قلعه نو (پژواک،٢٠ جوزا ٩٣): شمارى از باشندگان بادغيس از کيفيت خدمات صحى، کمبود دوا و فاصله هاى زياد بين مراکز صحى در اين ولايت شکايت دارند و از حکومت مى خواهند تا به رفع اين مشکلات توجه لازم کنند.
بادغيس، ولايت درجه سوم در شمالغرب کشور است که راههای دصعب العبور و ٢٣٠٠٠ کیلومتر مربع مساحت دارد؛ نفوس اين ولايت حدود ٧٥٠ هزار تن تخمين شده است.
به اساس معلومات رياست صحت عامه بادغيس، ٣٨ مرکز صحى شامل يک شفاخانه ٨٠ بستر در قلعه نو و ٣٧ کلينيک صحى در مناطق مختلف اين ولايت فعاليت دارد.
اما برخى باشندگان اين ولايت مى گويند که اين مراکز، نيازمندى را رفع کرده نمى تواند و در برخى موارد مجبور مى شوند که مريضان را غرض تداوى به هرات انتقال دهند.
زمری باشندۀ قریه محمدزی ولسوالی مقر اين ولايت، به آژانس خبرى پژواک گفت که در اين ولسوالى چهار مرکز صحى فعاليت دارد؛ اما امکانات لازم براى تداوى مريضان را ندارند.
وى در ادامه گفت: “در اين مراکز نه داکتر مسلکی و نه ادویه مورد ضرورت مردم وجود دارد؛ اگر ادویه ای هم وجود داشته باشد، به مردم نمى رسد و اگر مریض عاجل به مردم پیدا شود، بنا بر عدم موجودیت داکتران کار فهم در اين ولايت، ناچار باید به هرات انتقال داده شود.”
وى افزود که شفاخانه ولايتى در مرکز اين ولايت نيز امکانات کافى ندارد.
به گفته او، اين در حالى است که برخى مردم توان انتقال مریض شان به هرات را ندارند؛ زيرا براى انتقال مريض بايد موتر دربست گرفته شود و کرايه رفت و آمد موتر کرولا از اين ولسوالى تا به هرات، حدود ٢٠ هزار افغانى مى شود.
همچنان وى گفت که مردم برخى مناطق اين ولسوالى، به دليل فاصله زياد با مراکز صحى و نبود سرک، نمى توانند مريضان عاجل شان را در زمان لازم به مراکز صحى برسانند.
موصوف گفت که برخى مردم کوچى در مناطق دوردست اين ولسوالى زندگى دارند و ناگزير حدود يک ساعت پياده روى کنند تا به سرک برسند.
به گفته وى، فاصله بين قريه محمدزى تا به نزديکترين مرکز صحى ١٢ کيلومتر مى باشد؛ اما سرک بين اين قريه تا مرکز صحى وجود دارد.
عبدالمجید باشنده جوى گنج ولسوالی مرغاب اين ولايت نيز از کمبود ادویه و متخصصين صحى در اين ولسوالى شکايت دارد.
به گفته وى، در اين ولسوالى شش کلينيک صحى در فاصله هاى حدود ده کيلومتر فعاليت داشته؛ اما دواى کافى در اين مراکز وجود ندارد و متخصصين صحى به خصوص داکتران نسايى ولادى و نرس قابله ها، به دليل مشکلات امنيتى حاضر به کار کردن در اين ولسوالى نمى شوند.
موصوف علاوه کرد که تنها يک قابله در کلينيک مرکز ولسوالى کار مى کند.
عبدالمجید گفت: “چند ماه پیش که قوای خارجی در ولسوالی مرغاب یاری می کردند، ادویه جات در کلينیک ها کافی بود و مردم ازین ناحیه شکایت نداشتند؛ اما فعلا نمى دانم که ادویه جات مورد نیاز مردم از کجا و برای کی توزیع مى شود که اکثریت مردم از آن محروم مى مانند.”
ملا محمد کبیر باشنده منطقه خواجه سرخیان ولسوالی جوند که یکی از ولسوالی های دورافتاده و داراى راه هاى صعب العبور این ولایت است، از نبود امکانات لازم براى تداوى مريضان در مراکز صحى اين ولسوالى شکايت دارد.
وى گفت که هفته گذشته يک زن حامله، به دليلى که امکانات لازم تداوى او در مراکز صحى اين ولسوالى وجود نداشت، حين انتقال به شفاخانه ولايتى در مرکز اين ولايت در مسير راه جان داد.
به گفتۀ وى؛ فاصله بين اين ولسوالى با مرکز ولايت، حدود ٢٠٠ کيلومتر مى باشد.
موصوف خاطرنشان کرد که باشندگان برخى مناطق اين ولسوالى، بايد چهار ساعت پياده روى کنند تا به سرک آمده و سپس خود را به مرکز صحى برسانند.
اين درحالى است که فخرالدین باشندۀ قلعه نو مرکز اين ولايت، از کمبود امکانات در شفاخانه ولايتى نيز شکايت دارد.
او مدعى است که در شفاخانه ولايتى نيز کمبود دوا وجود دارد و برخى داکتران بخش هاى اطفال و زنانه،به مريضان رسيدگى درست نمى کنند.
وى علاوه کرد: “مشکل اساسی درشفاخانه قلعه نو، این است که بانک خون دارد، ولی درآن خبری از خون نیست؛ اکثریت اوقات که مریضان با کمبود خون روبه رو می شوند، از طریق مسجد جامع شهر تقاضاى اهدای خون می کنیم که آن هم بعضی اوقات کسی حاضر به اهداى خون می شود و بعضی اوقات ناامید می شویم؛ تا حالا هم کسی به این مشکل بزرگ توجه نکرده است.”
تمام منابع يادشده، از ارگانهاى ذيربط مى خواهند تا در حل مشکلات يادشده اقدام کنند.
داکترعبداللطیف روستايی رییس شفاخانه ولايتى بادغیس نيز ضمن تاييد فاصله هاى زياد مراکز صحى با برخى مناطق در ولسوالى ها گفت که در حال حاضر مشکل کمبود دوا و متخصصين صحى در اين شفاخانه و ساير مراکز صحى اين ولايت وجود دارد.
موصوف گفت که کمبود بودجه عامل اين مشکلات مى باشد.
به گفته روستايى، حدود پنج ماه پيش تيم بازسازى ولايتى اسپانيا، مراکز صحى اين ولايت را تمويل مى کرد و مشکل کمبود دوا وجود نداشت.
موصوف مى گويد که با خروج تيم بازسازى ياد شده از اين ولايت، اين کمک ها متوقف شده و دوایی که از سوی موسسه تحرک بهزستی (Move Welfare Organization ) به مراکز صحى داده مى شود، کافى نمى باشد.
این موسسه در بخش اکمال دوا با وزارت صحت عامه قرارداد دارد.
پژواک با يکى از مسوولان موسسه يادشده، تماس گرفت تا در مورد نظر اين موسسه نيز شامل گزارش شود؛ اما مسوول يادشده گفت که رييس اين موسسه، به خارج سفر کرده و کس ديگرى در مورد ابراز نظر کرده نمى تواند.
به گفته او، با آن که بارها از مردم خواسته شده تا به خاطر کمک با نيازمندان، خون اهدا کنند؛ اما به دليلى که کمتر مردم حاضر به دادن خون مى شوند، مشکل کمبود خون در اين شفاخانه وجود دارد.
همچنان وى گفت که قبلا شفاخانه ولايتى بادغيس، برق ٢٤ ساعته داشت؛ اما اکنون تنها از هشت صبح تا ١٢ ظهر برق مى داشته باشد.
وى گفت که بخش اکسريز اين شفاخانه، نفر مسلکى ندارد و به دليل کمبود جنراتورها، برق نيز نمى داشته باشد.
همچنان وى افزود که مطابق تشکیل، باید اين شفاخانه ٢٣ داکتر داشته باشد؛ اما در حال حاضر ٩ داکتر دارد.
عبدالعزیز طارق ریيس صحت عامه اين ولايت، برخى مشکلات يادشده را تاييد مکرد؛ اما گفت که مشکل جدى کمبود دوا وجود ندارد.
به گفتۀ وى، مراکز صحى که در مناطق دوردست موقعيت دارد، در هر سه ماه يک بار و مراکز صحى ديگر در هر يک ماه يک بار، از بابت دوا اکمال مى شود.
طارق گفت که ممکن بعضى مريضان در روزهاى اخير ماه و يا هم در مناطق دوردست، در روزهاى اخير سه ماه با کمبود دوا مواجه شده باشند؛اما در کل کمبود دوا وجود ندارد.
وى کمبود داکتران و متخصصين در مراکز صحى اين ولايت را تاييد کرد وگفت که در اين مورد پيشنهاداتى براى وزارت صحت عامه نموده؛ اما چون داکتران به دليل مشکلات امنيتى و دور بودن بادغيس، حاضر به کار کردن در اين ولايت نمى شوند، اين مشکل حل نشده است.
همچنان رييس صحت عامه بادغيس تاييد کرد که نياز به ايجاد مراکز صحى در اين ولايت وجود دارد؛ زيرا فاصله بين برخى مناطق و مراکز صحى زياد مى باشد.
اما او گفت که موضوع ايجاد مراکز صحى و اکمال بانک خون شفاخانه ولايتى را نيز به وزارت صحت عامه پيشنهاد کرده؛ اما به دليل کمبود بودجه اين مشکل تا حال برجا مانده است.
قابل ذکر است که مشکلات در خدمات صحى در ولايات ديگر کشور نيز وجود دارد.
طى حدود يک دهۀ گذشته با مصرف ميليون ها دالر، در بخش صحت کارهايى صورت گرفته؛ اما یک گزارش تحقیق آژانس خبرى پژواک که در ماه حوت سال گذشته منتشر شد، نشان مى دهد که هنوزهم برخى مردم از غيرمعيارى بودن خدمات صحى، وجود دواهای غیرمعیاری و تاریخ تیرشده در دواخانه ها و کمبود متخصصین صحی به خصوص داکتران زن در مراکز صحی، شکايات جدى دارند.
به اساس اين يافته ها، هنوزهم مردم برخى مناطق کشور تا به مراکز صحى، سه شبانه روز پياده راه مى روند و سالانه هزاران تن به دليل کيفيت پايين خدمات صحى در افغانستان، با قبول مشکلات گوناگون، براى تداوى به خارج از کشور سفر می کنند.
داکتر احمد جان نعيم معين مسلکى وزارت صحت عامه در گفتگو با آژانس خبرى پذيرفته است که در برخى مناطق فاصله بين قريه ها و مراکز صحى زياد مى باشد؛ اما مى گويد که در همچو مناطق تيم هاى سيار صحى توظيف شده اند.
به گفته وى، مشکل کمبود داکتران زن و قابله ها وجود دارد؛اما نسبت به سال ١٣٨١ اين مشکل کمتر شده است؛ زيرا در سال ١٣٨١ در ٢٤ درصد مراکز صحى کشور داکتران و قابله ها کار مى کردند؛ اما اکنون اين رقم به ٨٠ درصد رسيده است.
معين مسلکى وزارت صحت عامه مى گويد که مشکلات در کيفيت خدمات صحى تا حدى وجود دارد؛ اما نسبت به حدود يک دهه قبل به مراتب بهتر شده و پيشرفت هايى در اين زمينه صورت گرفته است.
به گفته وى، در حال حاضر، در برخى شفاخانه هاى افغانستان عمليات هاى مغلق جراحى انجام مى شود که نتايج خوب نيز مى داشته باشد.
معين مسلکى وزارت صحت عامه مى گويد که نبود بودجه کافى، يکى از چالش هاى عمده آن وزارت در راستاى انکشاف بيشتر خدمات صحى در کشور مى باشد.
به گفته اين مقام وزارت صحت عامه، در ١٢ سال گذشته، سالانه حدود ١،٥ ميليارد دالر امريکايى در بخش صحت (تداوى و غيره) در افغانستان مصرف شده که ٧٣ درصد را مردم، ٤ درصد را دولت افغانستان و ٢٣ درصد را جامعه جهانى پرداخته اند.
موصوف کمک هاى يادشده جامعه جهانى و بودجه تخصيص داده شده از سوى دولت براى حل مشکلات موجود در عرضه خدمات صحى در کشور را ناچيز خوانده افزود که به همين دليل، پيشرفت هاى بيشتر در اين عرصه صورت نگرفته است.
عبدالقادر جيلانى سخنگوى وزارت ماليه مى گويد که در ١٢ سال گذشته، براى هر وزارت با در نظرداشت امکانات، اولويت ها و پروژه هاى پيشنهادى، بودجه تخصيص داده شده است.
به گفته وى، وزارت ماليه تلاش خواهد کرد تا در سال هاى آينده، با بلند رفتن عوايد و بهبود وضعيت امکانات مالى، براى وزارت صحت عامه بودجۀ بيشتر اختصاص دهد.
