کابل :(مشارکت رسانه هاى آزاد/ پژواک، ٢٩ سرطان٩٢): یافته‌های مشارکت رسانه‌های آزاد نشان می دهد که اکثر سرک‌های شهر کابل در جریان چند سال گذشته افزون براینکه بی کیفیت ساخته شده اند، میلیون‌ها افغانی پول اضافی نیز به برخی از شرکتهای قراردادی پرداخت شده است.
این یافته‌ها نشان می دهد که شماری از این شرکت‌ها، کارهای خود را نیز خلاف قرارداد انجام داده‌اند.
گزارش‌های ریاست‌جمهوری، اداره عالی مبارزه با فساد اداری و شاروالى کابل نشان می دهد که شرکتهای سرکسازی «کاپی انترنیشنل، هیوادوال، لطیفی و قویاش نیازی» میلیون‌ها افغانی پول اضافۀ شاروالى کابل را به شکل غیرقانونی گرفته اند.
معاونت اول ریاست‌جمهوری، در ماه قوس سال١٣٨٧ یک هيئت را با اشتراک نمایندگان فنی و مسلکی وزارت‌های اقتصاد، فواید عامه، مالیه، اداره امور و شاروالى کابل، به‌خاطر بررسی سرک های شهر کابل تعیین کرد.
در گزارش این هيئت آمده است: «شرکت سرک سازی هیوادوال، حدود ٥،٤ میلیون دالر (٢٩٧ میلیون افغانی)، شرکت سرک سازی لطیفی حدود ١،٩ میلیون دالر( ١٠٤،٥ میلیون افغانی)، شرکت سرکسازی قویاش نیازی حدود ١،٧١ میلیون دالر (بيش از ٩٤ میلیون افغانی) و شرکت سرکسازی کاپی انترنیشنل مبلغ ١،٤ میلیون دالر (٧٧ میلیون افغانی)، از شاروالى کابل مقروض‌اند.»
کاپى انترنيشنل شرکت ترکى است و متباقى سه شرکت ديگر، شرکت هاى داخلى مى باشند.
در پایان این گزارش، امضاهای انجنیر عبدالاحد واحد معاون فنی و ساختمانی شاروالى کابل، مرادی نماینده ریاست‌جمهوری، انجنیر عادل شاه نماینده وزارت فواید عامه، نایب‌خیل از وزارت مالیه، و بسم‌الله بسمل مشاور تخنیکی شاروالى کابل وجود دارد.
به اساس گزارش یادشده، با آنکه در آن زمان چهار شرکت یادشده تعهد کرده‌اند که بدهی‌های خود را در ادامۀ کار پروژه‌ها به شاروالى کابل می پردازند؛ اما تا حال نه تنها اين پول را پرداخت نکرده، بلکه پول اضافى را نيز برده اند.
اما براساس یافته‌هاى مشارکت رسانه هاى آزاد، قیمت کار انجام شدۀ شرکت قویاش نیازی از بابت سرک هفتادمترۀ غرب میدان هوایی، حدود ٤،٤٣ میلیون دالر بود؛ اما مبلغ پرداخت شده ٧،٢ میلیون دالر، شرکت کاپی انترنشنل از بابت سرک ٧٠ متره میدان هوایی–هوتل انترکانتیننتال، بیش از ١٦ میلیون دالر و اما مبلغ داده شده حدود ١٨میلیون دالر است.
در سند آمده است که کار انجام شدۀ شرکت هیواد وال از بابت پروژه سرک قلعۀ زمان خان حدود ٥،١ میلیون دالر؛ اما شاروالى به این شرکت حدود ١٠،٥ میلیون دالر پول تادیه کرده است. همچنین براساس این سند، کار انجام شدۀ شرکت لطیفی در پروژه سرک شصت‌متره احمدشاه مینه از طریق بگرامی ١١ میلیون دالر؛ اما شاروالى به این شرکت ١٢،٩٥ میلیون دالر پرداخته است.
درحاليکه چهار شرکت یادشده، پول‌های اضافی را نیز با خود برده‌اند؛ اما شماری از این شرکت‌ها پروژه‌های خود را نا تمام گذاشته و مقام‌های کنونی شاروالى نیز در این مورد سکوت اختیار کرده‌اند.
پى گرد عدلی
با آنکه شرکت قویاش نیازی، قرارداد نخست سرک هفتادمترۀ غرب میدان هوایی از سه راهی شهید الی چهارراهی ده کیپک را به تاریخ ٢٥-٩-١٣٨١، به مدت یک سال قرارداد کرده و قرارداد دوم اين پروژه نیز به تاریخ ٢٤-١١-١٣٨٤ برای یک سال بوده؛ اما با گذشت حدود ده سال، کار این سرک تاکنون تکمیل نشده و کار در ساحه متوقف است.
با این حال، مسوولان پيشين شاروالى، به خاطر کم کاری‌ها و کارشکنی‌های شرکت قویاش نیازی، از ریاست قضایای دولت خواسته اند که مسوولان این شرکت را تحت تعقیب عدلی قرار دهد.
در مکتوب شماره ٨١ تاريخ ١٢-٢-١٣٨٨ شاروالى کابل، عنوانی ریاست قضایای دولت آمده است: «چون شرکت قویاش نیازی، یک‌جانبه و بدون موافقۀ شاروالى کابل درحالیکه پول گزاف را نیز اضافه تر از کار انجام شده برده و کار یک پروژه عام‌المنفعه را خودسرانه و بدون درک مسوولیت آینده رها کرده است، بناءً باید تحت تعقیب عدلی قرار گیرد. در ضمن تدابیر جدی اتخاذ شود تا مسوولان شرکت یادشده، بیش از این تحت عنوان‌ها و بهانه‌های مختلف، کار پروژه را به تعویق نیندازند تا پول بیت‌المال تلف نشود.»
در این مکتوب که به امضای عبدالاحد صاحبی، شاروال پیشین کابل نوشته شده، تاکید گرديده که شرکت قویاش نیازی، آدرس دقیق ندارد و تاکنون از مسوولان این شرکت نیز خبری نیست.
صاحبی، در این مکتوب از کیفیت پایین کار سرک‌هایی که توسط این شرکت قیرریزی شده نیز انتقاد کرده و گفته است: «این شرکت از مواد بی کیفیت و همچنین سیستم کاری سرک سازی نامناسب استفاده کرده؛ چنانکه اکثر تخریبات در قسمت اسفالت و گلدان‌هاى سرک میدان هوایی، از سه راهی شهید الی چهارراهی ده کیپک دیده می شود.»
همچنین، انجنیر عبدالمجید رییس عمومی پیشین حفظ و مراقبت کار شاروالى کابل، طی مکتوب شماره ٥١١/ ١٩٩ تاریخ ٤-٤-١٣٨٦، عنوانی شرکت سرک سازی قویاش نیازی، ضمن انتقاد از کیفیت کاری شرکت مذکور هشدار داده که این شرکت، هیچ معیار سرکسازی را در نظر نگرفته است.
در همین حال، مشکلات تخنیکی و عدم تکمیل این پروژه از سوی شرکت قویاش نیازی و تخریب دوبارۀ قسمت‌هایی از سرک، گاهی حادثه‌های مرگبار ترافیکی را نیز در قبال داشته است.
براساس مدارک، شرکت قویاش نیازی، گذشته از شاروالى کابل، ده هزار دالر از وزارت معادن و حدود ۵۰ میلیون افغانی از پشتنی بانکِ قرضدار است و مسوولان این شرکت، حاضر به پرداخت آن نمی باشند.
با آنکه پشتنی بانک، با فرستادن چند مکتوب، از مقام‌های شاروالى خواسته است تا به‌خاطر تصفیۀ قروض شرکت قویاش نیازی، با این شرکت قرارداد نکند؛ اما تاکنون شاروالی خواست‌های این بانک را نپذیرفته است.
عدم اعتنای شهردار به فیصله شورای وزیران
با این حال، پس از انتخاب محمدیونس نواندیش به حیث شاروال کابل؛ وى برخلاف فیصلۀ شورای وزیران، با شرکت قویاش نیازی و برخی شرکتهای دیگر سرکسازی که مقروض هستند، قرارداد بسته و برای شرکتهای سرکسازی پول اضافی پرداخته است.
در مکتوب شماره ٤٦١٧/ ٤٦٢٢، تاریخ ٢٤-١٢ – ١٣٨٨، شاروالى کابل عنوانی شرکتهای یادشده، ریاست‌های کنترول و تفتیش ساختمان‌ها و طرح و تطبیق پلان‌های شهری شاروالى کابل آمده است: «به اساس پیشنهاد ریاست پالیسی و انسجام و حکم شماره ٣٢٤٣، تاریخ ٢٢- ١٢- ١٣٨٨، در رابطه به تمدید میعاد قرارداد و تکمیل امور باقی مانده کار سرک‌های تحت کار شما، بدین وسیله هدایت داده می شود تا برطبق میعاد تعیین شده اجراآت کنید. شرکت سرکسازی لطیفی مدت سه ماه کاری، شرکت سرکسازی کاپی انترنیشنل مدت شش ماه کاری، شرکت سرکسازی قویاش نیازی مدت شش ماه کاری و شرکت سرکسازی هیواد وال در دو پروژه (رحمان مينه و قلعۀ زمان خان) مدت یک سال کاری، پروژه را تکمیل کند.»
در ادامۀ این سند، تاکید شده است که شرکتهای متذکره مکلف اند تا اجراآت قانونی کرده و شاروالى کابل را رسماً در جریان قرار دهند و در صورتى که شرکت هاى يادشده، حاضر به تفاهم و ادامه کارهای شان نگردند، با برخورد قانونی روبه رو خواهند شد.
در پایان این مکتوب، امضای آقای نواندیش وجود دارد.
يک تن از مسوولان پیشین شاروالى کابل مدعى است که شاروال کابل، با مسوولان شرکتهای یادشده دست دارد و با آنکه مسوولان برخی از این شرکت‌ها تحت پیگرد عدلی قرار دارند؛ اما آقاى نوانديش تلاش می کند که قراردادهای دیگر را نیز با این شرکت‌ها امضا کند.
عبدالرازق ملک عبدالرحیم زی معاون پیشین خدمات شهری شاروالى کابل مى افزايد که عبدالاحد صاحبی شاروال پیشین، براساس هدایت شورای وزیران، قراردادها را با شرکتهای یادشده منحل کرده و پرداخت پول را به آنان نیز منع کرده بود؛ اما نواندیش در روزهای نخست کاری خود، برخلاف فیصلۀ شورای وزیران مقدارى پول دیگر را نیز به شماری از این شرکت‌ها تادیه کرده است.
او گفت: «من چند گزارش به ریاست‌جمهوری و ولسى جرگه فرستاده ام و موضوع مقروض بودن شرکت ها را با مقام ها در جریان گذاشته ام. من این موضوع را با آقای عزیزالله لودین رييس اداره مبازره با فساد ادارى نیز در جریان گذاشته‌ام.»
وى به تاریخ اول حمل سال ١٣٩٢، یک گزارش ده صفحه ای را عنوانی رییس جمهوری و شوراى ملى فرستاده است، که در بخشی از این گزارش آمده است: «آقای نواندیش، برای شماری از شرکت‌ها اضافه‌تر از قیمت قرارداد، پول تاديه کرده است. از زمان کاری آقای نواندیش، تخطی های بزرگی صورت گرفته است و تاکنون هیچ گونه کاری در راستای تحقق پروژه‌های اساسی و زیربنایی انجام نداده است.»
از سوی دیگر، برعلاوۀ مقروضيت ١،٧١ میلیون دالر شرکت قوياش نيازى از بابت سرک ٧٠ متره غرب میدان هوایی، نواندیش به اساس مکتوب شماره ١٣٣٤/ ٥٤٩ مورخ ٢٥- ٥- ١٣٩١، جهت اکمال کار اين پروژه حدود ١،١ میلیون دالر نيز به اين شرکت پرداخته است.
با آنکه زمان قرارداد به پایان رسیده؛ اما هنوزهم کار در ساحۀ سرکت هفتاد مترۀ يادشده با حالت قبلی باقی‌مانده و قسمت هاى اعمار شده اين پروژه (سرک‌های هفت‌متره و ١٤ متره) نيز قسماً تخریب شده است.
درحاليكه شرکت قویاش نیازی فاقد آدرس مشخص بوده و مسوولان آن از انظار محکمۀ ابتدائیه تجارتى کابل، پشتنی بانک و وزارت معادن خودداری می کند؛ اما تصویر چاپ شده در صفحه نخست شماره ٧، شماره مسلسل ٦١٢ ، تاریخ ٨ قوس ١٣٩١هفته نامه پامیر، نشریه رسمی شاروالى كابل، نشان می دهد که سید محمود دادمنش رییس شركت قویاش نیازی همراه با آقای نواندیش، در محفل افتتاح پارك شهرآرا حضور دارند.
زدوبندهای شاروال با شرکت‌ها
با این حال، شماری از اعضای کمیسیون مواصلات، مخابرات و امور شاروالى های ولسى جرگه، شاروال کابل را به قانون شکنی‌ها و زدوبندها با شرکتهای سرکسازی متهم می کنند.
فرهاد صدیقی معاون این کمیسیون مى گويد: «تنها یك مورد اتهام به شاروال كابل نیست، بل چندین مورد اتهام وجود دارد. شركت قویاش نیازی از شاروالى كابل مقروض است و پیش از این نیز ریاست‌جمهوری، هيئتی را تعیین كرده بود و مشخص شد كه این شركت، علاوه براینكه كار خود را درست انجام نداده، بلکه پول‌های گزاف را نیز برده است.»
صدیقی افزود که شاروال کابل، به جای اینكه شركت قویاش نیازی را به لوى څارنوالى معرفی كند، به مسوولان این شرکت ١،١ میلیون دالر پول اضافی نیز پرداخته است.
وى گفت: «بنابراین، در این جا كاملاً واضح و روشن است كه شاروال كابل، واقعاً غرق در فساد اداری است و فساد اداری را هم از راه‌هایی انجام می دهد تا صدایش بلند نشود.»
به گفتۀ او، نواندیش تلاش دارد تا با شرکتهای خارجی به ویژه شرکتهای ترکی قرارداد کند و با این کار، از افشای فسادی که در ارگانش وجود دارد، جلوگیری کند.
وى افزود: «شاروال هم به‌خاطری كه موضوعِ زدوبندهایش توسط شركت‌های داخلی افشا نشود، تلاش می كند تا با شماری از شركت‌های خارجی به ویژه شرکتهای تركی معامله کند و قراردادها را به آنان می دهد. اینكه با شخصی كه خود مورد پیگرد ارگان‌های عدلی و قضایی است، یك‌جا در افتتاح پارك اشتراك می كند، نشان می دهد كه شاروال در این زدوبندها دست دارد و با چنین افرادی روابط شخصی دارد.»
اما محمدهاشم اورتاق عضو ديگر کمیسیون مواصلات، مخابرات و امورشاروالى های ولسى جرگه، از ارگان‌های عدلی و قضایی می خواهد که با فسادپیشگان و شرکتهای متخلف، برخورد قانونی و جدی کنند.
اورتاق افزود که شماری از شرکتهای سرکسازی، براساس قرارداد و قانون عمل نمی کنند.
موصوف گفت: «موجودیت فساد و اینکه قرارداد دست به دست می شود، برکیفیت سرک‌های شهر کابل نیز تاثیر می گذارد.»
مسوولان دیده بان شفافیت افغانستان (IWA)، می گوید که شاروالى کابل برخلاف فرمان شماره ٤٥ رییس جمهوری، قراردادهای خود را به نشر نمی رساند.
یما ترابی رییس این اداره گفت: «اساس کار همین است که مردم باید به قراردادها دسترسی داشته باشند. مطابق فرمان شماره ٤٥ رییس جمهور، شاروالى نیز باید قراردادها را برای مردم و نهادهای جامعه مدنی به نشر برساند. متاسفانه در حال حاضر، میزان مشارکت مردم در شاروالى بسیار پایین است. در دیگر کشورها مردم نظارت می کنند و در شهر کابل این گونه نیست.»
ترابی، خواهان تطبیق قانون است و از ارگان‌های عدلی و قضایی می خواهد که مفسدان را مورد پیگرد قانونی قراردهند.
وى افزود: «تاکنون کمتر مقام بلندپایۀ دولتی محاکمه و مجازات شده و نقش جامعه مدنی نیز در قراردادهای نهادهای دولتی بیشتر شود، فساد به شکل سیستماتیک وجود دارد و باید اینگونه با آن مبارزه شود.»
از سوی دیگر، معاون پیشین خدمات شهری شاروالى کابل، بدون ارابه سند مدعى است که برخی شرکتهای سرکسازی، از قماش شاروال است و نواندیش با مسوولان برخی از شرکت‌ها فیصله کرده که در مقابل گرفتن رشوه، قرارداد سرک‌ها را به آنان امضا می کند.
عبدالرحیم زی، علاوه کرد که شرکت‌ها از بی کیفیت ترین قیر، در ساخت سرک‌های شهر کابل استفاده می کنند.
موصوف گفت: «قیرهای کنونی را که استفاده می کنند، در زمستان تخریب و در تابستان نرم می شود. اکثریت سرک‌ها جویچه ندارد. در قرارداد خود به نسبت خورد و برد، از یک سال بیشتر سرک‌ها گرانتی ندارد و حتا اکثراً در جریان شش ماه تخریب شده است.»
وى افزود: «سرک مکروریان که به ضخامت ٣٥ سانتی متر در زمان داوود خان ساخته شده بود و در میان آن سیخ گول استفاده شده بود و جاپان برای شاروال کنونی پول داد که سرک‌های مخروبۀ شهر کابل را بسازد، مسوولان برای خورد و برد خود، به جای قیرریزی سرک‌های مخروبه، سرک ٣٥ سانتی از کانکریت مکروریان را ویران کردند. خاک این سرک را از یک جا به جای دیگر انتقال دادند و از بابت این خاک میلیون‌ها افغانی پول گرفته اند.»
درعین حال، یک ارزیابی هيئتی متشکل از نمایندگان وزارت‌های انکشاف شهری، فواید عامه، مالیه و شاروالى کابل، تحت ریاست اداره مبارزه با فساد اداری که طی سال ١٣٨٧ خورشیدی با موافقه رییس جمهور کرزی، سرک‌های داخل شهر کابل و شاهراه‌ها را بررسی کرده‌اند، برکیفیت سرک اعمار شده (سرک میدان هوایی الی هوتل انترکانتیننتال) توسط شرکت کاپی انترنیشنل نیز انتقاد کرده است.
هيئت، به تاریخ ٢٢- ٥ ١٣٨٧، در گزارش خود عنوان ریاست جمهوری نگاشته است: «هيئت از اعمار سرک از چهارراهی بره کی الی چهارراهی پولی تخنیک را به عرض ٦٠ متر و طول ٤ کیلومتر بدون نقشه‌های تخنیکی و منظوری مقام‌های ذى صلاح وانمود و سرک اعمار شده از قسمت دهن نل الی سرک انترکانتیننتال را دارای نواقص جدی دانسته، که عواقب خطرناک در قبال دارد.»
سندها نشان می دهد که این سرک به تاریخ ٢٧-١-١٣٩٢، از سوی شاروالى کابل تسلیم گرفته شد؛ اما يک منبع شرکت يادشده که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، گفت که اين شرکت، حدود دو میلیون دالر بیش از اصل پول قرارداد باخود برده است.
اختلاس ٤٨ میلیون افغانی
روزنامه ٨صبح، به تاریخ ٥جدی ١٣٩١، یک گزارش در مورد اختلاس ٤٨ میلیون افغانی درشاروالى کابل از قضیه انتقال خاک سرک میدان هوایی نیز نشر کرده است.
در بخشی از اين گزارش آمده بود: «محمدیونس نواندیش، شاروال کابل، در سال ۱۳۹۰ برای انتقال کثافات و مخروبه‌های سرک میدان هوایی- هوتلِ انترکانتیننتال، بیش از ۴۸ میلیون افغانی، به شکل غیرقانونی، به شرکت ساختمانی «کاپی انترنیشنل» پرداخته است.»
با این حال، لوى څارنوالى کشور می گوید که دوسیه پرداخت ٤٨ میلیون افغانی پول به شرکت کاپی انترنیشنل به این ارگان مواصلت کرده و تحت بررسی آنان قراردارد.
روح‌الله کریمی از څارنوالان ریاست تفتیش لوى څارنوالى، به مشارکت رسانه های آزاد گفت: «در قضیه اختلاس ٤٨ میلیون افغانی شاروال کنونی و ٨ تن دیگر نیز متهم هستند.»
آقای کریمی افزود: «ما از سال گذشته تا حال هشت پروژه را بررسی کرده‌ایم و تصمیم‌های جداگانه مطابق قانون گرفته‌ایم. مشکلات عمدۀ این سرک‌ها تاخیر در کار پروژه‌ها، پدید آمدن مشکلاتى چون درزهای طولی و سرک‌هایی که موانع در برابرشان قرار داشت و کار آن باقی مانده بود و ما شاروالى را مکلف ساخته‌ایم تا موانع را برداشته تا کار اجرا شود و درضمن میعاد آخر آن، امسال است و بسیاری نظرهای ما تاکنون عملی نشده است.»
درحالیکه سندها نشان می دهد که چهار شرکت، از بابت چهار سرک بزرگ شهر کابل، ده‌ها میلیون افغانی مقروض اند؛ اما شرکت هیوادوال مدعی است که شاروالى از آنان مقروض است.
انجنیر محمدعظیم از مسوولان شرکت هیوادوال، که به اساس گزارش يک هيئت موظف حدود ٥،٤ میلیون دالر از بابت ساخت سرک پول اضافی از شاروالى گرفته است، گفت: «شرکت هیوادوال دو پروژه (رحمان‌مینه و قلعه زمان‌خان) را با شاروالى کابل قرارداد کرده و همواره مشکلات در قسمت حواله‌های شاروالى به وجود می‌آید؛ یعنی پولی را که شاروالى کابل برای سرک رحمان‌مینه حواله کرده، آن نیز به حساب پروژه قلعه زمان‌خان محاسبه شده است. در هر دو سرک، سرک رحمان‌مینه همیشه فراموش می‌شود و پول‌های شاروالى برای سرک قلعه زمان خان ذکر می شود.»
وى افزود: «بعضی هيئت‌هایی که برای برآورد احجام و پول‌های مصرف شده توظیف شده‌اند، ارقام آنها دقیق نیست. شاروالى از این شرکت حدود ٥٠٠ هزار دالر مقروض است.»
این شرکت درحاليکه مقروضیت ٥،٤ میلیون دالر شاروالى را رد می کند؛ اما اسناد مشارکت رسانه‌های آزاد نشان می دهد که دوسیۀ مربوط به همین موضوع در سال ١٣٨٩ از سوی اداره عالی مبارزه با ارتشا و فساد اداری به لوى څارنوالى فرستاده شده است.
این سند نشان می دهد که به تاریخ ١٨- ١٢ – ١٣٨٩ دوسیه شرکت هیوادوال طی مكتوب شماره ١٨٠٤ مبنی بر «شكایت وكیلان گذر و اهالی منطقه ناحیه ١٢» از شركت هیوادوال در رابطه به ساخت سرك شصت متره قلعۀ زمان خان و اختلاس اضافه انتقال مبلغ ٥٤٣٤٠٩٩،٢ دالر از دارایی شاروالى، از سوی اداره عالی مبارزه با فساد اداری به لوى څارنوالى فرستاده شده است.
اما انجنیر عظیم از مسوولان شرکت هیوادوال، با رد این گزارش گفت: «ما از جریان فرستادن دوسیه به څارنوالی خبرنداریم، ما این موضوع را کاملاً رد می کنیم و همین مسئله را څارنوالى طی یک هيئت فنی و تخصصی بررسی کرده و ما قرار آنها را داریم که چنین گپی وجود ندارد؛ در آن نیز آمده که تصفیه حساب، مطابق احجام کار کردگی صورت بگیرد و این موضوع اختلاس را به عنوان انجنیر به خود و شرکت خود توهین می‌دانم.»
اما موصوف قرار يادشده را در اختيار مشارکت رسانه هاى آزاد قرار نداد.
از سوی دیگر، او علت اصلی توقف کار پروژه را در نبود دیزاین مکمل پروژه و نیز عدم برداشت موانع در ساحه (منازل مسکونى)، از سوی شاروالى عنوان می کند.
درحالیکه شرکت هیوادوال که پول پروژه را با خود برده و کار را نیمه رها کرده؛ اما مسوولان این شرکت می گویند که آنان حاضر به ادامه کار سرک نیستند؛ چون قیمت پروژه نسبت به زمان قرارداد حدود ٥٨ درصد تفاوت کرده و در صورت تجدید نظر در قیمت قرارداد، حاضر به ادامۀ کار خواهند بود.
انجنیر عظیم گفت که اين شرکت، همیشه حاضر به ادامه کار بوده؛ اما شاروالى در قسمت برداشتن موانع به وقت اجراآت نکرده است.
وى افزود: «فعلاً موانع برداشته شده؛ اما موضوع مالی از معضل‌های اساسی است و قیمت پروژه در حدود ٥٠ درصد باید بالا رود که شاروالى نپذیرفته؛ بناءً اساس و امکانات پيشبُرد کار پروژه با پول‌های گذشته ممکن نیست.»
با این حال، شرکت لطیفی از بابت سرک شصت‌متره احمدشاه مینه از طریق بگرامی، در کنار اینکه حدود ١٠٩ میلیون دالر پول شاروالى را اضافه برده است، از ایجاد یک پل و پياده روهاى اين سرک نیز که پول آن توسط شاروالى پرداخته شده، خودداری کرده است.
یک گزارش اداره مبارزه با فساد اداری که براساس بررسی‌های سال ١٣٨٧ هيئت موظف از چندین ارگان دولتی ترتیب شده، از پروژۀ این شرکت نیز سخت انتقاد کرده است.
در مکتوب شماره ٦٢/ ١٥٣٣ ، ادارۀ مبارزه با فساد اداری عنوانی ریاست‌جمهوری پیشنهاد شده که در رابطه به بررسی کیفیت سرک‌های شهر کابل و شاهراه‌ها یک هيئت فنی از اداره‌های مختلف تشکیل شود.
حامد کرزی، به تاریخ ٢٩-١١- ١٣٨٦ ، حکم شماره ٦٧٧٦ را صادر کرد که براساس این حکم، یک هيئت متشکل از نمایندگانى از وزارت‌های انکشاف شهری، فواید عامه، مالیه و شاروالى کابل تحت ریاست اداره مبارزه با فساد اداری، موظف شد تا برطبق پیشنهاد، چگونگی اسفالت شاهراه‌ها و سرک‌های داخل شهر کابل را بررسی کرده و به ریاست‌جمهوری گزارش دهد.
نواقص جدی
این هيئت به تاریخ ٢٢-٥- ١٣٨٧، در گزارش خود که به ریاست‌جمهوری فرستاده است، تاکید کرده که آنان از بی کیفیت بودن کار ساختمان سرک‌های میدان هوایی، سرک هفتاد متره غرب میدان هوایی، سرک قلعه زمان خان، سرک احمد شاه مینه از استقامت بگرامی و سرک دشت برچی که چهار سرک آن از طرف شاروالى کابل با شرکتهای ساختمانی خصوصی عقد قرارداد شده و سرک پل سوخته الی دشت برچی که توسط شاروالى کابل اعمار شده، دارای نواقص می باشند.
در بخشی از این گزارش آمده است: «در ساخت سرک‌های متذکره، نسبت عدم رعایت و تطبیق قراردادهای عقد شده و عدم مراقبت بالای سرک‌ها از طرف انجنیران مراقبت کنندۀ شاروالى کابل، سهل انگاری به عمل آمده که با وجود نواقص عمده و عدم تکمیل امور سرک‌ها، پول هنگفتی را به اساس تصادیق انجنیران مراقبت کننده به نفع شرکتهای مربوط پرداخته‌اند.»
در گزارش اداره مبارزه با فساد اداری، به اخذ پول اضافه از سوی چهار شرکت یادشده نیز اشاره شده است.
با این حال، مسوولان اداره عالی مبارزه با فساد اداری می‌گویند که اخيراً براساس حکم شورای امنیت، آنان در صدد بررسی دوسیه‌های برخی شرکت‌هایی هستند که پول اضافی شاروالى را برده‌اند.
محمدعمر محبت آمر گروه بررسی هيئت اداره عالی مبارزه با فساد اداری در شاروالى کابل، به مشارکت رسانه هاى آزاد گفت که یک هيئت متشکل از سه نماینده از اداره عالی مبارزه با فساد، یک تن از اداره عالی تفتیش و یک تن از امنیت ملی، دوسیه چهار شرکت یادشده را بررسی می کنند.
وى افزود: «از میان دوسیه چهار شركتی كه با شاروالى قرارداد کرده، تنها دوسیه ٤٨ میلیون افغانی كه مربوط به شركت كاپی انترنیشنل می شود، از سوی اداره ما به څارنوالی فرستاده شده است؛ اما دوسیه بقیه شركت‌ها تحت كار است. شركت قویاش نیازی مبلغ هنگفتی از شاروالى مقروض است و تاکنون حساب خود را تصفیه نکرده است. شركتی لطیفی كه مكلف بود بالای دریای لوگر پل بسازد، متاسفانه این پل را نساخته و پول اضافی را هم از شاروالى كابل برده، كه تا حال حساب این شرکت نیز تصفیه نشده است. شركت هیوادوال هم با آنکه مقروض است، بارها از شاروالى كابل در قسمت برداشتن موانع تقاضا کرده؛ اما این مشكل برطرف نشده و چندین مكاتیب رد و بدل شده؛ اما به جایی نرسیده است.»
این مسوول اداره مبارزه با فساد اداری افزود: «تاکنون بعضی از شعبه‌ها به استعلام‌های ما جواب نداده‌اند. شركت قویاش نیازی نیز تاکنون اصلاً به استعلام‌های ما جواب نداده و اصلا حاضر هم نشده‌اند. با وجودی كه از ریاست پالیسی انسجام چندین بار خواسته‌ایم؛ اما تا حال مسوولان شركت حاضر نشده‌اند.»
وى ادامه داد: «براساس قضیه ای كه از سوی اداره مبارزه با فساد اداری برای ما رسیده و آنان هم از مراجع آگاه این معلومات را دریافت كرده‌اند، شرکت قویاش نیازی به هیچ یك از تعهدهایش عمل نكرده و فقط گفته برایم پول بدهید، ولی با آن‌هم به وعده‌هایش عمل نكرده است. این شركت ۱،۱ میلیون دالر نیز از شاروالى گرفته و شش ماه وقت داشته تا كار را شروع و تكمیل كند؛ اما این كار را نكرده و حال از میعاد آن هم گذشته است. وقتی که ما خواستیم این موضوع را از شركت بپرسیم، آنان حاضر نشدند که پاسخ بدهند؛ در این میان شرکت لطیفی و کاپی انتر نیشنل نیز مقروض هستند.»
مشارکت رسانه‌های آزاد، تلاش کرد تا نظر مسوولان شرکت کاپی انترنشنل و لطیفی را در مورد بگیرد؛ اما آنان حاضر به مصاحبه نشدند.
با این همه، اعضای کمیسیون مواصلات و مخابرات و امور شاروالى‌های ولسى جرگه به شمول مقام‌های شاروالى کابل، حدود دوماه پیش از وضعیت برخی سرک‌های شهر کابل دیدن کردند و گفتند که اکثر جاده‌های این شهر، بی‌کیفیت قیرریزی شده است.
خانه‌های شاروال
عبدالرحيم زى معاون پیشین خدمات شهری، در گزارشی که به رییس جمهوری و شوراى ملى فرستاده، گفته است: «آقای نواندیش زمانی که معین وزارت انرژی و آب بود، دو نمره را در شیرپور به دست آورد و آن را غیرقانونی تا پنج منزل اعمار کرد. او در روزهای نخست معرفی‌اش به حیث شاروال کابل، رییس و شماری از ماموران ناحیۀ دهم را که جلوکارهای غیرقانونی او را در ساحۀ شیرپور گرفته بودند، از وظایف‌شان برکنار کرده تا کار باقی مانده خانۀ خود را تکمیل کند.»
مشارکت رسانه‌های آزاد، تلاش کرد تا نظر نواندیش را بگیرد؛ اما در جریان یک هفته تماس‌های پی هم، عبدالقادر آرزو رییس نشرات شاروالى گفت که شاروال، وقتی برای مصاحبه کردن ندارد.
تضمين یک‌ساله
با آن که طی ده سال گذشته از مجموع ١٥٠٠ کیلومتر سرک مورد نیاز شهر کابل، تنها ٢٤ درصد آن (٣٦٠ کیلومتر) اعمار شده است؛ اما یافته‌های مشارکت رسانه‌های آزاد نشان می دهد که بیشتر این سرک‌ها گرانتی یک‌ساله دارند.
این درحالی است که در بند ٩ ماده ٥٤ مقرره امور ساختمان‌های شاروالى کابل آمده است: «میعاد تضمین یا گرانتی در هر قرارداد ساختمانی، نظر به خصوصیت پروژه تعیین و در اسناد و داوطلبی درج می‌گردد، معیاد قرارداد سرک‌های شهری، بین ٢ تا ٥ سال می‌باشد.»
اما با وجود آن، بسیاری سرک‌های تازه اعمار شده در کابل، تنها برای یک سال تضمین می‌باشد.
در ماده ١٤، متن قرارداد سرک ٦٠ متره قلعه زمان‌خان-احمدشاه‌مینه آمده است: «سرک متذکره پس از تسلیم گیری و تسلیم دهی، برای مدت یک سال گرانتی می شود. هرگاه در جریان ميعاد گرانتی تخریب می شود، اجراکننده مکلفیت دارد بدون اخذ قیمت آنرا مجدداً اصلاح و ترمیم کند.»
نبود سیستم رد آب
از سوی دیگر، شماری از آگاهان امور به عدم توجه شاروالى کابل به سیستم رد آب سرک‌ها اشاره کرده و می گویند: هرچند شماری از سرک‌ها، طی سال‌های گذشته با قیمت سرسام‌آور، اعمار و به بهره برداری سپرده شده‌اند؛ اما مسوولان شاروالى توجهی به سرازیر شدن آب‌های اضافی، برف و باران بر روی جاده‌ها نکرده‌اند.
انجنیر محمد نذیر نجابی استاد دیپارتمنت انجنیری ساختمان‌های ترانسپورتی پوهنتون پولی‌تخنیك كابل گفت: «مشكل رد آب سرك‌ها اگر در نظر گرفته نشود، هر قدر كه سرك‌ها با كیفیت هم ساخته شود، مشكل را حل نمی کند و هر جایی كه آب بایستد، آن جا را تخریب می كند و یگانه دشمن سرك، آب است.»
اما مسوولان ریاست حفظ و مراقبت شاروالى کابل، بی توجهی به سرک‌های شهر را از دلایل اساسی تخریب زودهنگام جاده‌ها می‌خوانند.
انجنیر زکریا حبیبی رییس حفظ و مراقبت کار شاروالى کابل گفت: «از چهار دروازۀ شهر کابل، اگر شما ببینید موترهای قوی از مسیرهایی که نباید عبور بکنند، اجازۀ عبور به آنها داده می شود، وظیفۀ ما تنها کنترول و ساختمان سرک‌ها است؛ اما اینکه از موترهای تناژبلند جلوگیری شود، وظیفۀ ارگان‌های دیگر می باشد.»
اما مسوولان ریاست ترافیک وزارت امور داخله، پایین بودن کیفیت جاده‌ها را از عوامل اساسی تخریب زودهنگام آن می خوانند.
در مکتوب شماره ٢٧/ ٧١ ، تاریخ ١٤- ١- ١٣٩٢ ریاست ترافیک وزارت امور داخله عنوانی شاروالى کابل آمده است: «اکثر جاده‌های شهر، فوق‌العاده تخریب شده و دارای عوارض تخنیکی می باشد، که باید جداً در این راستا توجه شود.»
جنرال نظام‌الدین دادخواه، رییس این اداره گفت: «شاروالى کابل، برف بام خود را بالای بام دیگران می‌اندازد و خود احساس مسوولیت نمی کند، تاسف در همین جاست که کیفیت سرک‌ها و جاده‌هایی که به تازگی اعمار می شوند، نهایت پایین است. ما از نزدیک دیده‌ایم که ضخامت قیر سرک‌هایی که قبلاً ساخته شده بودند، بالاتر از ٥٠ سانتی متر بود؛ اما حالا آنها ٢٠ سانتی متر ضخامت اسفالت شان است.»
دادخواه همچنین افزود که پولیس ترافیک، مانع تردد موترهای تناژبلند از سرک‌های شهری می شود؛ اما بیشتر این گونه موترها در نیمه‌های شب، از روی جاده‌ها تردد می کنند.
وى همچنان گفت که نبود سرک حلقوى براى تردد موترهاى تناژبلند و موجوديت مندوى ها در مرکز شهر، عامل تردد موترهاى تناژبلند در شهر است.
به گفتۀ او، در حال حاضر ٨٠ درصد سرک‌های داخل شهر کابل تخریب شده و با آنکه مکاتیب زیادی را در قسمت معیاری ساختن جاده‌ها و انتقال مندوى ها به حومه شهر به شاروالى فرستاده‌اند؛ اما به آن توجه نشده است.
برخورد دوگانۀ شاروالى
شماری از باشندگان کابل، مسوولان شاروالى را متهم به برخورد دوگانه کرده و می گویند در جریان ده سال گذشته، بیشترین سرک‌ها در ناحیه‌های دهم، اول، دوم و هفدهم و برخى مناطق زورمندنشين قیرریزی شده؛ اما به جاده‌های ديگر نواحى توجهی لازم صورت نگرفته است.
براساس پلان شاروالى کابل، قرار بود که امور ساختمان و اسفالت سرک اتصالی کمپنی- دشت برچی در ساحه گولایی مهتاب قلعه به طول ٢ کیلومتر و عرض ٤٠ متر به شمول پل موتررو تا پایان سال ١٣٩٠ تکمیل شود؛ اما تاکنون تکمیل نشده است.
رضا، از باشندگان ناحیه سیزدهم گفت: «در حال حاضر، کار سرک دشت برچی بسیار به کندی پیش می رود و فعلاً یک عراده گریدر در ساحه به پای مورچه حرکت می کند و کار خاصی صورت نمی گیرد؛ چرا پروژه‌هایی که شامل پلان می شود بالای آن کار نمی شود؟ اگر شاروال بخواهد یک سرک اتصالی را احداث بکند، قطعاً که می تواند اما اگر نخواهد….»
یکی از کارمندان شاروالى کابل که نخواست نامش افشا شود گفت: «قرار بود تا از شروع ماه حمل سال ١٣٩٠ سرک اتصالی کمپنی– دشت برچی از قلعۀ نو به طرف قلعۀ حیدرخان به طول ٢ کیلومتر آغاز شود؛ اما سال‌های ٩٠ و ٩١ گذشت و با تاسف که تا حال تنها بدنۀ خاکی آن حتا تکمیل نشده است.»
از سوی دیگر، باشندگان چهلستون نیز از عدم تكمیل این سرك شكایت کرده و می گویند با آنكه قرار بود كار این سرك در جریان دو سال تكمیل و به بهره برداری سپرده شود؛ اما با گذشت نزدیك به ٤ سال هنوزهم این امر تحقق نیافته است.
گفته‌های دروغین
با آنکه نواندیش پس از تقرر به حیث شاروال کابل در سال ١٣٨٨، وعده سپرد که در جریان دوسال آینده، اکثر سرک‌های این شهر را قیرریزی می کند؛ اما دیده می شود که نه تنها در زمان نوانديش بلکه در جریان ده سال گذشته، تنها بیش از ٢٤درصد سرک‌های شهر قیرریزی شده است.
شاروال، دو سال پی‌هم است که از آغاز کار قیرریزی سرک پل سوخته – دارالامان خبر می دهد؛ اما تاکنون کار این سرک آغاز نشده است.
خوژمن علومی معاون خدمات شهری شاروالى کابل نیز ماه گذشته، به ٨صبح گفته بود: «همین اکنون کار بالای سرک پل سوخته جریان دارد.»
اما یافته‌های مشارکت رسانه‌های آزاد نشان می دهد که هیچ کاری تاکنون در این سرک آغاز نشده است.»
در این حال، فرهاد صدیقی از اعضای کمیسیون امور شاروالى‌های ولسى جرگه گفت: «برخوردهای دوگانه به وضوح در كاركردهای شاروال كابل دیده می شود، تنها به سرك میدان هوایی توجه می کند و دیگر سرك‌ها را حتا جغل‌اندازی هم نمی كند. نه فقط غرب كابل، بلكه شمال، شرق و جنوب کابل اکثراً شكایت دارند كه شاروال، فقط جاهایی را توجه و كار می كند كه مقام‌های بلندپایۀ حكومت به شمول وزیران و زورمندان زندگی می‌کنند.»
وى افزود: «شاروال کابل به بسیاری چیزها متهم است؛ اما مشكل اين‌جاست كه شاروال انتصابی است و شاروال، همیشه از طرف حكومت حمایت می شود. ما چندین مكتوب به شاروالى فرستاده‌ایم؛ اما شاروال حاضر نشده و به شورا ارزش و اهمیت قایل نیست.»
عبدالرحیم‌زی معاون پیشین خدمات شهری شاروالى نیز گفت: شاروال در جاه‌هایی که اعضاى شوراى ملى رفت و‌آمد می کنند، یا کسانی که از دوسیه‌های نواندیش آگاهی دارند، سرک و جویچه‌ها می سازد،؛ اما از سرک پل سوخته و قلعۀ زمان‌خان خبر ندارد.
مشارکت رسانه‌های آزاد، تلاش کرد تا نظر انجنیر عبدالاحد واحد معاون فنی و تخنیکی شاروالى کابل را که در سال ١٣٨٧ عضو هيئت معاونت ریاست جمهوری برای بررسی سرک‌های شهر کابل تعین شده بود بگیرد؛ اما واحد از پاسخ در این مورد خودداری کرد.
مشارکت رسانه هاى آزاد، با انجنير شاه ولى رييس پاليسى و انسجام شاروالى نيز تماس برقرار کرد تا در مورد پروژه هاى يادشده نظر او را بگيرد؛ اما موصوف گفت که در اين راستا بايد با شاروال گفتگو شود.
مشارکت رسانه هاى آزاد که متشکل از آژانس خبرى پژواک، کليد گروپ، روزنامه هشت صبح و موسسه نشراتى سبا مى باشد، در بخش فساد اداری و نقض حقوق بشری گزارش های تحقیقی تهیه مى کند.
