فيض آباد، کابل (پژواک١٧عقرب ٩٣): یکی از سازمان‌های محیط زیستی ميگويد که برای اولین بار، بعد از شش دهه، آهوی “خُتن” یا آهویی که دارای مُشک است، در دروازهاى بدخشان ديده شده است.
مسوولان حفاظت ازمحيط زيست بدخشان ميگويند قرار تحقيقاتى که از سوى موسسۀ تحفظ حیات وحش (WCS) مستقر در امريکا انجام شده، سه راس آهوى خُتن در دروازها در سرحد با تاجکستان مشاهده شده است.
غلام نبی “سرفراز” رئیس اداره محیط زیست بدخشان، به آژانس خبرى پژواک گفت که اين نوع آهو، بعضى اوقات بين بدخشان و تاجکستان رفت و آمد دارد.
وى افزود که آهوى خُتن، ٦٠ سال قبل درکوه هاى بدخشان وجود داشت که بعداً ناپديد گرديده و اکنون دوباره ديده شده است.
ختن، نام قدیم قسمتی از ترکستان شرقی یاترکستان چین بوده که آهوى خُتن آن معروف است و از اين نوع آهو، بوى مشک به مشام ميرسد.
اما سرفراز گفت مشخص نيست که تعداد آهوى خُتن، کم و يا زياد شده و يا آنرا شکار کرده اند.
رئیس اداره محیط زیست بدخشان گفت: “برخى قوماندان هاى مسلح غيرقانونى، آهو را شکار ميکنند و اگر از شکار آن جلوگيرى شود، نسل آن بيشتر خواهد شد.”
به گفتۀ وى، در دروازها که شامل ولسوالى هاى ماهمى، شکى، نُسى، کوفاب و خواهان است، پنج راس آهوى مارخور نيز وجود داشت که سه راس آن، دوسال قبل توسط عبدالحق يک قوماندان مسلح غيرقانونى شکار شد و بعداً اين قوماندان در عمليات نيروهاى امنيتى به قتل رسيد.
همچنان سايت خبرى انترنتى عربى (البلد) نوشته است که بعد ازچند دهه، آهوى ختن درشمالشرق افغانستان ديده شده، که قيمت آن تا ٤٥ هزار دالر ميرسد.
منبع افزوده است که اين آهو، دريکجا زيست نداشته در حال گشت و گذار و خيلى چابک و سريع است و شکار آن آسان نيست.
البلد، به نقل از تاجران حيوانات نوشته است که آهوى خُتن، ناياب بوده و در جهان به ندرت وجود دارد که از پوست آن، در ترکيب بهترين عطر و ساير خوشبوکننده هاى ديگر، کار گرفته ميشود.
از سوى ديگر، غلام محمد ملکيار معين مسلکى ادارۀ ملى حفاظت محيط زيست ميگويد که آهوى ختن در بدخشان کم بوده؛ اما درجنگلات کاج نورستان، لغمان و پنجشيرقبلاً هم موجود بود.
وى به پژواک گفت که نام آهوى خُتن در اولين، دومين و سومين “ليست سرخ” افغانستان ذکر شده است. ليست سرخ، ليستى است که اسماى حيواناتى در آن درج است که محيط شان قابل حفاظت بوده و از شکار آنها توسط موظفين دولتى، جلوگيرى صورت ميگيرد.
گفتنى است که نسل آهوی مارکوپولو و پلنگ برفی در منطقۀ پامیر بدخشان، درحالى از حالت انقراض بيرون شده که درگذشته، از شکاراين دو حيوان وحشى، ابراز نگرانى ميشد.
اين دو نوع حيوان که کمياب و قيمت بها بوده و شهرت جهانى دارد، درکوه های سربه فلک پامير ولسوالى واخان بدخشان، زيست مى کنند.
رئیس اداره محیط زیست بدخشان ميگويد که ازشکار آهوی مارکوپولو و پلنگ برفى و انقراض نسل آن، در سه دهه گذشته ابراز نگرانى ميشد؛ زيرا اين حيوانات توسط قاچاقبران شکار و به خارج بخصوص پاکستان و تا حدى به تاجکستان انتقال ميگرديد؛ اما حالا تعداد اين دو حيوان رو به افزايش است.
وى علاوه کرد که در سه دهه جنگ، تعداد آهوى مارکوپولو که به نام گوسفند کوهى نيز ياد ميشود، در ولسوالى واخان کمتر از يکهزار راس بود؛ اما بر اساس سروى جديد، اکنون تعداد آن به دوهزار راس رسيده است.
وى افزود که تعداد پلنگ برفى که حيوان چُست و چالاک است، نيز رو به افزايش بوده و اکنون به ٦٠ قلاده ميرسد؛ حال آنکه در گذشته کمتر ازين تعداد بود.
