پژواک (کابل، ۱٥ اسد ۹۳): کارشناسان امور معادن می گویند که افغانستان می تواند در صورت مدیریت درست معادن، چون کشور چیلی از بحران نجات یابد؛ اما در صورت عدم موفقیت در این زمینه، به سرنوشت کشور افریقایی کانگو دچار شود.
افغانستان، دارای منابع سرشار طبیعی از جمله مس، طلا، نقره، لیتیم، یورانیوم، گاز و نفت می باشد که ارزش های آن چندین هزار میلیارد دالر برآورده شده؛ اما تا کنون اکثر این معادن دست نخورده باقی مانده اند.
قراردادهای استخراج شماری از این معادن، در سال های اخیر امضا شده؛ اما کارشناسان عرصۀ معادن، با ابراز نگرانی از چگونگی امضای این قراردادها می گویند که عدم مدیریت سالم در این زمینه، افغانستان را به سوی بحران خواهد برد.
نجم الدین ترین معاون اکادمی علوم افغانستان و کارشناس عرصۀ معادن، به آژانس خبری پژواک گفت که افغانستان به دلیل دارا بودن معادن مختلف و موقعیت جغرافیایی خود، شرایطی شبیه کشور افریقایی کانگو را دارد.
به گفتۀ وی، افغانستان حیثیت یک پل ارتباطی را بین آسیای مرکزی و جنوبی دارد و کانگو نیز در جایگاه یک دهلیز ارتباطی بین افریقایی شمالی و افریقایی جنوبی قرار گرفته است.
این محقق امور معادن افزود که ارزش ذخایر معدنی کشور کانگو، ٢٤ تریلیون دالر برآورد شده و دومین کشور دارای ذخایر الماس در جهان شناخته می شود و بزرگترین معدن مس قارۀ افریقا را دارد و از این لحاظ، دومین کشور در سطح این قاره به حساب می آید.
بر پایه معلومات معاون اکادمی علوم؛ این کشور در زمینۀ داشتن معادن طلا، نقره و نفت وگاز و سنگ های معدنی نیز غنی است؛ اما در زمینۀ استخراج این معادن با چالش های زیادی مواجه است و با وجود این همه ذخایر، از نظر اقتصادی رشد نکرده و زیر خط فقر قرار دارد.
نجم الدین ترین هشدار داد چنانچه افغانستان نتواند از معادن خود به درستی استفاده کند، به سرنوشت کانگو مواجه خواهد شد.
جاوید نورانی یکی دیگر از کارشناسان امور معادن، به پژواک گفت که عقب ماندگی جمهوری کانگو، به دلیل مدیریت نادرست معادن توسط طبقۀ حاکم بر این کشور بوده است.
وی گفت که این کشور افریقایی که سال ها مستعمرۀ کشورهای اروپایی بود، بعد از کسب استقلال نتوانست بر اقتصاد خود متکی شود و ذخایر زیاد معدنی، به درستی مورد بهره برداری قرار نگرفت.
نورانی؛ از نا امنی، فقر و تنگدستی و پایین بودن سطح سواد به عنوان مشکلاتی نام برد که به گفتۀ وی در ناکامی کانگو در زمینۀ بهره برداری درست از معادنش مؤثر بوده است.
این کارشناس امور معادن، با اشاره به ذخایر معدنی افغانستان گفت که در روند قراردادهای معادن در افغانستان، شفافیت وجود ندارد.
وی افزود: “اگر استخراج معادن به دست صاحبان قدرت است، پس روند استخراج وعقد قرارداد نیز شفاف نیست و ما باید از وضیعت معادن خویش باخبر باشیم؛ تا ازمواجه شدن کشور به سرنوشت کانگو جلوگیری نماییم.”
استخراج غیرقانونی، یکی دیگر از نگرانی های این کارشناس است. به گفتۀ وی معادن افغانستان نیز همانند کانگو، پیش از اینکه مورد اکتشاف قرار گیرند، توسط افراد بانفوذ استخراج گرديده و تاراج ميشوند.
بر پایه معلومات نورانی، در حال حاضر کشورهای مختلف از جمله همسایگان کانگو، بخاطر مختل کردن اوضاع این کشور، سلاح های جنگی را در بدل استفاده از معادن کانگو، به این کشور به فروش می رسانند و از همین رو، این جمهوری افریقایی در زمینۀ مدیریت معادن خود، پیشرفت چندانی نداشته است.
اما در مقابل کانگو که در زمینۀ مدیریت معادن خود و استخراج آن ناکام بوده است؛ کشور چیلی که در امریکای جنوبی قرار دارد، توانسته است به پیشرفت هایی در امور معادن خود دست یابد.
این کشور، دارای ذخایر سرشار از جمله طلا، نقره، نفت، مس، سرب و لیتیم می باشد. بر پایه معلومات منتشر شده در وب سایت وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران؛ چیلی هم اکنون بزرگترین تولیدکنندۀ مس در جهان می باشد و در حال حاضر، بیشترین رشد اقتصادی را در بین کشورهای امریکای جنوبی دارد.
به باور جاوید نورانی کارشناس امور معادن؛ یگانه علت پیروزی کشور چیلی، اتحاد، وحدت ملی، باسوادی و آگاهی مردم آن کشور از امور کشور شان است و این دلایل، سبب شده که ۵۰ تا ۶۰ درصد عواید این کشور، از طریق معادن تامین شود.
به گفتۀ وی، چیلی از لحاظ استفاده از معادن، به خوبی رشد کرده و از عواید آن به خوبی استفاده می کند و چارچوب قانونی و برنامه توسعۀ پایدار را در این زمینه ایجاد کرده است.
نورانی اما با اشاره به چالش های کنونی در زمینۀ استخراج معادن در افغانستان، گفت که مدیریت خوب و استفادۀ درست از معادن، می تواند افغانستان را در راستای رسیدن به رشد اقتصادی همانند چیلی کمک کنند.
وی افزود: “باید ثبت ذخایرمعدنی، قبل از استخراج آن صورت گیرد و یک پالیسی درازمدت برای شفافیت دراستخراج معادن تهیه شود و عوایدی که از طریق استخراج معادن به دست می آید، باید به دولت پرداخت شود و دولت باید زمینۀ سرمایه گذاری شفاف درعرصۀ معادن را برای کمپنی های خارجی مساعد سازد.”
این کارشناس امور معادن پیشنهاد کرد تا دولت برای موفقیت در این زمینه، افراد دارای تحصیل در امور معادن و با تجربه را به کار بگیرد و زمینۀ استخراج قانونی معادن را فراهم سازد.
نجم الدین ترین معاون اکادمی علوم افغانستان نیز گفت که قراردادهای معادن کشور، مبهم است و عوامل داخلی و خارجی در این زمینه نقش دارند و باید این قراردادها از نگاه ارزش، اولویت بندی و بعد از اصلاح به صورت شفاف منعقد شوند.
وی پیشنهاد کرد تا برای مدیریت درست معادن و موفقیت در این زمینه، دولت افغانستان یک کمیسیون از متخصصین در عرصۀ معادن را با در نظرداشت منافع ملی ایجاد کند.
