هنوزهم مادران حامله توسط دايه هاى محلى ولادت داده ميشوند

فيض آباد(پژواک،١٢ اسد ٩٣): مردم مناطق دوردست ولايت بدخشان، از کمبود خدمات صحى و تلف شدن مادران حامله نگران اند؛ اما مسوولان صحى از عرضۀ خدمات صحى بهتر و کاهش گراف مرگ و مير طفل و مادر سخن ميگويند.

موقعيت جغرافيايى بدخشان، طورى است که کوهستانى و صعب العبور بوده و از جملۀ ٢٨ ولسوالى، راه هاى مواصلاتى اکثر ولسوالى هاى آن به علت برفبارى، حتى تا شش ماه مسدود مى باشد.

مردم ولسوالى هاى دوردست ميگويند که مشکلات زنان حامله زياد است. مريضان توسط مرکب و اسپ و يا  پياده، به کلينيک هاى صحى انتقال داده ميشوند؛ اما زنان به علت خرابى و دورى راه ها در راه جان ميدهند.

برخى مناطق با مرکز ولسوالى ها، يک تا دو روز فاصله دارد و مردم بخصوص در زمستان و در وقت بندش راه ها، نمى توانند مريضان شانرا به کلينيک انتقال بدهند.

يکى ازين ولسوالى ها، ارغنچخواه است که قريه هاى آن ده ها کيلو متر تا مرکز ولسوالى فاصله دارد و مردم، مريضان خود رابه کلينيک صحى انتقال ميدهند، ولى اين کار خارج از خطر نيست.

دانيار بيگ، باشندۀ منطقۀ شيوۀ ولسوالى ارغنچخواه ميگويد که در مرکز ارغنچخواه، يک کلينيک صحى با داکتر و دوا وجود دارد؛ اما مردم مناطق دوردست، کمتر به کلينيک رسيده مى توانند و مريضان شان در راه تلف ميشود.

وى به آژانس خبرى پژواک گفت که  سال گذشته، سه زن حامله از منطقۀ شيوه و امسال يک زن از اقارب خودش در راه انتقال به کلينيک صحى، جان باخته است.

دانيار بيگ ٥٠ ساله افزود: “ازى که راه مردم تا شفاخانه دور اس، دايه ها را ميخواهن که زنان را ولادت بتن.”

اما وى افزود که دايه هاى محلى، زنان را به شکل سنتى و خلاف نورم هاى طبى، ولادت ميدهند که اين کار نيز منجر به مرگ مادر و طفل ميشود.

مشکل زنان حامله در ولسوالى خواهان نيز کمتر از ارغنچخواه نيست.

عبدالواحد طيبى رييس شوراى ولايتى بدخشان گفت که مشکلات صحى در ساحات دوردست به حال خود باقى است. سال گذشته شش زن، و امسال يک زن حامله در راه انتقال به مرکز صحى، تلف شده است.

وى که باشندۀ ولسوالى خواهان است، افزود که در مرکز ولسوالى کلينيک صحى فعال است؛ اما عمليات صورت نمى گيرد و مردم ارغنچخواه، مريضان خود را به شفاخانۀ ولسوالى بهارک مى برند، که براى شان از حيث فاصلۀ راه و کرايه موتر، گران تمام ميشود و در برخى موارد، باعث مرگ و مير طفل و مادر نيز ميگردد.

به گفتۀ طيبى، يک کلينيک جامع در مرکز ولسوالى خواهان و يک  فرعى، در منطقۀ حوض شاه  ولسوالى وجود دارد؛ اما کلينيک فرعى، يک قابله و يک نرس دارد که براى اهالى ٣٠ قريۀ حوض شاه رسيدگى کرده نمى تواند.

رييس شوراى ولايتى بدخشان افزود که برخى اوقات، مردم مريضان را به فيض آباد مرکز بدخشان که ٦٠ کيلومتر از مرکز ولسوالى خواهان فاصله دارد، انتقال ميدهند که اين کار نيز خارج از خطر براى مريضان نيست و زنان و نوزدان شان در راه تلف ميشوند.

داکتر عبدالشکور اعظمى آمر شفاخانۀ ولسوالى بهارک گفت که خانم ها بخصوص در ساحات دوردست، هنوزهم مشکلات دارند. در ماه جارى يک خانم حامله که از ولسوالى يمگان  به شفاخانۀ بهارک انتقال داده شده بود و داکتران به علت خونريزى زياد در راه، نتوانستند وى را نجات بدهند.

وى علاوه کرد که تلفات زنان حامله، در ساحات دوردست بيشتر بوده و مريضان به خدمات صحى کمتر دسترسى دارند.

مشکلات صحى در ولسوالى راغ که با فيض آباد مرکز بدخشان بيش از٨٠ کيلو متر فاصله دارد، نيز طاقت فرسا است؛ راه اين ولسوالى کوهستانى بوده و مردم، پياده اين مسير را مى پيمايند.

عبدالشکور يکتن از باشندگان محل گفت: “مه خانم  خوده که تکليف داشت، سر خر دو روز پياده به شفاخانۀ فيض آباد مى آوردم، وختى که نزديک فيض آباد شدم، در راه مُرد.”

وى که پيشۀ دهقانى دارد، افزود که نوزاد در بطن خانمش نيز از بين رفته و اکنون سه طفلش بدون مادر مانده و گريه ميکنند و ميگويند که مادرشان را براى شان بياورد.

مسوولان صحى، مشکلات در مناطق دوردست را پذيرفته؛ اما از کاهش مرگ و مير طفل و مادر نسبت به گذشته سخن ميگويند.

داکتر هاجره ضيا بهارستانى مسوول بخش ولادى- نسايى شفاخانۀ ولايتى بدخشان گفت که نظر به سروى سال ٢٠٠٢ صندوق وجهى اطفل ملل متحد( يونيسف)، در يکصد هزار ولادت در بدخشان ٦٥٠٠ تن حين ولادت جان ميداد؛ اما آمار سال ٢٠١٠ ميلادى نشان ميدهد که در يکصد هزار ولادت، يکهزار زن حامله تلف ميشود.

وى افزود که  بيشتر تلفات در ولسوالى هاى راغستان، کوهستان و ياوان  به علت دورى راه ها، کمبود خدمات صحى وعدم آگاهى مردم از موضوعات صحى به ميان آمده است.

داکتر بهارستانى افزود که امسال حدود ٦٤٠٠ زن حامله و٤٠٠ نوزاد، در شفاخانه ولايتى داخل بستر شده وصرف ١٠ خانم و ٢١ طفل که کمتر از يک کيلوگرام وزن داشتند، فوت کرده است.

به گفتۀ مسوول بخش ولادى- نسايى شفاخانۀ ولايتى بدخشان اين رقم، صفر عشاريه ١٦ درصد وفيات را نشان ميدهد که نسبت به سالهاى گذشته، وفيات طفل و مادر به مراتب کم بوده؛ اما وى رقم  سالهاى گذشته را مشخص نکرد.

داکتر نور محمد خاورى رييس صحت عامۀ بدخشان نيز گفت که دايرۀ خدمات صحى نسبت به گذشته گسترش يافته و بر تعداد مراکز صحى و داکتران افزوده شده است.

وى افزود که در ٩ سال اخير ١١٠ قابله در پنج دوره از مکاتب قابلگى نيز فارغ گرديده که در کاهش مرگ و مير طفل و مادر، موثر واقع شده اند.

خاورى گفت: “يگانه كسى كه در كاهش مرگ و مير مادران در هنگام ولادت، زنان را نجات ميدهد، قابله هاى جامعه خواهند بود.”

اين درحالى است که اخيراً دور جديدى از پروگرام تعليمات قابلگى، با اخذ امتحان از ٦٠ دختر فارغ صنف دوازدهم، از طرف رياست صحت عامه اخذ گرديد و٢٣ تن آنان بعد از آموزش، براى عرضۀ خدمات صحى بخصوص ولادت مادران، در مناطق دوردست بدخشان توظيف ميگردند.

فرزانه دُرخانى، هماهنگ كنندۀ پروگرام تعليمات قابلگى جامعه در بدخشان گفت که اين قابله ها، باشندگان ١٨ ولسوالى بوده و براى دو سال، به سويۀ ديپلوم درس ميخوانند و به حيث قابله هاى مجرب در كلينيک هاى مربوطۀ مناطق شان، در خدمت مادران حامله قرار ميگيرند.

هاجره باشندۀ ولسوالى شهر بزرگ و يکى از دخترانى که به پروگرام آموزشى قابلگى راه يافته است، گفت: “در ولسوالى ما تعداد قابله ها بسيار كم است و تنها دو قابله وجود دارد که نميتوانند جوابگوى نيازمندى هاى زنان حامله باشند؛ بناءً ما خواهيم توانست که به مادران حامله در ولسوالى خود كمك نماييم و جان آنها را نجات بدهيم.”

گفتنى است که پروگرام آموزش قابله هاى جامعه، از سوى ادارۀ انکشاف بين المللى امريکا USAID تمويل و تحت نظر رياست صحت عامۀ بدخشان، توسط دفتر صحى آغاخان AKHS  تطبيق ميگردد.