کابل (پژواک، ٢١ جوزا ٩٣): مقامات محلی ولایت هرات می گویند که بی توجهی وزارت معادن و پطرولیم در قسمت نظارت از روند استخراج سنگ مرمر ولسوالی چشت شریف، باعث ضایعات سنگ این معدن شده است.
آنان می گویند که هنگام استخراج، نزدیک به ٥٠ درصد سنگ مرمر که توسط مواد انفجاری و اسکواتور استخراج می شوند، به هدر میرود.
سنگ مرمر ولسوالی چشت شریف ولایت هرات، از مرغوبترین سنگ های معدنی به شمار میرود، و در جهان از نگاه کیفیت مقام ویژه ای را دارا میباشد؛ اما گزارشهايی از استخراج غیرمعیاری و فنی آن نیز وجود دارد.
فضل الله واحدی والی هرات، در یک مصاحبۀ اختصاصی به آژانس خبری پژواک گفت که در اين ولایت، معادن سرشاری وجود دارد که اکثریت شان تابه حال دست نخورده باقی مانده؛ اما نگرانی ها در مورد معادنی که استخراج شده، همواره وجود داشته است.
وی افزود که وضعیت معادن که قرارداد شده و فعلاً استخراج می شوند، آنقدر خوب نیست و استخراج اکثر آن، به شکل تخنیکی و مسلکی صورت نمی گیرد و ضایعات زیاد در آن دیده می شود.
واحیدی بیان داشت: “هرگاه به داخل معدن بروید و از نزدیک ببینید، مشاهده خواهید کرد که در چهار اطراف معدن چقدر سنگ ها، توته و پارچه افتاده است.”
موصوف، کار نکردن در راستای ظرفیت سازی کارگران معادن مذکور را یکی از مشکلات عمده در این راستا خواند.
والی هرات گفت: “در معادن زغال سنگ و سنگ مرمر، مشکلات زیاد وجود دارد، نبود ماشین آلات پیشرفته، کارمندان فنی و مشکلات در محل، سبب شده است تا عوایدی که از این معادن به دست می آید، کاهش یابد.”
به گفتۀ والی هرات، از جمله بیش از ده کمپنی که نقاط مختلف معدن سنگ مرمر ولسوالی چشت شریف را قرارداد نموده اند، به جز یک یا دو کمپنی آن، متباقی همه یا وسایل پیشرفته ندارند و یا هم از داشتن کارمندان مسلکی که در بخش کندنکاری آموزش دیده باشند، محروم اند.
واحدی درادامه افزود: “ما میخواهیم کارگران معادن مسلکی شوند؛ اما متاسفانه در وضعیتی نیستیم و توانایی آنرا نداریم که آنان را آموزش بدهیم؛ اما تلاش دراین زمینه جریان دارد و با کشور ایتالیا نیز در زمینه صحبت شده است.”
وی نگرانی اش را در زمینۀ عقد قراردادهای معادن ولایات در مرکز وزارت معادن و پطرولیم ابراز کرد و گفت: “تمام قراردادهای معادن در خود وزارت عقد می شود، ما به قراردادها دسترسی نداریم.”
موصوف افزود که هرگاه قرارداد معادن مربوط به ولایات مختلف در همان ولایت به امضا برسد، مطمئناً که اکثر مشکلات، چه از لحاظ استخراج غیرمسلکی و چه هم از لحاظ عملی نکردن موارد قرارداد، رفع می گردد.
والی افزود: “وزارت معادن و پطرولیم، ما را در جریان نمی گذارند که شرایط قرارداد چگونه است، هرگاه برای ما بگویند شرایط چنین است، جلو قانون شکنی ها در معدن را می گیریم و هیئت خود را در آنجا توظیف می کنیم تا از نوعیت استخراج معادن نظارت نماید.”
وی ریاست معادن و پطرولیم هرات را مورد انتقاد شدید قرار داد و ابراز داشت که این ریاست، به هیچ عنوان بالاى معادن این ولايت حاكمیت نداشته و نظارت درستی را از نحوۀ استخراج معادن انجام نمی دهد که این خود باعث شده تا شرایط سوء استفاده در استخراج معادن به وجود آید.
والی هرات خاطرنشان ساخت که فعلاً عواید هرات به شمول عواید معادن، ٢٥ درصد بودجۀ حکومت را تشکیل میدهد، هرگاه مدیریت درست از این معادن صورت میگیرد، این رقم به بیشتر از ٣٠ درصد افزایش خواهد یافت.
در همین حال، شماری از باشندگان ولسوالی چشت شريف می گویند كه استخراج سنگ‌های مرمر از معادن آن ولسوالی، توسط مواد انفجاری صورت میگیرد که پیامد خوبی ندارد.
آنان گفتند که اکثریت زورمندان با کمپنی هايی که سنگ مرمر را از این ساحه استخراج می کنند، همکار بوده هرچه دل شان بخواهد، انجام می دهند.
عبدالرحیم یکتن از باشندگان ولسوالی چشت شریف، به پژواک گفت که سنگ مرمر این معادن به شکل ظالمانه و غیرمسلکی استخراج می شود.
وی افزود که اکثر کمپنی ها، سنگ مرمر را توسط انفجار و اسکواتور کندنکاری می کنند که مردم محل چندین بار شکایات شان را به مقام ولایت فرستادند؛ اما هیچ نوع توجه تا به حال در زمینه صورت نگرفته است.
به گفتۀ وی، ۱۳ کمپنی فعلاً قرارداد قسمت های مختلف معدن سنگ مرمر چشت شریف را به دست دارند و از آن استخراج می کنند؛ درحالیکه تا به حال سرک این ولسوالی خامه است و هیچ نوع خدمات اجتماعی از سوی کمپنی ها ارائه نگردیده است.
امید یک تن از باشندگان ولسوالی چشت شریف که منزل شان در نزدیکی این معادن قرار دارد، گفت که کمپنی ها اکثر انفجارات شان را از طرف شب انجام می دهند و روزانه سنگ مرمر کندنکاری شده را ذريعۀ موترها به مرکز ولایت انتقال میدهند.
وی افزود که درمحل کندنکاری، چندین ماشین از کار افتاده مشاهده می شود؛ اما این ها به شکل نمایشی وجود دارند و یکی آن هم بخاطر برش سنگ استفاده نمی شود.
این باشندۀ محل گفت که از جمله ١٣ کمپنی که قرارداد قسمت های مختلف این معدن را در دست دارند، تنها دو کمپنی است که نسبتا وسایل پیشرفته در دسترس دارند و بخاطر برش سنگ از آن استفاده می کنند؛ اما کمپنی هاى ديگر به شکل غیرمسلکی استخراج میکنند که ضایعات بسیار زیاد دارد.
جمشید یکتن دیگر از باشندگان ولسوالی چشت شریف نیز از نحوۀ استخراج غیرمعیاری و مسلکی خبر داده، گفت که چندین کمپنی از معدن در چند نقطه استخراج میکند و اکثریت آن، ماشین آلات فنی ندارد و توسط اسکواتور و انفجار کندنکاری می کند.
او تصریح کرد كه این شیوۀ استخراج، باعث می‌شود كه بخشی از سنگ‌های مرمر از بین رفته و از استفاده بیرون شود.
وی چشمديد خود را ازداخل معدن چنين داد که در محل استخراج، پارچه هاى سنگ همانند یک تپه در دامنه کوه، انبارشده است که این جفا در حق معادن است.
وی از حکومت خواست تا نظارت قوی از نحوۀ استخراج معادن داشته باشد و جلو ضایعات و به هدر رفتن سنگ مرمر از معدن را بگیرد.
شماری از نمایندگان مردم هرات در شوراى ملى و شورای ولایتی هرات، ضمن تایید فساد در كار استخراج معادن این ولایت می‌گویند كه نظارت ضعیف مسوولان از شیوۀ استخراج، عامل سوء استفاده از سوی استخراج كنندگان میباشد.
محمد عسکر انوری عضو شورای ولایتی هرات، همچنین فساد و خلاف کاری ها را در معدن سنگ مرمر تائید کرده گفت گزارشاتى که برای آنان رسیده و همچنان نظارتى که صورت گرفته است، طوری وانمود میسازد که فساد گسترده‌ای در معدن سنگ مرمر ولسوالی چشت شریف جریان دارد.
وی افزود چیزیکه بیشتر قابل نگرانی است، استخراج یا کندنکاری سنگ توسط مواد انفجاری میباشد.
موصوف گفت ماشین آلاتی که باید بخاطر برش سنگ مرمر استفاده شود، در معدن وجود ندارد و اگر هم است، بسیار به شکل ابتدایی و همچنان کندنکاری سنگ توسط مواد انفجاری صورت می گیرد.
این عضو شورای ولایتی هرات تصریح كرد که استخراج سنگ مرمر به كمك مواد انفجاری، فاجعه‌بار است و هشدار داد كه این امر، سبب بروز فساد گسترده در معادن و كاهش عواید معادن كشور می‌شود.
مسعوده کروخی نمایندۀ مردم هرات در ولسی جرگه نیز ضمن تائید استخراج غیرمعیاری سنگ مرمر در ولایت هرات، به آژانس خبری پژواک گفت که نبود حاکمیت قوی دولت در ولسوالی چشت شریف و عدم نظارت از شیوۀ استخراج سنگ مرمر، سبب شده تا خلاف کاری ها در معدن سنگ مرمر هرات صورت بگیرد.
کروخی گفت: “ضایعات سنگ مرمر، هنگام استخراج در این معدن به حدی است که وقتیکه از نزدیک آنرا ببینم، اشک در چشمانم حلقه می زند.”
به گفتۀ وی، در زمان کندنکاری سنگ مرمر، سنگ های زیادی میده میده می شود تا یک تخته سنگ از آن به دست بیاید و این خیلی تاسف بار است.
موصوف افزود چیزيکه بیشتر نگرانی را به بار آورده، عدم موجودیت ماشین آلات استندرد، کارگران مسلکی و انجنیران متخصص اند که سبب شده، شیوۀ استخراج توسط اسکواتور، مواد انفجاری و به شکل محلی صورت بگیرد.
کروخی همچنان علاوه کرد که مورد دیگر قابل نگرانی بیشتر در این منطقه، گرفتن پول از سوی مخالفین مسلح دولت، به عنوان اجازه نامه است تا آنان بتوانند سنگ مرمر را از ساحه استخراج نمایند.
وی خاطرنشان ساخت، هر شخصی که قرارداد را گرفته است، تا زمانی که به افراد شورای کویته پول ندهد، ناممکن است که افراد خود را آورده و کار معدن را شروع کند و این خود سبب بی بندوباری کمپنی استخراجی می شود.
در همین حال، مهدی احمدی مسوول فابریکۀ پروسس سنگ مرمر “ولی عصر مالستان” که در شهر هرات موقعیت دارد، گفت سنگ هايی را که آنان بخاطر برش و دیزاين استفاده می کنند، از معدن سنگ مرمر ولسوالی چشت هرات است؛ چون بهترین کیفیت را دارا می باشد.
وی افزود که استخراج یا کندنکاری سنگ مرمر، از خود اصول دارد تا به شکل منظم که ضایعات در آن کم باشد، صورت گیرد؛ اما او گفت: “متاسفانه، وقتیکه به ساحه بخاطر خریداری سنگ میرویم، می بینیم که برخی کمپنی ها درست استخراج نکرده است.”
وی علاوه کرد که آنان فقط از دو کمپنی “دوست” و “برادران عادل” سنگ مرمر را خریداری میکنند که نسبت به کمپنی هاى دیگر، فنی تر استخراج میکنند و وسایل برش پیشرفته تر دارند.
موصوف گفت از این موضوع آگاهی ندارد که کمپنی های مذکور، سنگ مرمر را توسط چه وسایلی استخراج می کند؛ اما سنگ مرمر هر قدر به شکل معیاری استخراج شود، همان قدر خریدار میداشته باشد.
“سیروس علاف” معاون اتاق تجارت و صنایع ولایت هرات گفت که شفاف نبودن قرارداد و داوطلبی های غیرشفاف، سبب می شود که وضعیت معادن و نحوۀ استخراج آن نیز شفاف نباشد.
وی افزود که هرگاه مقامات محلى ومردم تمام موارد قرارداد را بدانند، می توانند خودشان از نحوۀ استخراج معادن نظارت کنند و جلو هر نوع قانون شکنی ها را بگیرند.
موصوف علاوه کرد که مشکلات در معدن سنگ مرمر در ولسوالی چشت شریف، وجود دارد و در قسمت نوعیت استخراج، باید رسیدگی صورت گیرد.
“سعد خطیبی” رییس اتاق تجارت و صنایع هرات نیز استخراج غیرمعیاری را در بعضی معادن سنگ مرمر در ولسوالی چشت تايید کرد.
وی افزود که حدود ، ١٥ کمپنی در بخش های مختلف این معدن، سرمایه گذاری کرده و فعلا در ١٥ نقطۀ این معدن، کار استخراجی جریان دارد؛ اینکه کدام نقطۀ آن با چه نوع وسایل استخراج می شود، از همدیگر متفاوت است.
موصوف، حکومت و برخی موسساتی را که در بخش تشویق سرمایه گذاری فعالیت دارند، متهم کرده و گفت: “متاسفانه چیزیکه در استخراج و سرمایه گذاری ها مهم است، حمایت حکومت و موسسات میباشد، تا کنون نه حکومت و نه هم موسسات حمایت کننده از سرمایه گذاران؛ در بخش بلندبردن ظرفیت کمپنی هاى استخراجی اقدام نکرده اند.”
وی یکی از دلايل عمدۀ ضایعات سنگ مرمر در هنگام استخراج آنرا نیز در همین امر دانست.
وی افزود با وصفی که سنگ مرمر هرات بهترین سنگ مرمر در جهان شناخته شده؛ اما بنابر نبود کارخانه جات پروسس سنگ مرمر در این ولایت، بسیار به قیمت ارزان به کشورهای همسایه صادر می شود.
وى گفت: “ما سنگ را به تُناژ صادر می کنیم؛ درحالیکه در کشورهای دیگر به متر و سانتی فروخته می شود و این خود، ضربۀ بزرگ اقتصادی به مملکت و به تجار است.”
سرمحقق دکتور نجم الدین ترین یکی از کارشناسان عرصۀ معادن و معاون اکادمی علوم افغانستان گفت که شیوۀ استخراج سنگ مرمر، فعلاً در کشور ما به دو طریق صورت می گیرد که یکی برش توسط ماشین آلات مخصوص و شکل دومی، توسط مواد دینامیت یا مواد انفجاری است.
وی افزود شکل برش که به شکل بلاک و پلیت انجام می شود، خیلی موثر بوده و ضایعات آن هم بسیار کم است.
وى علاوه کرد که شيوۀ کندنکاری توسط مواد انفجاری و اسکواتور که آن را به شکل غیرفنی میتوان نامید، زیربنای اقتصادی معادن را متضرر میسازد.
موصوف گفت که در هنگام استخراج معادن، خصوصاً معادن سنگ مرمر، باید متخصص استخراجی حضور داشته باشد؛ تا بتواند جلو ضایعات و به هدر رفتن سنگ مرمر را بگیرد.
آژانس خبری پژواک، خواست در این مورد نظر رییس معادن و پطرولیم ولایت هرات را داشته باشد؛ اما ایشان حاضر به مصاحبه نشد.
همچنان پژواک تلاش کرد تا در این رابطه نظر سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم را داشته باشد، که با وجود ارسال سوالات به ایشان، موفق به دریافت نظر شان نگردید.
