ بلجیکى را جهت فروش به مارکیت آورده بود، گفت که هر قالین شش متره را، چهار نفر در ظرف پنج ماه می بافند و آنرا تا ٦٥٠ دالر میفروشند.
وى افزود: “نصف قیمت قالین، مصرف بافت و بقیه، عاید خانوادۀ ١٣ نفری ما در طی پنج ماه است که به مشکل تأمین مخارج روزگار میکنیم.”
استا مراد، علاوه کرد که در سالهای گذشته هرقالین شش متره، تا یکهزار دالر به فروش میرسید و عاید آن، روزگار آنها را کفایت میکرد؛ اما حالا بازار ندارد و مجبور هستند که در پهلوی شغل قالین بافی، مخارج فامیل را از طريق شغل ديگر نيز تامين نمايند.
عبدالغفار باشندۀ دیگر اندخوی که قالینی از پشم گوسفند وطنی را براى فروش آورده بود، گفت که یک قالین شش متره را سه نفر در سه ماه می بافند. وقتى که بخواهند آنرا بفروشند، بالاتر از ٢٥٠ دالر کسی نمیخرد و عاید به دست آمده، نیازمندی خانوادۀ شانرا تکافو نمى کند.
وى گفت: “امسال علاوه بر اینکه پسرانم را مانع رفتن به مکتب ساختم تا قالين ببافند، بنابر مجبوریت دو دختر خود را نیز از رفتن به مکتب منع کردم؛ بخاطریکه عاید قالین کم است، بیشتر ببافند تا مصرف روزگار ما تأمین شود.”
عبدالغفار افزود که همه مردم، به قالین کم دوام خارجی رجوع نموده و این کار به اقتصاد مردم ضرر رسانده است. اگر دولت جلو ورود قالین خارجی را نگیرد و دستگاه های شُست و قيچی کاری را در اندخوی نسازد و از قالين بافان حمایت نکند، شاید وى غرض امرار حیات خانواده اش، به کشورهاى همسايه کوچ نمايد.
درحال حاضر، بازار شهر میمنه مرکز فارياب و ولسوالی های آنرا بجای قالین وطنی، قالین های ترکی و ایرانی گرفته است.
صلاح الدین دکاندار جاده کوهى خانۀ شهر میمنه گفت که یک تخته قالین ایرانی، ٣/٥ را ششهزار افغانی و یک تخته قالین ترکی به همين سایز را ١١٥٠٠ افغانی مى فروشد؛ اما قالين افغانى به همين سايز ٣٠ هزار افغانى فروخته مى شود.
وى افزود که قالين وطنى، قيمت است و قالين ماشينى خارجى، مرغوبتر و ارزان است اما کيفيت ندارد؛ با آنهم مردم آنرا مى پسندند.
اين دکاندار علاوه کرد: “مردم علاقه ندارند که از مال خارجى در خانۀ خود استفاده کنند؛ اما از اينکه وضع اقتصاد شان خوب نيست، قالين خارجى را خوش مى کنند و يا فريب مرغوبيت آنرا مى خورند.”
حاجی سعدالله “سادات” تاجر ملی در اندخوی گفت که شش ماه میشود قالین خریدار ندارد و اين وضعيت، بر زندگی عادی مولدین و کسبه کاران این پیشه، تأثیر منفی گذاشته است.
موصوف دلیل رکود بازار قالین را، نبود مارکیت فروش در داخل کشور دانسته افزود: “بلند بودن کرایه طیاره، ترانسپورت و مالیات در افغانستان، باعث شده که قالین ما به پاکستان صادر شود و هر قالين شش متره، نهایت به ١٢٠٠ دالر فروخته شود، که بعداً آن کشور اين قالين را به نام تولیدات خود تا ٢٥٠٠ دالر به بازارهای جهان مى فروشد.”
وی گفت: “چندسال پیش با جمعی از تاجران قالین، دیداری با رئیس جمهور کرزی در کابل داشتیم و پیشنهاد نمودیم که باید زمینۀ صدور قالین در داخل کشور مساعد گردد تا پاکستان استفاده جويی نکند، جلو تورید قالین های ماشینی گرفته شود که هم به اقتصاد تاجران و مولدین قالین وطنی ضرر رسانده و هم بر اقتصاد مردم زیان رسانده است.”
اين تاجر علاوه کرد که رييس جمهور، وعدۀ جدی نمود که به اين خواستها رسیدگی میشود؛ اما تاکنون هیچ توجه صورت نگرفته است.
به گفتۀ حاجی سعدالله، قالین های خارجی پس از سه سال قابل استفاده نمیباشد؛ اما قالین های افغانی بیش از ٢٠ سال از آن کار گرفته میشود، با آنهم قالين وطنى ارزش بیشتری پیدا کرده و دو چند قیمت اصلی به فروش میرسد.
این تاجر قالین گفت که سه سال است ١١٠٠ جریب زمین را در ولسوالی اندخوی به نام پارک صنعتی دیوار و احاطه کرده اند؛ اما با وجود تقاضاهای مکرر صنعتگران و تاجران، تا هنوز توزیع نشده است.
به باور موصوف؛ با تاسیس کارخانه های برش، شست و قالین تکانی در پارک صنعتی اندخوی، اعطاى قرضه های کوچک به قالین بافان، تشویق تاجران و تامین امنیت ساحۀ کار، میتواند هویت قالین افغانی در سطح جهان حفظ شود و این صنعت رشد نماید.
اما معاون اتاق تجارت افغانستان گفت: “ما می پذیریم که در حال حاضر، صنعت قالین در خطر است؛ باید این صنعت با حفظ کلاسیک بودنش، از لحاظ کمیت و کیفیت با تکنالوژی آشنا شود. دولت و مسوولین مصمم است تا به مشکلات موجودۀ صنعتگران و تاجران قالین رسیدگی شود.”
وی گفت که تلاشها برای رشد قالین جریان دارد و رئیس جمهور، به وزارت مالیه هدایت داده که یک بانک صنعتی را ایجاد نماید و اولین قرضه باید برای صنعتگران قالین داده شود.
محمد هادى فرزام رييس انجمن توليدى و صادراتى قالين کابل، نيز مى گويد که در افغانستان در سال ١٣٨٧، ماهانه ١٦٠ هزار متر مربع قالين توليد ميشد؛ اما اکنون اين رقم به ٣٥ هزار مترمربع کاهش يافته است.
وى علل آنرا توريد قالين خارجى و نبود دستگاه هاى پروسس و شهرک هاى صنعتى عنوان کرد.
دراين حال حکومت مى گويد که درافغانستان ماليۀ انتفاعى قالين، از ٢٠ به ١٠ درصد تنزيل مى کند تا در مزد قالین بافان افزایش به عمل آید و براى مولدين قالين، زمينۀ قرضه حداقل ١٠ ميلیون دالرامريکايى مساعد خواهد شد.
محمدرفيع فردوس سخنگوى ادارۀ امور و دارالانشاى شوراى وزيران، ماه گذشته گفت که اين طرح کميسيون موظف را، عبدالهادى ارغنديوال وزیر اقتصاد، به هدف جلوگیری از نزول صنعت قالین، به شوراى وزيران پيشکش کرد.
براساس اين طرح، وزارت مالیه موظف شده تا محصول گمرکی قالین های ماشینی وارداتی را ٥٠ فیصد افزایش دهد و در بودجۀ انکشافی، منابع کافی را برای تکمیل پارک های قالین بافان جلال آباد و اندخوی بغلان اختصاص دهد.
به گفتۀ سخنگوى ادارۀ امور؛ وزارت های تجارت و صنایع و مالیه، براى معافیت محصول گمرکی ماشین آلات قالین بافی، اقدام نمایند.
وى خاطرنشان نمود که به اساس اين طرح، اين دو وزارت، زمينه قرضۀ حداقل ١٠ ميلیون دالرامريکايى را تحت شرایط سهل، براى مولدين قالين مساعد ميسازد.
