“شرایط ذکر شده در قرارداد استخراج زغال سنگ سبزک هرات عملی نمیشود”

کابل (پژواک،۱٧حمل۱۳۹۳): برخی اعضای ولسی جرگه و اعضای شورای ولایتی هرات می گویند که استخراج غیرقانونی و غیرفنی از معدن زغال سنگ سبزک این ولایت، هر سال میلیون ها افغانی به دولت زیان می رساند.

این نمایندگان می گویند که این معدن، بنابه سلیقه فردی به شرکت خوشک به اجاره داده شده و مردم از استخراج این معدن توسط این شرکت، رضایت ندارند.

قرارداد اجارۀ این معدن، بتاریخ ٦میزان ١٣٨٥ بین حاجی دیدارعلی رئیس شرکت برادران خوشک و عبدالعزیزاریب رئیس امورمعادن وزارت معادن و پطرولیم، با تصدیق ابراهیم عادل وزیر وقت معادن و پطرولیم، برای مدت ده سال به امضا رسید.

براساس این قرارداد، شرکت برادران خوشک مکلف به سه میلیون دالر سرمایه گذاری در این معدن، بازسازی، توسعه و نصب دستگاه های استخراج زغال سنگ گردیده و افزون برآن، این شرکت مکلف شده است که هر سال ۵۰۰ افغانی برای استخراج هر تن زغال سنگ به عنوان حق الامتیار، به دولت بپردازد.

اما مسعوده کروخی نماینده مردم هرات در ولسی جرگه، با ابراز نگرانی از وضعیت استخراج این معدن می گوید که شرایط ذکر شده در این قرارداد، عملی نشده است.

به گفته وی، این شرکت مطابق با قرارداد خود، امکانات و سهولت های مورد نیاز را تامین نکرده و همچنان مقدار زغال سنگی که روزانه از سوی این شرکت استخراج می گردد، مشخص نیست.

 کروخی در صحبت با آژانس خبری پژواک، افزود: “من عضو هیئتی بودم که قرار بود سال گذشته با تیمی از وزارت معادن و پطرولیم، بخاطر بررسی وضعیت این معدن به ساحه معدن در ولسوالی کروخ برویم؛ اما رئیس معادن وپطرولیم هرات، از طرف شب به منزل من آمد و بخاطرتهدیدات امنیتی، مانع رفتنم به این معدن شد.”

این نماینده مردم هرات گفت که به رئیس معادن و هیئت همراهش اطمینان داده بود که امنیت ساحه تامین است؛ بخاطر رفتن به این معدن و بررسی وضعیت آن، ابراز آمادگی کرده بود؛ اما این هیئت بدون اینکه  وی را در جریان بگذارد، در جریان شب به معدن سبزک رفته بود.

این عضو ولسی جرگه افزود که چندین بار نگرانی خود را نسبت به وضعیت بدی که در معدن سبزک ولسوالی کروخ ولایت هرات وجود دارد، با آقای شهرانی وزیر پیشین معادن وپطرولیم در میان گذاشته؛ اما از سوی آنان هیچ گونه اقدامی در این رابطه صورت نگرفته است.

به گفته خانم کروخی، بیشتر کارکنان این معدن، باشندگان محل نیستند و حتی اکثر شان از ولایات دیگراند.

توریالی طاهری عضو شورای ولایتی هرات نیز ضمن تايید اظهارات خانم کروخی، محمد رضا خوشک وطن دوست عضو ولسی جرگه و پسر رئیس شرکت برادران خوشک را متهم کرد که از صلاحیت های پارلمانی خود بخاطر این معدن، سوء استفاده کرده است.

وی گفت: “بین شرکت خوشک برادران و وزارت معادن و پطرولیم زد وبند وجود دارد، طی چند بار که هیئت وزارت معادن و پطرولیم و شماری از اعضای پارلمان بخاطر بررسی و نظارت معدن زغال سنگ سبزک به هرات آمدند، وکلای پارلمان و مرا که عضو شورای ولایتی و در ترکیب هیئت بودم، با خود نبردند.”

طاهری، شرکت خوشک را متهم کرد که روزانه بیشتر از آنچه که در قرارداد ذکر است، استخراج می کند و افزون برآن به گفتۀ وی، از ترازوی وزارت معادن که در ساحه معدن وجود دارد، به نفع این شرکت کار گرفته می شود.

تورمحمد ظریفی عضو دیگر شورای ولایتی هرات نیز گفت که نمایندگان این شورا، بارها بخاطر معیاری شدن و شفافیت استخراج معدن سبزک به کابل رفتند؛ اما تا کنون مقام های دولتی به اظهارات آنان توجه نکرده اند.

وی گفت: “در استخراج زغال سنگ این معدن، اکثراً خارجی ها کار می کنند و کمتر از مردم محل استخدام شده اند و همچنان در قسمت استخراج، نگرانی هايی وجود دارد و شرکت خوشک برادران، بیشتر از آنچه در قرارداد ذکر گردیده است استخراج می کند.”

ظریفی نیز شرکت خوشک را به نبود شفافیت در استخراج زغال سنگ از این معدن متهم کرد و افزود که  مردم هرات، با کمبود زغال سنگ مواجه هستند؛ اما این شرکت زغال سنگ را احتکار می کند.

به گفته وی، احتمال می رود این شرکت با باج دادن به مخالفان مسلح دولت، در هنگام بررسی هیئت وزارت معادن و پطرولیم، نا امنی های ساختگی را ایجاد کرده باشد.

این نماینده شورای ولایتی هرات تاکید کرد که بعضی اوقات، وضعیت امنیتی در این ساحه طوری می شود که حتی دور از تصور مردم این ساحه است.

چندی قبل نیز در شماری از رسانه ها گزارش هايی نشر شده بود که شرکت برادران خوشک در فصل زمستان، به مخالفان مسلح دولت باج می دهد تا نا امنی های ساختگی را ایجاد کرده و مانع رفتن هیئت وزارت معادن به ساحه گردد، که نتوانند وضعیت استخراج در این معدن را بررسی کنند.

اما محمد رضا خوشک وطندوست عضو ولسی جرگه و پسر رئیس این شرکت گفت که سالانه، بیش از 50 هزار تُن زغال سنگ را از این معدن استخراج می کنند و مطابق با آن، حق الامتیاز دولت را می دهند.

به گفته وی، یک ترازو در ساحه معدن و یک ترازو هم در ساحه شیدائی نزدیک شهر هرات قرار دارد که با استفاده از این ترازوها، مقدار زغال سنگ استخراج شده، به وزارت معادن گزارش داده می شود.

خوشک، احتکار زغال سنگ را نیز رد کرد و گفت که زغال سنگ این معدن، بنابر ریز و نرم بودن در خانه ها استفاده نمی شود و بیشتر برای استفاده در داش های خشت پزی استفاده می گردد.

پسر رئیس شرکت خوشک، ایجاد ناامنی های ساختگی را نیز رد کرد و گفت که ساحه این معدن، نا امن است و شخص وی نیز به دلیل این تهدیدات نمی تواند به این محل برود.

وی، در عین حال سفر هیئت وزارت معادن و پطرولیم را در جریان شب به ساحۀ این معدن نیز رد کرد.

محمد رضا خوشک ادعا کرد که این شرکت، برای نخستین بار در افغانستان، ذخایر این معدن را تثبیت کرده و مطابق با یک برنامه استخراج، کار کرده است.

نماینده شرکت خوشک گفت: “در معدن سبزک هرات، متخصصین و انجنیران خارجی مصروف کار هستند؛ اما تمامی کارگران آن را از باشندگان محل و ولایات همجوار تشکیل می دهد.”

یک تن از باشندگان محل که خواست نامش فاش نشود، به پژواک گفت که شرکت خوشک، مطابق با قرارداد خود، هیچ نوع کمکی به مردم محل نکرده و کلینیک صحی که از سوی مسوولان این شرکت وعده داده شده بود  نیز تا کنون ساخته نشده است.

به گفته وی، از کارگرانی که در این معدن کار می کنند، تعهد گرفته می شود چنانچه در جریان کار و فروریزی معدن مجروح و یا کشته شوند، این شرکت در قبال آن مسوولیت ندارد.

وی چشم دیدش را در مورد کشته شدن یکتن از کارگران چنین بیان کرد: ” سال گذشته یکتن از باشندگان محل، در این معدن کار می کرد که در جریان استخراج کشته شد و این شرکت، بیشتر از 10 هزار افغانی به خانواده اش کمک نکرد.”

عبدالرشید یکتن دیگر از باشندگان محل که در ساحه معدن زغال سنگ سبزک مربوط ولسوالی کروخ زمین زراعتی دارد نیز گفت آبی که مردم این محل از آن استفاده می کنند، در اثر بی احتیاطی و استفادۀ نادرست کارگران آلوده شده بود؛ اما با مداخلۀ نیروهای امنیتی، آلودگی آن کاهش یافته است.

پژواک تلاش کرد تا در رابطه به اتهام های مطرح شده در مورد چگونگی استخراج از این معدن، با رییس معادن و پطرولیم ولایت هرات نیز مصاحبه کند؛ اما وی پرسش هایی را که در این زمینه مطرح شده بود، توهین به خود دانسته و از پاسخ دادن به آن، خودداری کرد. 

با این وصف، محمد رفیع رفیق صدیقی سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم، به پژواک گفت که شرکت خوشک مطابق با قرارداد، تمام گزارش کاری خود را به ریاست کادستر این وزارت تسلیم کرده است.

وی افزود که این وزارت، بر استخراج از معدن سبزک به صورت دقیق نظارت دارد.

سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم، از نمایندگان هرات در ولسی جرگه و اعضای شورای ولایتی این ولایت خواست که اگر سندی در مورد استخراج غیرقانونی از این معدن دارند، به رسانه ها و یا این وزارت بسپارند.

صدیقی همچنان احتکار زغال سنگ را در فصل زمستان، از طرف شرکت خوشک برادران رد کرد و افزود که منطق اقتصادی ایجاب نمی کند که چنین کاری صورت بگیرد.

سخنگوی وزارت معادن، در مورد یافته های هیئت این وزارت در بازدید از این معدن نیز گفت مصوونیت کارگران و رعایت محیط زیست ارزیابی شده و افزون برآن، این شرکت نا امنی های ساختگی نیز ایجاد نکرده است.