پلخمری(پژواک،٢٤حمل٩٣): تولیدات فابريکۀ قند ولايت بغلان، بيش از دو برابر شده و علت عمدۀ آنرا جذب دهاقين براى کشت لبلبوى مورد نياز فابريکه، تشکيل ميدهد.
فابريکه قند بغلان صنعتى ولايت بغلان، در سال ١٣١٩ هجرى شمسى به عنوان يگانه فابريکۀ توليد شکر(بوره) در افغانستان، به کمک آلمان تاسيس و فعال شد.
اين فابريکه تاسال ١٣٧٠ توليد داشت؛ اما بعد از آن به اثر جنگ ها از فعالیت باز ماند و در سال ١٣٨٥ دوباره به کمک آلمان فعال گرديده و تا کنون به توليدات خود ادامه ميدهد.
لبلبويى که از آن در توليد شکر(بوره) فابريکه استفاده ميشود، از زمين هاى خود بغلان تامين ميگردد.
سالانه پنجهزار جريب زمين، توسط دهاقين لبلبو کشت گرديده و در بدل پول در اختيار فابريکه قرار ميگيرد.
اين فابريکه سالانه کمتر از يکماه در وقت حاصلات لبلبو توليد داشته و شکر آن، در بغلان و ساير ولايات عرضه ميگردد.
انجنير غلام سخی ریيس فابریکه قند بغلان میگوید که فابريکه در سال ١٣٩٢ بیست روز فعالیت نمود و ١١٤٢٥ بوری پنجاه کيلويى شکر معادل ( بيش از ٥٧٠ تُن) تولید داشت.
حال آنکه در سال قبل آن، ١٠ الى ١٥روز فعالیت کرد و در این مدت ٥١٢٣ بوری شکر معادل (اضافه از ٢٥٦ تُن) تولید نمود که اين رقم، بيش از دو برابر نسبت به گذشته را نشان ميدهد.
رييس فابريکۀ قند، علت افزايش توليدات را جذب دهاقين براى کشت لبلبوى مورد نياز فابريکه عنوان کرده، به آژانس خبرى پژواک گفت: “اگر کشت لبلبو بیشتر شود و دهاقین و دولت، درين عرصه بیشتر کوشش کنند و لبلبوى مورد ضرورت فابریکه را تامین نمایند، فابریکه میتواند که تولیدات خود را چند برابر افزایش بدهد.”
وى افزود که فابریکه برای دهاقین، به يک جریب زمین دو بوری کود و یک کیلو تخم لبلبو بطور مجانى میدهد و یک تُن لبلبو را از دهاقین، دوهزار افغانی خریداری میکند.
همچنان برای تشویق دهاقین، کود یوریا، کود سفید و تخم لبلبو را بصورت رایگان در اختیار آنها قرار می دهند.
فضل الحق یکتن از دهاقین که در سرک پنج فابریکۀ قند زندگی میکند، گفت: “من پنج جریب زمین خود را همه ساله لبلبو کشت ميکنم، مگر مشکلات زیاد اس، از یکطرف فابريکه، لبلبو ره به قیمت کم ميخره و از طرف دیگه، یک قسم مرض پیداشده که لبلبو ره ده وخت حاصل خشک میکنه.”
اين دهقان علاوه کرد که اگر ریاست زراعت و فابریکه قند، امسال به مشکلات آنان رسیدگی نکند، امکان دارد که دهاقین لبلبو کشت نکنند و به کشت ساير مواد خوراکه روى بياورند.
عزیزالله “ایماق” ریيس زراعت ولایت بغلان، ضمن خرسندى از افزایش کشت لبلبو و توليدات فابريکۀ قند، در مورد مشکلات دهاقین گفت که در دوسال اخير، یکنوع کرم به نام (نیما تود) در زمین های اطراف فابریکه قند پديد آمده که لبلبورا در وقت حاصل میخورد.
نيماتود، پرازيتى است که به لبلبو آسيب مى رساند.
ايماق افزود که ریاست زراعت بخاطر از بین بردن این کرم، تلاش زياد نموده؛ اما از بين بردن آن از توان آنها خارج است.
وى علاوه کرد که از بین بردن کرم نیماتود دو نوع تداوی دارد، یا زمین دوا پاشی گردد و یا تخم بذری کشت شود و متخصصين آلمانى در بخش زراعت ميکوشند که این کار را بکنند؛ امسال آلمانها در نظر دارند که تخم بذری خوب را برای دهاقین لبلبو کار، توزیع نمایند.
يک کيلو بورۀ فابريکه، ٥٠ تا ٥٥ افغانى و يک کيلو بورۀ پاکستانى ٤٠ تا ٤٥ افغانى عرضه ميشود.
اما بورۀ توليدى فابريکۀ قند نسبت به بورۀ خارجى کيفيت خوب داشته و علاوه بر آنکه در خود ولايت بغلان مصرف دارد، به ولايات ديگر نيز توسط تاجران صادر ميشود.
نصيراحمد يکتن از کلچه پزان شهر پلخمرى مرکز ولايت بغلان گفت: “بورۀ فابريکۀ قند، درشت بوده و طعم لذيذ دارد؛ اما بورۀ پاکستانى خاکه و شکل پودر را دارد و کيفيت آن پايين است.”
وى علاوه کرد که يک کيلو بورۀ وطنى، جاى يک و نيم کيلو بورۀ پاکستانى را دارد.
اين کلچه پز گفت که سالانه يکصد بورى پنجاه کيلويى را، از فابريکۀ قند بغلان خريدارى ميکند که از يکسو کيفيت خوب دارد و از سوى ديگر، نيازى به بورۀ خارجى نمى باشد؛ اما گاهى در صورت ضرورت، ناگزير ميشود که از بورۀ خارجى نيز استفاده نمايند.
فابريکۀ دولتى قند بغلان در سال ١٣٩١ به وزارت زراعت با٥٢ درصد سهم تعلق گرفته و وزارت هاى مالیه، تجارت و اقتصاد نيز در آن جمعاً٤٨ درصد سهم دارند.
قبل از آن، دو کمپنى آلمانى (DEG) و (KWS) با بيش از ٣٠ درصد سرمايه گذارى، در فعاليت فابريکه سهيم بودند.
٢٧٠ کارگر در اين فابريکه، قبل از تعطيل شدن آن در دهۀ ١٣٧٠ کار مينمودند؛ اما حالا به ٧٢ کارگر تقليل يافته است.
