پلخمرى (پژواک،٢٩عقرب ٩٢): مقامات محلى ميگويند شهرک رهايشى که در نزديک معدن زغال سنگ کرکر در ولايت بغلان ساخته شده، با وقوع احتمالی انفجار مواد معدنى، فاجعۀ بزرگى در آينده به بار خواهد آورد.
اين شهرک، ١٠ هزار جريب زمين را احتوا ميکند و از سه سال بدينسو ١٩٠٠ منزل رهايشى درآنجا اعمار گرديده است.
شهرک، تا هشت کيلومترى معدن زغال سنگ کرکر امتداد پيدا نموده است.
معادن کرکر و دودکش، درپانزده کیلومتری شمالشرق شهر پلخمری مرکز بغلان قرار داشته و در سال١٣١٧ هجرى شمسى، توسط یک چوپان کشف شده است.
اما مسوولان محيط زيست و معادن ميگويند که اين شهرک، بدون موافقۀ آنها اعمار گرديده و در آينده امکان دارد که مواد معدنى زيرزمينى آن، تعامل نموده و خطر بزرگى را براى ساکنان آن به بار بياورد.
نورالله امينى رييس محيط زيست ولايت بغلان ميگويد که اين شهرک، بدون موافقه و درجريان گذاشتن ادارۀ محيط زيست اعمار شده است.
وى به آژانس خبرى پژواک گفت: به دليل اينکه شهرک در نزديک معدن زغال سنگ قرار دارد و احتمال زياد وجود دارد که در زير شهرک، مواد معدنى مانند زغال سنگ، چونه و سمنت موجود باشد، زندگى ساکنين شهرک در آينده مصوون نخواهد بود.
امينى، شهرک را فاقد امکانات محيط زيست خوانده، افزود که آب بد مزه دارد و از نظر محيط زيستى با معيارهاى شهرک برابر نيست.
رييس محيط زيست ولايت بغلان تصريح کرد: “مردم در اين شهرک، منازل دو تا چهار طبقه اى ساخته اند، فاضلاب، زيرزمين مى رود و وقتى که به مواد معدنى زيرزمينى برسد، احتمال انفجار وجود دارد که يک فاجعۀ بزرگ انسانى را به بار خواهد آورد.”
وى علاوه کرد که سه سال قبل، انجنير يوسف پشتون وزير سابق شهرسازى در سفرش به بغلان و حين ارايۀ پلان انکشافى و استراتيژى اين ولايت گفته بود که شهر پلخمرى، به طرف معدن کرکر به علت عواقب ناگوار آن قابل انکشاف نيست.
وزير افزوده بود که اگر شهرک ساخته ميشود، بايد به طرف ساحۀ زمانخيل در استقامت شمالشرق و يا دشت خواجه الوان در استقامت شمالغرب شهر پلخمرى، انکشاف داده شود.
رييس محيط زيست بغلان گفت که آنها مکاتيب متعددى را به وزارت شهرسازى و رياست عمومى محيط زيست در کابل و مقامات ولايت بغلان و شاروالى پلخمرى ارسال نموده که از ايجاد شهرک جلوگيرى شود؛ اما به آن توجه نشده است.
عبدالله حارث شاروال پلخمرى گفت که سه سال قبل، از طرف شاروالى پلخمرى ٧٢٠ نمره زمين رهايشى دراين شهرک به مقام ولايت پيشنهاد شد که بعد از منظورى رياست جمهورى، نمره ها به شکل قانونى به مردم توزيع گرديد.
هر نمره زمين، شش بسوه يى در بدل ١٨٥٠٠ افغانى به مردم داده شده است.
اما وى افزود که از دو سال بدينسو، افراد زورمند ساحات ديگر شهرک را خط اندازى نموده و ٥٧٠٠ نمره زمين را براى اعمار منازل مسکونى به خود اختصاص داده اند.
به گفتۀ حارث، شاروالى زمانى که به ولايت مراجعه کرد، ولايت حکم داد که اين زمين ها نمره بندى شود و در بدل پولى که قبلاً براى ساير مردم داده شده، توزيع گردد.
شاروال پلخمرى گفت که شاروالى مجبور شد تا پلان انکشافى شهرک را تهيه کند و شهرک انکشاف يافت.
وى علاوه کرد که حالا از جملۀ ٧٢٠ نمره زمين، ٤٠٠ منزل و از جملۀ ٥٧٠٠ نمرۀ ديگر، ١٥٠٠ منزل مسکونى ساخته شده است.
انجنير عبدالخالق مسوول بازسازى و انکشافى ولايت بغلان گفت: زمانى که شهرک ساخته ميشود، زمين بايد نمونه بردارى شود و زير زمين مشخص گردد که درآنجا معدن، آب ايستاده و يا متحرک وجود ندارد.
وى گفت که معيار، ساختن شهرک اين است که بعد از نمونه بردارى و سروى تخنيکى، موضوع با رياست محيط زيست همآهنگ گردد و بعداً اقدام صورت بگيرد.
اما انجنير عبدالخالق تصريح کرد که در مقام ولايت، همچو اسنادى در اختيار آنها قرار داده نشده که شهرک، روى کدام اساس و از طرف کدام نهاد و يا ارگان سروى شده که درآنجا معادن زيرزمينى وجود دارد يا خير! و سپس نمره هاى رهايشى توزيع گرديده است.
وى علاوه کرد که معدن سمنت غورى نيز در يک کيلومترى شهرک قرار دارد و به احتمال زياد معدنيات زيرزمينى در زير شهرک وجود دارد که عواقب خطرناکى را در قبال خواهد داشت.
اما عبدالقديم معاون والى بغلان ميگويد که تا حال کدام مرجعى به آنها در مورد خطرات معدن که متوجه اين شهرک باشد، به آنها چيزى نگفته است.
وى گفت که مقام ولايت اين موضوع را دقيقاً بررسى ميکند و در صورتى که مطمين شوند که مردم شهرک از ناحيۀ مواد معدنى مورد تهديد قرار دارند، کار انکشافى شهرک را توقف داده و حتى براى مردم آن در جايى ديگرى زمين توزيع خواهند کرد.
انجنير شاه محمود، رييس جديد معدن ولايت بغلان نيز گفت که در مورد توزيع زمين شهرک، مشکوک است و نمى داند که روى کدام دليل نمره توزيع شده است.
وى گفت: در مورد کسانى که براى ساخت شهرک نظر داده اند، اسناد در رياست معدن وجود ندارد که به آن مراجعه ميکرد و مشخص ميشد که نمرات رهايشى، روى کدام اساس توزيع گرديده است.
رييس معدن افزود: “ما تازه کار را شروع کرديم که معلومات پيدا شود که در زير زمين، رشته هاى زغال سنگ يا سمنت است و يا خير؟ اگرباشد، تمام شهرک در خطر بوده و دور از وقوع فاجعه نخواهد بود.”
مردم شهرک نيز ازين ناحيه ابراز نگرانى ميکنند.
حاجى محمد نسيم که در شهرک کرکر يک خانۀ دو منزله دارد، گفت که سه سال قبل، از ولسوالى خوست بغلان به علت مشکلات امنيتى، به اينجا آمده و منزل خودسرانه اعمار نمود است.
وى علاوه کرد: زمانى که شاروالى به ديگران نمره توزيع نمود، خانه هاى آنها را نيز نقشه کرد و در بدل اخذ پول معين، سند ملکيت داد.
اما حاجى نسيم افزود: شايعاتى هست که در زير زمين شهرک، معادن وجود دارد و هر زمان، احتمال خطر و انفجار آن ميرود.
اين موسفيد گفت: “اين وضعيت باعث نگرانى ما است و اگر بدانم که واقعاً در زير زمين، مواد معدنى است و در آينده مصوونيت ما را تهديد ميکند، به جاى ديگر نقل مکان خواهيم کرد.”
به گفتۀ وى، به همين علت، شهرک به شکلى که انکشاف مى کرد، نکرده است و اکثر آن به طور چهارديوارى باقى مانده و مردم براى ساختن خانه، علاقمندى نشان نمى دهند.
اين درحالى است که در ماه اسد سالجارى، وقوع دو انفجار زيرزمينى در ساحه فابريکۀ قند بغلان، به هزاران منزل مسکونى آسيب رسانده و شمارى از مردم، ساحه را ترک کرده و برخى ديگر در بيرون از منازل شان مى خوابيدند.
بغلان، داراى هفت معدن زغال سنگ و شامل معدن کرکر، دودکش و آهن دره در شهر پلخمری، دو معدن در ولسوالی تاله وبرفک، یک معدن در ولسوالی ده صلاح و یک معدن به نام چنارک در ولسوالی نهرين است.
از زغال سنگ به حيث مادۀ مهم محروقاتى براى تسخين منازل، داش هاى خشت و حمام ها استفاده مى شود.
چهار سال قبل، لرزش زمين در ولسوالى پشتونکوت ولايت فارياب، ٥٠ منزل مسکونى را تخريب نمود و خانواده ها مجبور به ترک منطقه شدند.
