غزنى ( پژواک، ٨جوزا ٩٢):مسوولين غزنى مى گويند با آنکه ٨٠ درصد اقتصاد مردم آنولايت به زراعت و مالدارى متکى است؛ اما کمبود آب در ذخيره هاى آبى ، نبود مراکز حفظ محصولات و مارکيت ، زمينداران و مالداران را با مشکلات مواجه کرده است .
دراين راستا تجارت نيز تاثير خود را دارد، چونکه موقعيت جغرافيايى غزنى بگونۀ است که در چهارراه يکتعداد ولايات کشورواقع ميباشدوبا درنظرداشت همين موقعيت ؛ خريد و فروش مردم چهار ولايت همجوار( پکتيا ، پکتيکا ، زابل و ميدان وردک ) اکثرا در مارکيت هاى غزنى صورت ميگيرد .
زراعت :
سلطان حسين عباسيار رييس زراعت و مالدارى اين ولايت به آژانس پژواک گفت ، اگربه بخش زراعت و مالدارى توجه صورت گيرد ونياز زمينداران و مالداران از ناحيۀ کمبود آب مرفوع گردد ، اقتصاد زراعتى درآنولايت پيشرفت خواهد کرد .
به گفتۀ وى، زراعت و مالدارى به سوى ميکانيزه و ماشينى بودن پيش ميرود که در اين راستا بانک انکشاف زراعتى ميتواند ، اقتصاد زراعتى مردم را به خود کفايى برساند .
به اساس معلومات رياست زراعت، زمينداران و کشاورزان غزنى همه ساله از ٧٥٠ هزار جريب زمين آبى و ١٧٠ هزار جريب زمين للم؛ هزاران تُن محصولات زراعتى جمع آورى مى نمايند .
عباسيار ميگويد که سالانه ،هزاران تُن محصولات زراعتى چون گندم ، جو ، انگور ، سيب ، بادام ، زردالو، پياز ، کچالو ، گندنه و نخود جمع آورى ميشود ؛ اما با درنظر داشت نياز و مصرف مردم، محصولات بدست آمده احتياجات مردم را مرفوع کرده نميتواند .
زمينداران و زارعين نيز شکايت دارند که کمک لازم با آنها صورت نگرفته و نه هم در آينده اين انتظار را دارند که سکتور زراعتى و انکشاف آن مورد توجه ويژه قرار گيرد .
على خان باشندۀ ولسوالى مقرمى گويد که يک باغ انگور و هزاران جريب زمين زراعتى دارد که در هشت سال گذشته تنها يکمرتبه کمک يک بورى کود کيمياوى و يک بورى تُخم اصلاح شده با وى صورت گرفته است .
به گفتۀ وى، زارعين و زمينداران آنولايت به کمک هاى اساسى ضرورت دارند که رفع کمبود آب ،ايجاد مارکيت و حفظ محصولات زراعتى شامل نيازهاى مبرم آنها ميباشد .
على خان پيشنهاد مينمايد که درهرمنطقه وولسوالى اينولايت بايد ذخيره هاى آب و بندهاى کوچک ايجاد شود و همچنان زمينه ايجاد بازار براى نگهداشت محصولات ميوه و فروش آن مساعد گردد .
زارعين و زمينداران ولسوالى قره باغ نيز از مشکلات موجود در اين بخش شاکى اند .
انها نيزبراعمار بندهاى آب و تقويت اقتصاد زراعتى تاکيد نموده، خواستار ايجاد مارکيتهاى فروش براى محصولات ، محلات براى نگهداشت ميوه جات و سبزى ها و پروسس آن ميباشد .
حاجى عبدالقيوم يکى از سران قومى اين ولسوالى که يک باغ انگور دارد به آژانس پژواک گفت ، همه امورکشت زمين ها و باغدارى را خود وى بعهده گرفته است ، در اين راستا نه دولت و نه کدام نهاد کمک دهنده داخلى ويا خارجى با اوکمک ويژه نکرد است .
به گفتۀ وى، يکتعداد زياد زمين هاى قره باغ از کاريزها آبيارى ميشود؛ اما اکنون آب در کاريزها رو به کمبودى است لازم است تا ذخيره هاى آب و بندهاى کوچک در مناطق کوهستانى ساخته شود و همچنان سيستم زراعتى عصرى ، تُخم هاى اصلاح شده و نهال هاى ميوه دار به زمينداران و زارعين توزيع گردد .
به گفتۀ وى، بازاريابى براى محصولات شرط اساسى پنداشته ميشود ، دولت بايد در اين راستا سهولت ها را ايجاد نمايد ، در طول دو سال گذشته صدها تُن ميوه و سبزى مردم به علت نبود مارکيت يا خراب شده و يا هم به قيمت نازل به پاکستان انتقال شده است .
موصوف افزود :(( اکنون تا بيش از هفتاد درصد مردم ما مصروف زراعت اند ، پس لازم است که دولت براى رشد و انکشاف زراعت کاربيشتر انجام دهد و در اين راستا فرصت هاى کارى به مردم ايجاد کند .))
با آنکه چهار سال قبل درنظر بود تا اتاق هاى ويژۀ براى حفظ محصولات زراعتى مخصوصاً براى ميوه ها و سبزيجات ايجاد شود؛ اما تاکنون در مورد گام عملى برداشته نشده است .
عبدالولى وکيل عضو شوراى ولايتى غزنى نيز از موانع ومشکلات فراراه در مقابل زمينداران و زارعين آنولايت ياد آورى کرده ، تاييد ميکند که گام هاى مناسب براى حل آن برداشته نشده است .
اوگفت : ( کمک در راستاى پيشرفت زراعت با زارعين و زمينداران صورت نگرفته و نه فابريکات و اتاق ها براى نگهداشت و پروسس غله جات و ميوه ها ايجاد شده است .)
موصوف نا امنى را سرچشمه همه مشکلات خواند و افزود که وضعيت زراعت از اثر نا امنى ها کُند است و همچنان تجار و سرمايه گذاران شرايط خوب ندارد .
به گفتۀ خانزاده، همين موضوعات سبب شده است که ٣٠ درصد مردم غزنى بى کار شوند و امن نسبى نيزاز بين برود .
درحاليکه برخې مناطق درمربوطات مرکز و ولسوالى خواجه عمرى غزنى از آب بندسلطان و بيشترين زمين هاى اندر و گيرو از بند سرده آبيارى ميشوند ،امان الله کامرانى عضو شوراى ولايتى و باشندۀ ولسوالى اندر مى گويد که بايد بندهاى بزرگ آب مورد توجه بيشتر قرار گيرد ، کاسه و کانال هاى آن تصفيه و اعمار شود ، تا مشکل کمبود آب مناطق تحت بند از بين برده شود .
به گفتۀ وى، حدود ٧٠ هزارجريب زمين پروژه چهارديوار درمربوطات بندسرده و فارم زراعتى خواجه نور و گيرو از بند سرده آبيارى مى شود ؛ اما در سه دهه اخير آب بند مذکور کم شده، کانال هاى آن تخريب گرديده و برخى بيشتر فارم خواجه نور خشک شده است .
وى ميگويد که اکنون مخالفين مسلح در اندر وجود ندارند ، امنيت تامين شده و لازم است که براى اعمار اين بند و فارم ها توجه شود .
تجارت و سرمايه گذارى
مسوولين اتاق تجارت با اظهارنگرانى مى گويند که اقتصاد غزنى تاحدى که توقع ميرفت ؛ پيشرفت نکرده است .
عبدالمتين قلندرزى رييس اتاق تجارت در غزنى مى گويد ، نا امنى باعث شده که سرمايه گذاران داخلى و خارجى با اطمينان کامل در اين ولايت سرمايه گذارى نکنند و بحران موقت اقتصادى بوجود آيد .
موصوف به پژواک گفت که وضعيت فعلى امنيت درآنولايت قابل باور نيست ، چنانچه در جريان سه سال گذشته فرزندان چندين تاجر ربوده شدند ، که تعدادى از آنها دربدل پول دو باره رها و شمارى ديگر آنها از سوى اختطاف کنندگان کشته شدند که اين وضعيت سرمايه گذاران را نگران کرده است .
به گفتۀ قلندرزى، دولت سرمايه گذاران را تشويق نمى کند وشرايط تجارت درساير ولايات نسبت به غزنى خوبتر است وبه همين علت کسى علاقمند سرمايه گذارى در غزنى نميباشد .
به گفتۀ وى، شمارى زياد ازسرمايه گذاران غزنى در مناطق ديگر و حتى در خارج ازکشور مصروف تجارت ميباشند، اگر دولت شرايط خوب و مناسب براى سکتور خصوصى مهيا سازد ، وضعيت امنيتى خوبترشود، پس اقتصاد مردم غزنى تقويه ميشود و زمينه کار نيز براى آنها مساعد خواهندشد .
بگفته موصوف ، درحال حاضر پنج فابريکه کوچک درغزنى وجود دارد که مالکين آن از بابت کمبود برق و نبود مکان مناسب با مشکلات مواجه اند .
رييس اتاق تجارت شکايت دارد که دولت در راستاى تشويق سرمايه گذاران در بخشهاى تجارت وزراعت و کمک به زمينداران و زارعين توجه نکرده است وتاکنون ادارات مربوط نيزکدام طرح را دراين مورد ايجاد نکرده است .
با وجود اينکه حدود هفت سال قبل ، منطقه شهرک دراين ولايت براى رشد وانکشاف کار صنعتکاران بيرون از شهرمشخص شد؛ اما نه تنها که به زمينداران زمين توزيع نگرديد، بلکه دعواى ملکيت نيز درمقابل زمين اختصاص شده به شهرک، صورت گرفت .
خيرالله که در امارات متحده عرب مصروف فعاليت هاى تجارتى ميباشد، مى گويد که براى تجار در غزنى حتى شرايط تجارت مساعد نيست ، موضوع کار و سرمايه گذارى خو حرف بعدى است .
به گفتۀ وى، دو سال قبل ميخواست تا يک مارکيت عصرى و يک هوتل در غزنى اعمار نمايد؛ اما برادرش ازسوى افراد ناشناس ازطريق تيليفون تهديد گرديد و ٣٠ هزار دالر ازوى مطالبه شد .
موصوف افزود که ناگزير شد به تهديدکنندگان برادرش پول بدهد و بردارش را دوباره به امارات
بفرستد، اما يک سال بعد وى دوباره به کشور برگشت و زمانيکه براى ديدار اقارب و دوستانش ميخواست به منطقه خود برود ، در مسيرراه افراد مسلح ، وى راختطاف و چند روز بعد اورا کشتند.
با آنکه ناامنى درهر منطقه اين ولايت در مقابل انکشاف و پيشرفت ؛ موانع ايجاد کرده ؛ اما مسوولين امنيتى غزنى مى گويد که گراف رويداد هاى جنايى و نا امنى درآنولايت نسبت به گذشته کاهش يافته است .
مل پاسوال زړور زاهد قوماندان امنيه غزنى مى گويد که امنيت ولسوالى ها نسبت به گذشته بهترشده ، کارهاى تجارتى و انکشافى رشد کرده و مصروفيت ها براى مردم ايجاد شده است .
صنايع دستى :
به صنايع دستى ولايت غزنى که از تاريخ باستانى و رسم ورواج ديرينۀ آنولايت نماينده گى مى کند اکنون توجه کمترصورت ميگيرد ، کارمندان آن کم شده و تجارت آن متوقف گرديده است .
صنعت گليم بافى ، قالين بافى ، پوستين و پوستينچه دوزى که از پوست حيوانات ساخته ميشود ، مسگرى ، کُلالى ، وصنايع دستى زنانه چون خامک دوزى و ساخت گردنبد ها ، از شهرتى ملى وبين المللى که سالهاى قبل برخورداربود فعلانميباشد .
نورآغا هفتاد ساله که درشهر غزنى دکان کلالى دارد ،مى گويد که صنعت کلالى( ساخت کوزه ، مشک ، ديگ ها وگلدان ها وغيره …. ) ارزش قبلى خود از دست داده و بازار اين صنعت رو به رکود است .
موصوف به آژانس خبرى پژواک گفت که فعلا تنها گلدان ها و مشک ها تا اندازۀ بازار دارد ؛ اما کوزه وديگ هاى گلى هيچ خريدار ندارد و نه مورد استفاده قرار ميگيرد .
به گفتۀ نورآغا، حدود سى سال گذشته صنايع دستى اينولايت از شهرت خوبى برخوردار بود ، در شهر غزنى بيش از پنجاه دکان کلالى موجود بود ، بيش از يکصد فابريکات پوستين دوزى فعال بود ؛ اما اکنون در تمامى شهر سه دکان کلالى و دو دکان پوستين دوزى باقى مانده است .
وى مى گويد که مردم غزنى اکنون از صنايع دستى با کيفيت استفاده نمى کنند ، چون بازار گرم توليدات خارجى سبب شده است که خريداران و استفاده کنندگان صنايع دستى با گذشت هر روز کم شوند .
نور آغا از دولت ميخواهد ، که بخاطرشناخت ، انکشاف و رشد صنايع دستى غزنى وجهت تشويق تجار ملى وبين المللۍ، نمايشگاه ها صنايع دستى اينولايت را در داخل و خارج کشوربرگزارنمايد .
موصوف همچنان خاطرنشان ساخت که زارعين، تجار و صنعتگران بخش هاى دستى و عصرى اينولايت خواستارمحيط امن کار، ايجاد سهولت هاى کارى و شرايط مناسب براى انکشاف و رشد اين بخش ها نيزميباشند .
وى با اشاره به وضعيت مالدارى درآنولايت ، پشم و محصولات حيوانى که ارزش خاصى دارا بوده گفت که بازار آن نسبت به سابق خيلى کم رنگ است .
عبدالخالق يکتن از تاجران پشم و پوست حيوانات درولايت غزنى مى گويد که وضعيت اين تجارت نسبت به سى سال قبل سرد شده و علت اساسى آن اين است که مالدارى کم شده و مردم مثل سابق مواشى را نگهدارى نمى کنند .
به گفتۀ وى، کمبود مالدارى با خشکسالى هاى اخير و نبود مالچر ارتباط ميگيرد ، درگذشته کوچى ها گوسفندهاى بيشترى نگهدارى ميکردند ؛ اما اکنون اين مالدارى کمتر شده است .
در بخش اقتصاد زراعتى غزنى برعلاوه ميوه تازه ؛ ميوه خشک چون کشمش ، بادام و آلو بخارا نيز نام ويژه دارد و در مارکيت تجارتى شهرت خاص آز آن خود کرده است .
حاجى همايون تاجر ميوه خشک مى گويد که بازار ميوه خشک به فصل و حاصلات ميوه تازه ارتباط ميگيرد ، اگر حاصلات ميوه تازه خوب باشد ، ميوه خشک نيز در همان سال مارکيت خوب دارد ؛ اما با وجود آن وقت ناوقت مشکلات در آن موجود ميباشد .
به گفتۀ وى ، محل مخصوص براى نگهدارى و پروسس ميوه خشکدراينولايت وجود ندارد ، آنها اکثراً براى نگهداشت ميوه با مشکل نبود جاى مناسب مواجه ميباشند و از سوى ديگر همکارى وکمک دولت در بخش بازار يابى به آنها صورت نميگيرد .
در دشت ها و مناطق کوهستانى ولايت غزنى يکتعداد از بته هاى دوايى مانند باغى ترخه ، سپانده ، بارتنگ ، خاکشير وغيره پيدا ميشود که براى درمان برخى از بيمارى ها استعمال ميشود .
خالصه بشردوست يک باشنده شهرغزنى مى گويد که بته هاى دواى يونانى درغزنى خيلى زياد در خانواده ها استعمال ميشود و شهرت خوب دارد .
به گفتۀ وى، با وجوديکه اين بته ها فعلا کم شده ؛ اما هنوزهم تجارت آن جريان دارد و به کشورهاى هند ، پاکستان ، ايران و اروپا نيز صادر ميگردد .
