کابل (پژواک،١١ جدی٩٢): استخراج غيرقانونى شمارى زياد از معادن کشور، در سال گذشتۀ میلادی توسط زورمندان ادامه داشته و با همکارى مخالفين مسلح دولت، به کشورهاى همسايه قاچاق شده است.
به اساس گزارشات منتشره از سوى حکومت و رسانه ها درسال ٢٠١٣ میلادی؛ نگرانی هاى زیاد از سوی حکومت و مقامات محلی در زمینۀ استخراج غیرقانونی معادن از ولایات لوگر، کنر، تخار، کندز، بلخ، نورستان، پنجشیر، پروان، هلمند، کاپیسا، کندهار، بدخشان، سمنگان، ننگرهار، بغلان، بامیان، هرات، زابل، غزنی، غور، بادغیس و پکتیا وجود داشته است.
دريکى ازاين گزارشات، از قول انجنیر محمد اجمل سهاک رییس معادن ولایت لوگر، به تاريخ ٩ فبروری سال ٢٠١٣ (٢١ دلو ١٣٩١) گفته شده است که با همکاری نهادهای امنیتی ولایت لوگر، توانسته اند جلوقاچاق و استخراج خودسرانۀ معادن در آن ولایت رابگيرند.
سهاک پذيرفته است که دو سال قبل، معادن لوگر از سوی قاچاقبران به صورت غیرقانونی استخراج و به پاکستان منتقل می شد.
اين درحالی است که محمدهاشم فيضی معاون والی لوگر، در اواخرسال ٢٠١٣ میلادی به آژانس خبرى پژواک تاييد کرده که سنگ کرومايت، به پيمانه زياد توسط قاچاقبران از طريق ولايت پکتيا به پاکستان انتقال داده مى شود.
معاون والی لوگر، وزارت معادن و پطرولیم را متهم نمود که قصداً زمينۀ قاچاق سنگ کروميت را از ولايت لوگر فراهم کرده است.
موصوف، با بيان اينکه درحال حاضر نيز قاچاق کرومايت در ولسوالى محمدآغۀ آن ولايت جريان دارد گفت که در اين مورد، ادارۀ ولايتى و قوماندانى امنيه را درجريان گذاشته است.
به همین گونه تلويزيون خصوصى “آريانا” به تاريخ ١٢ اگست ٢٠١٣ (٢١ اسد ٩٢) گزارش داد که برخی منابع معدنی از جمله سنگ کرومایت به گونه غیرقانونی از ولایت خوست استخراج شده و به پاکستان قاچاق می شود.
انجنیر محمد لایق رییس معادن ولایت خوست نیز استخراج غیرقانونی معادن این ولایت وقاچاق آن را به پاکستان، تایید کرد واظهار نگرانى نمود که دولت، تا کنون نتوانسته جلو استخراج خودسر این معادن و قاچاق آن را به پاکستان بگیرد.
به گفتۀ وی، مشکلات امنيتى نه تنها در خوست بلکه درساير ولايت کشور، روند استخراج قانونى معادن در افغانستان را با دشواری های زیاد مواجه ساخته و زمينه استخراج غیرقانونی معادن وقاچاق آنرا توسط زورمندان به کشورهای همسایه فراهم ساخته است.
محمد لعل کارگر رییس فابریکه پروسس سنگ رُخام لشگرگاه، بتاريخ ٢ اگست ٢٠١٣ ( ١١ اسد ٩٢) به پژواک گفت که پاکستانی ها در ولسوالی دیشوی ولایت هلمند که با پاکستان مرز مشترک دارد، معدن را انفجار داده و سنگ های قیمتی را به طور غیرقانونی استخراج می کنند.
افزون براین، چندی قبل نیز مقام های محلی ولایت میدان وردک، از استخراج غیرقانونی و قاچاق سنگ رخام به کشورهای همسایه خبر داده بودند.
عبدالمجید خوگیانی والی میدان وردک، به تاريخ ٥ فبروری ٢٠١٣ (١٧ دلو ٩١) به پژواک گفته بود که در این ولایت، ٤٣ معدن شناسایی شده؛ اما ادعا کرد که اکثر این معادن، توسط زورمندان ومخالفان مسلح دولت، غیرقانونی استخراج می گردند.
درعين حال جاوید نورانی، پژوهشگر بخش معادن در بنیاد دیدبان شفافیت افغانستان که عضویت شبکه نظارت بر منابع طبیعی افغانستان را نیز دارد، گفت که روزانه هزاران تُن سنگ های قیمتی از معادن کشور به شکل غیرقانونی استخراج شده و به پاکستان قاچاق می گردد.
وی افزود که تقریباً روزانه ٢٠٠٠ تُن سنگ کرومایت، از ولایات شرقی و مرکزی استخراج شده و به آن سوی مرز انتقال داده می شوند که برخی افراد زورمند، در داخل حکومت و حتا در برخی موارد، مخالفان مسلح دولت نیز از آن سود می برند.
به گزارش شبکه نظارت بر منابع طبیعی افغانستان، در جریان سال ٢٠١٣ درمنطقه کوه صافی ولایت کابل و برخى مناطق ولایت های بدخشان و خوست، درگيرى ميان گروه ها و افراد زورمند بر سر معادن ادامه داشته است.
این گزارش، اعضای پارلمان و شوراهای ولایتی و پولیس محلی را دراين قضايا دخیل می داند.
به گفته این شبکه، تنها در ولایت کابل و مناطق اطراف آن، ٧٢٠ محل وجود دارد که در آن، کار استخراج غیرقانونی معادن ادامه داشته؛ اما جلو آن گرفته نمی شود.
از سوى ديگر، درگزارش تحقیقی دیدبان شفافیت افغانستان که ماه گذشته منتشر شد، آمده است که پولیس محلی در ولایت کنر، در استخراج غیرقانونی کرومایت دست دارد.
اما شجاع‌الملک جلاله والی کنر، به رسانه ها گفته است که این نوع سنگ معدنی، پیش از این توسط مرکب و قاطر در نزدیکی مناطق مرزی با پاکستان قاچاق می‌شد؛ اما با توافق مردم محل، حالا قاچاق کرومایت متوقف شده است.
از سوى ديگر، برخی نهادهای جامعه مدنی بتاريخ ٢١دسامبر ٢٠١٣ ( ٣٠قوس ٩٢)، دريک نشست خبرى، نسبت به وضعیت معادن کشور ابراز نگرانى کردند و اعلام نمودند که از ١٤٠٠ معدن در نقاط مختلف کشور،سنگ معدنی توسط زورمندان به طور غیرقانونی استخراج و قاچاق می گردد.
هرچند آمار وارقام دقیق قاچاق واستخراج غیرقانونی معادن افغانستان، طی سال ٢٠١٣ میلادی در دست نیست وهیچ نهادی نتوانسته در این زمینه آمار مشخصی ارایه کند؛ اما محمد رفیق رفیع صدیقی سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم، درمورد استخراج غیرقانونی معادن، به پژواک گفت که این وزارت قبلاً فهرستی از ١٤٠٠ معدن و اشخاصی که آن را به شکل غیرقانونی استخراج می کنند، به نشر سپرده است.
صدیقی، دراول جنوری سال ٢٠١٤ به پژواک گفت که وزارت معادن، این موضوع را با نهادهای عدلی و قضایی نیز شریک نموده است.
به گفته وی، دستگیری افرادی که به صورت غیرقانونی در استخراج دخیل هستند و آن را به کشورهای همسایه قاچاق می کنند، به عهده نیروهای امنیتی است و وزارت معادن، توانایی دستگیری این افراد را ندارد.
وی خاطرنشان ساخت که بعد از نشر این گزارش، وزارت معادن با همکاری نهادهای عدلی و قضایی و نیروهای امنیتی، توانسته که کار استخراج غیرقانونی تعدادی از معادن را در ولایات سمنگان، بغلان، بلخ، تخار و سرپل متوقف نماید و تلاش ها ادامه دارد.
قابل يادآورى است که افغانستان، با داشتن ذخایر مواد معدنی دست نخورده درجهان، زبان زد عام و خاص است.
طبق سروی زمین شناسان امریکایی که در سال ٢٠٠٤ میلادی انجام يافته؛ ارزش ذخایر زیرزمینی افغانستان، بیش از چهار تریلیون دالر پیشبینی شده است.
