کابل (پژواک،٣٠ سنبله ۹۳): یافته های پژواک نشان می دهد که برخى معادن سلفر، که یک ماده کیمیاوی و اساسی در ساخت مواد منفجره دانسته می شود، در ساحات ناامن و زیر نفوذ مخالفین مسلح دولت قرار دارد.
به گفتۀ متخصصین امور معادن؛ از سلفر در موجودیت پوتاشیم نایتریت (Potassium nitrate)، به سادگی به خاطر موادانفجاری استفاده می شود و نیاز به مهارت زیاد در این زمینه نیست.
ابراهیم جعفری آگاه امور معادن، به آژانس خبرى پژواک گفت که این ماده، در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می گیرد و از آن اسید سلفوریک ((Acid sulfuric ساخته می شود که در بخشی از واکنش های طبیعی در اکثر صنایع کیمیاوی، در صنعت رنگ سازی و همچنان در تصفیۀ مواد و پروسس موادمعدنی به کار می رود و تیزاب سلفر، ماده حل کنندۀ خوبی است.
به گفتۀ وی، يک مورد ديگر استفادۀ سلفر، در ساخت مواد انفجاری (باروت) می باشد که نیاز بيشتر به تخصص ندارد؛ چون یک کار بسیار سنتی و از دیرزمانی رایج می باشد.
جعفری گفت: “برای تولید باروت، سلفر را با پودر زغال و پوتاشیم نایتریت، مخلوط می کنند و در نتيجه از آن مواد مخرب انفجاری ساخته می شود.”
از دیدگاه این متخصص جیولوجی و معادن؛ استخراج سلفر، کار آسانی است و ذريعۀ وسايل ابتدايى چون بیل و کلند به دست می آید.
اما دکتورعتیق الله صدیقی یکتن دیگر از متخصصین مسایل معادن، با بیان اینکه سلفر خيلى مخرب نيست، گفت که سلفر تنها مادۀ سوخت برای باروت است؛ اما موجوديت پوتاشیم نایتریت(شوره) آن را قوی می سازد.
محمدعارف تنیوال رییس پوهنځی ساینس و استاد کیمیا در پوهنتون کابل گفت که سلفر، از جمله عناصر غیرفلزی و دارای سمبول S و وزن اتومی ۱۶ می باشد که در طبیعت، به حالت جامد و دارای رنگ زرد پیدا می شود.
به گفتۀ وی، معادن سلفر در سطح زمین يافت می گردد و حداکثر بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ متر عمق دارد.
به باور این متخصص علم کیمیا، نزديک بودن برخى معادن سلفر به سطح زمین، زمينۀ استخراج اين مادۀ معدنى را به شکل آسان فراهم ساخته است.
وی با بیان اینکه ترکيب سلفر با پوتاشيم نايتريد و پودر کاربن، براى ساخت موادمنفجره، کارخيلى آسان است، گفت که موجوديت برخى معادن سلفر در ساحات تحت تسلط مخالفين دولت، مایۀ نگرانی است.
به گفتۀ تنیوال، مخالفان مسلح دولت از معادن سلفر برضد دولت استفاده می کنند.
اما سرمحقق دکتور نجم الدین ترین متخصص معادن و معاون اکادمی علوم افغانستان گفت که سلفر، یک عنصر خوب است که دارای مواد زهری است و از آن، بیشتر برای کشتن حشره ها استفاده می شود.
به گفتۀ وی، از کود کیمیاوی نایتریتدار نيز در ساخت مواد انفجاری استفاده می شود، که بيشترمخالفان دولت درانفجار دادن پل ها و ناامن کردن ساحات، از این ماده استفاده می کنند.
ترین، در عین حال تاکید کرد که استخراج سلفر، کار آسانی نیست و به ماشین آلات نیاز دارد.
وزارت معادن و صنایع و کارشناسان معادن می گویند که نشانه های معادن سلفر در ولایات بدخشان، جوزجان، در امتداد کوه های البرز بلخ، ولسوالی سرخرود ننگرهار، سمنگان، بامیان و دره لولنج ولایت پروان دیده شده است.
محمد رفیع رفیق صدیقی سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم گفت که تا کنون، هیچ کدام از این معادن مورد استخراج قرار نگرفته و ذخایر آنها نیز تثبيت نشده است.
سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم، اظهار داشت که به اساس رده بندی معادن در پالیسی وزارت معادن و پطرولیم، معادن سلفر افغانستان در در جه سوم یعنی معادن کوچک قرار دارد.
وی افزود: “اولویت ما در حوزۀ معادن، مطابق به استراتیژی و پالیسی های وزارت معادن تدوین شده است که معادن کلان، متوسط و کوچک را در بر می گیرد و به همین دلیل، ذخایر حوزۀ سلفر تا هنوز سنجیده نشده است.”
به گفتۀ صدیقی، کارهای ابتدایی روی تثبيت ذخایر سلفر آغاز شده و برخی شرکت ها در زمینۀ استخراج آن ابراز علاقه کرده اند؛ اما تا کنون این مسئله نهایی نشده است.
سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم گفت: “اندازه تخمینی ذخایر سلفر در کشور، به حدی است که می تواند ضرورت افغانستان را از این ناحیه مرفوع سازیم و حتی ما می توانیم به دیگر کشورها هم سلفر صادر نمايیم.”
انجنیر امین الله لعلی رییس معادن ولایت بامیان به پژواک گفت: “مطالعاتی که ما در ولایت بامیان انجام دادیم، نشان می دهد که منرال سلفر در این ولایت در منطقه یخشی گنبد ولسوالی سیغان و ولسوالی یکاولنگ، وجود دارد.”
وی افزود: “ما مطالعات مقدماتی را انجام دادیم، معدن ضرورت به تفحص و اکتشاف دارد؛ فیصدی سلفر در این نقاط زیاد بوده و ارزش سرمایه گذاری را دارد.”
لعلی تاکید کرد که امنیت در این مناطق، تامین است و فعالیت در این زمینه بهتر صورت می گیرد.
بر پایه معلومات ریاست معادن ولایت سمنگان، معدن سلفر این ولایت در یک منطقه به نام کوه گوگرد در ۱۵ کیلومتری جنوبغرب شهر ایبک قرار دارد. گفته می شود که این معدن، به رنگ خاکی سفید مایل به آسمانی است و بوی گوگرد را می دهد و مردم منطقه می گویند که امنیت نیز دراین ساحه خوب است.
همچنان ریاست معادن ولایت جوزجان می گوید که معدن سلفر اين ولایت، به شکل خالص وجود ندارد و این ماده، آمیخته با گاز است و یکجا با گاز استخراج می گردد.
گفته می شود که این ماده معدنی، در حوزه جرقدوق می باشد و در آیندۀ نزدیک، دستگاه تجرید سلفر به این ساحات آورده می شود تا آن را از گاز جدا کند.
معلومات ریاست معادن ولایت بدخشان نیز نشان می دهد که در مربوطات ولسوالی های کران و منجان، زیباک (قسمت دره توپخانه)، اشکاشم و قسمت یفتل پائین، نشانه های معدن سلفر وجود دارد؛ اما کمیت آن تا کنون مشخص نشده است.
قوماندانی امنیه ولایت بدخشان گفته است که امنیت در ولسوالی های زیباک و درۀ توپخانه، اشکاشم و یفتل پائین خوب است و هیچ نوع فعالیت مخالفین مسلح یا موجودیت آنها در این ساحات به مشاهده نرسیده است.
اما برخی منابع در قوماندانی امنیه بدخشان، به پژواک گفتند که در مناطق مربوط به ولسوالی کران و منجان که به گفتۀ ریاست معادن ولایت بدخشان، نشانه هايی از سلفر درآنجا مشاهده شده است، نا امنی وجود دارد و این مناطق در تصرف کامل نیروهای دولتی نمی باشد.
از جانب دیگر، انجنیر دادمحمد ځاځی رییس معادن وپطرولیم ولایت بلخ، به پژواک گفت که تنها معدن سلفر این ولایت، در دامنه های کوه های البرز ودر ولسوالی چمتال قرار دارد. بر پایه معلومات پژواک، این منطقه ناامن است و در کنترول کامل دولت قرار ندارد.
این معدن، در جنوب ولسوالی چمتال و در فاصله ۹ کیلومتری قلعه پشمی و در 64 کیلومتری شهر مزارشریف قرار دارد.
معلومات این اداره نشان می دهد که این معدن در سال ۱۳۳۵ هجری تثبیت شده و ذخیرۀ آن ۲۰۰ هزار تن برآورد شده است. اداره معادن و پطرولیم بلخ افزوده است که این معدن، درسال های ۱۳۴۱، ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ چند بار آتش گرفته و زیان های آن، قابل ملاحظه بوده است.
به باور معاون ریاست معادن بلخ، نیاز است تا دوباره تحقیقات زمین شناسی در باره این معدن صورت گیرد؛ تا تثبیت شود که در نتیجه آتشسوزی، چه اندازه زیان به آن وارد شده و چه انداره سلفر در حال حاضر در آن وجود دارد.
به اساس گزارش های منتشره پژواک، ولسوالی چمتال ولایت بلخ به گونۀ متواتر شاهد جنگ و درگیری بین مخالفین مسلح و نیروهای دولتی بوده و در این اواخر نیز ضمن عملیات تصفیوی به تاریخ ۱۷سنبله سال جاری، که علیه طالبان مسلح صورت گرفت، ۴۸ تن از طالبان بلندرتبه در آن کشته شدند و ۳۸ تن دیگر در آن مجروح گرديدند.
به گفتۀ پاسوال عبدالرحمان رحيمی قوماندان امنیه ولایت بلخ، طالبان دراین منطقه مراکز آموزشی هم داشتند، که از جانب استخبارات منطقه و به خصوص پاکستان تمویل می شدند.
انجنير شکرالله طلوع رییس پیشین معادن ولایت ننگرهار، در رابطه با معادن سلفر دراین ولایت به پژواک گفت: “معادن سلفر، در منطقه شمشپور ولسوالی سرخرود ولایت ننگرهار وجود دارد که در نزدیکی مناطق سیاه کوه درونته موقعیت دارد، ولی به دلیل ناامنی های موجود دراین منطقه، مقدار دقیق ذخایر آن تثبیت نشده است.”
گزارشگر پژواک که قبلاً به ولایت ننگرهار سفرنموده بود، نتوانسته بود به دلیل ناامنی های موجود درمنطقه وحتی به گفته شاهدان عینی، به دلیل تسلط طالبان پاکستانی بر این منطقه، از معادن سلفر بازدید کند.
در وب سایت طالبان، در قسمت معرفی تشکیلات این گروه گفته شده است که آنان در چهارچوب تشکیلات خود، اداره ای به نام ادارهۀ معادن دارند و درساحات تحت تصرف خود در کنار محافظت از معادن و منابع زیرزمینی، مانع استخراج و کندنکاری غیرمسلکی وغیرقانونی آن می گردد.
در ادامه گفته شده است معادنی که در ساحۀ تحت تصرف طالبان قراردارد، به گونۀ مسلکی استخراج شده و یا هم از جانب آنها به قرارداد سپرده شده اند و این معادن، منبع خوب عایداتی برای طالبان است.
اما صدیق صدیقی سخنگوی وزارت امور داخله، به پژواک گفت که این وزارت، به منظور تامین امنیت معادن بخصوص معادن سلفر آمادگی کامل دارد.
وی گفت: “تا کنون از معادن سلفر که مهمترین آن در ولایت بلخ موقعیت دارد، محافظت شده و هیچ نوع استخراج غیرقانونی از این معادن صورت نگرفته است و پولیس ملی، از استخراج غیرقانونی معادن که سرمایه ملی به شمار می رود، همواره جلوگیری نموده و می نماید.”
صدیقی در رابطه به نا امنی در برخی ساحاتى که معادن سلفر در آن قرار دارد، افزود: “مخالفین در این مناطق، در حدی نیستند که بتوانند معادن را استخراج نمایند و پولیس ملی، تمام تحرکات مخالفین را در این ساحات تحت نظر دارد.”
اما نواب منگل عضو کمیسیون امنیت داخلی ولسی جرگه گفت که در حال حاضر، امنیت در بسیاری ولایات خراب است و این معادن، به شکل غیرقانونی توسط مخالفین دولت استخراج می شود و فایدۀ آن بیشتر به جیب مخالفین می رود.
وی خاطرنشان کرد چنانچه نیروهای امنیتی، در زمینۀ تامین امنیت این مناطق اقدام نکنند، وضعیت بدتر خواهد شد.
