کندز(پژواک، ٢٢دلو ٩٣): فابریکۀ تصدی سپین زر ولایت کندز که در گذشته توليدات چشمگير داشت و توليدات آن به خارج نيز صادرمى شد، اکنون غيرفعال است و کارگران آن از بيکارى رنج مى برند.
اين فابريکه در زمان سردار داوود در دهۀ ۱۳۵۰ هجرى شمسى تاسيس گرديد و روغن، كنجاره، چگت، پوستک، صابون، ظروف چينی و نت و بولت توليد ميکرد.
فابريکۀ سپين زر تاسال ١٣٧٠ توليد داشت؛ اما به اثر جنگ هاى داخلى از فعاليت بازماند و درسال ١٣٨٦ باشركت فرانسوى(نپكود) قرارداد پنج ساله بست. توليدات فابريکه که شامل پروسس پنبه وتبديل چگت آن به روغن بود، تا سال ١٣٩١ دوام کرد، ولى حالا اين بخش نيزغيرفعال است.
اين فابريکه، توليد تكه با فابريكه نساجی گلبهار ولايت کاپيسا را نيز قرارداد نموده بود و در آن زمان حدود چهار هزار پرسونل و کارگر داشت.
اما فعلاً تصدى سپين زر، داراى ۲۶٠ پرسونل و کارگر بوده که اکثر آنان در نگهداری، حفاظت وجمع آوری کرایه ملکیت های تصدی مصروف اند.
قابليت فعال شدن فابريکه:
محمدالله وردک ریيس فابریکۀ سپين زر ميگويد كه تمامی ماشین های فابریکه کاملاً عیاروآماده فعالیت بوده؛ امابا وجود پیشنهادات مکرر به مسوولان محلى ومرکزى در زمینه احیا و فعالیت دوباره فابریکه، هيچ اقدامى نشده است.
وی به آژانس خبری پژواک گفت مسوولان گفته اند که حکومت، توان احیای دوباره فابریکه را ندارند؛ حال آنکه این فابریکه به پول وامکانات کم دوباره فعال شده ميتواند و تاجران و اشخاص و افراد در کندز علاقمنداند که دربدل پرداخت ۴۱ درصدسهم به دولت فابریکه رافعال کنند؛ امامسوولان آنرا نمی پذیرند.
ریيس تصدی سپین زر علاوه کرد که این فابریکه، بیش از۴۶۰ منزل مسکونی رهایشی، ۵۷۰۰ جریب زمین، ده ها دکان در کندز و یک هوتل به نام سپین زر درکابل دارد که کرایه واجاره داری های آن، به موقع جمع وضمن تامین معاشات کارمندان، متباقی آن وارد حساب دولت میشود.
قابليت توليد فابريکه:
رييس فابریکه تصدی سپین زر گفت که ماشین های موجودجرمنی، فرانسوی وامریکایی است؛ این ماشين ها فعال وآماده فعالیت اند و درصورتیکه دولت این وسايل راتعویض کند، نیزمیتوان کارکرد.
وى علاوه نمود که بى توجهى دولت وعدم حمايت ازسکتور دولتی وخصوصى، باعث شده است که آنها تا حال نتوانند ازین امکانات استفاده نمايند.
وردک افزود درصورتیکه این فابریکه احیا شود، نه تنها تولیدات آنان در ولایت وحتی به سطح کشوربسنده خواهدبود، بلکه تاجران زمینه ها رابرای بازاریابی تولیدات شان به بیرون ازکشور نیز فراهم خواهندکرد.
رييس فابريکه سپين زر گفت: “درسالهای گذشته امراض شکر، چربی خون، فشاربلند وسایرامراض دیگربه ندرت وجودداشت که عمدتاً مردم ازروغن وتولیدات داخلی استفاده مینمودند، ولی حالاکه تولیدات داخلی کمرنگ شده است، امراض نیز جان میلیون هاهموطن مارا تهدید میکند.”
مروج شدن فرهنگ توليدات داخلى:
رييس فابريکۀ سپین زر گفت که درگذشته مطابق قرارداد، روغن سربازان اردوی ملی درکشور، ازهمين فابریکه توزیع میشدو تولیدات آن ازکیفیت خاصی برخورداربود و به داخل و خارج حتی انگلستان، روسیه، آلمان و فرانسه صادر ميشد.
وردک افزود درصورتیکه این شرکت دوباره احیاشود، بازهم با کيفيت عالى توليد نموده وبا اشیای ورودی خارجی رقابت خواهد کرد.
وى گفت: “تولیدات داخلی کیفیت خوبی دارد و بايد مردم، فرهنگ مصرف تولیدات داخلی را به جای تولیدات خارجی، ترویج کنند.”
رييس فابريکۀ سپين زر، به اين باوراست که اگر سکتورخصوصى تقويت شود، ازیکسوصنعت داخلی پيشرفت ميکند و ازسوی دیگر وضعيت مردم و کشور بهتر شده و زمینۀ کار برای مردم فراهم ميگردد.
موصوف تصریح کرد كه درحال حاضر، توليدات خارجی نه تنهاسبب ورشکست شدن اقتصادخانواده ها شده، بلکه کیفیت پایين داشته ومردم نیزتولیدات داخلی را نسبت به آن ترجیح میدهند.
تاثیرات فعالیت فابریکه براقتصاد وامنیت:
مسوولان فابریکه تصدی سپین زر ميگويند که اگر این فابریکه احیاشود، زمینه های کاریابی رابرای هزاران تن فراهم میسازد و از سوی هم کسانیکه سلاح بردوش دارند و سبب اخلال امنیت میشوند، سلاح شان را برزمین گذاشته دراينجا مصروف کار ميگردند که بافراهم ساختن زمینه های کاریابی دوامداربه آنان ۵۰ درصدامنیت در کندز مستحکم خواهدشد.
رييس فابريکه گفت که اکثریت جوانان به علت بیکاری، سلاح برداشته وعلیه دولت ونظام میجنگند که ازیکطرف دایره ناامنی هارا بیشترساخته وازسويی هم سبب رکود اقتصاد خانواده ها شده است.
وى افزود که درحال حاضر، بیش از۴۵۰ جوان که درسالهای اخير از دارالمعلمین ها وپوهنتونهای دولتی کشورفارغ گرديده، اسناد ودرخواستی های شان را به تصدى سپين زر جهت دریافت کار ارايه نموده اند؛ اما ازینکه فابریکه فعال نیست، ازجذب و پذیرش آنهامعذرت خواسته است.
وردک گفت که اگرفابریکه فعال شود، علاوه بر اینکه زمینه های کاریابی به مردم فراهم میگردد، سبب رشد اقتصاد خانواده ها نیز میشود.
کيفيت تولیدات فابریکه:
شمارى از باشندگان کندز ميگويند که درزمان سردارد داوود، این فابریکه تولیدات باکیفیت وخوبی داشت واکثریت شهروندان ازتولیدات آن استفاده میکردند.
محمدعمر۷۰ ساله که یکی ازمشترکین این فابریکه بوده، گفت که وى همواره از روغن، صابون، وکنجارۀ این شرکت استفاده مى نمود.
اين پيرمرد افزود که تولیدات شرکت سپين زر، به قیمت نازل به مردم عرضه میشد وتوانسته بود که رضایت مشتریان ومراجعین را جلب کند.
وى که با عصا راه ميرود، علاوه کرد که تولیدات دیگرى که شامل چینی باب وتکه های پشمی ونخی بود نیز درمیان مردم، بخصوص مردم کندز شهرت به سزا و کیفیت خاصی داشت.
شيرمحمدسرميخانيک ترميمات عمومی تصدی سپين زر گفت که تصدی، در گذشته ۱۴ نمایندگى در ولايات کندز، بغلان، تخار و بدخشان داشت و همزمان با آن، تولیدات مشابهی درین نمایندگی ها داشت.
وى افزود که توانسته بودند با توليدات شان قناعت هزاران تن ازمراجعین رافراهم سازند؛ اما
اکنون کارمندان این شرکت به شمول خودش، بابیکاری دست وپنجه نرم میکند و درمیان آنان چهره هايی نیز وجوددارند که انرژی کامل برای کار دارند.
اين کارمند شرکت تصدى سپين زر گفت که درآن زمان، سالانه ۸۰ هزارتُن پٍنبه را از دهاقین خریداری میکردند؛ ولی حالاکه دهاقین همه روزه مقابل دروازه شرکت مى آيند، میگویند که آنها دیگر نمیتوانندبه کشت پنبه مبادرت ورزند.
بى توجهى دولت:
محمدعثمان آمر نمایندگيهای تصدی سپین زر در کندز گفت که دولت، تا حال در مورد فعال نمودن فابريکه بى توجه بوده و لازم است که فابريکه هاى داخلى راحمايت و تقويت کند؛ تا با اشيا و اموال توريدى مشابه خارجى رقابت نموده و افغانستان باتوليدات خود درجهان شهرت يابد واقتصاد کشور تقويت شود.
وی گفت که آنها این فابريکه را به هدف رشد صنعت، بهتر شدن اقتصاد کشور وکاهش میزان بیکاری فعال مینمایند و توليدات آنها فراگیرخواهدبود.
آمر نمایندگيهای تصدی سپین زر افزود که اين تصدى همه امکانات را به شمول زمین، تعمیر وماشین آلات فعال دراختياردارد؛ اما درسال های اخير ازطرف دولت هیچنوع تلاش درقسمت احیای این منبع توليدى صورت نگرفته است.
محمد عثمان گفت که در سال ٢٠۰۸ ميلادى، فابريكه بنابرقرارداد رسمی که بایک شرکت فرانسوی (نپکود) داشت، سالانه ۲۴ هزار تُن پنبه را ازدهاقین خریداری وآنرا به روغن، کنجاره، پوستک وچگت مبدل نموده و پنبۀ آنرا بعداز پروسس وبسته بندی، غرض فروش به ولایات مختلف انتقال میداد. اين شركت براى پنج سال قرارداد داشت؛ اما ازسال ٢٠١٣ بدينسو باوجودى که فابريکه، ماشین های مدرن وفعال را دراختياردارد، فعاليت خود را متوقف کرده است.
وى افزود كه احيای دوبارۀ این شرکت به ۱۵ میلیون دالر امریکایی نیازدارد، که بااین پول، تمامی بخشهای آن دوباره به کارانداخته شده میتواند و کارگران نیز به کار گماشته ميشوند.
مسوولان فابريکه سپين زر ميگويند که رهبران حکومت وحدت ملی، در زمان کمپاین های شان تعهد احیای دوباره فابریکه را نموده بودند؛ اما تابه حال به تعهدات شان عمل نکرده اند.
اين درحالى است که اشرف غنى رييس جمهور و داکتر عبدالله رييس اجراييۀ حکومت در زمان کمپاين هاى انتخاباتى سال١٣٩٣ در کندز وعده کرده بودند که فعال نمودن و تجهيز فابريکۀ سپين زر را که ميليون ها دالر هزينه خواهد داشت، در اولويت کارى خود قرار خواهند داد.
رشد سكتورهاى خصوصى وصنايع دستى، ميكانيزه ساختن زراعت، تحكيمات سواحل درياى آمو و ايجاد پوهنتون زراعتى، تعهدات ديگر وى را تشکيل ميداد.
همچنان داکتر عبدالله در کمپاين انتخاباتى خود در کندز گفته بود که اگر تيم اصلاحات و همگرايى پيروز شود، درقدم نخست فابريكه تصدى سپين زر را فعال نموده و هزاران جوانى كه بابيكارى دست و پنجه نرم ميكنند، ازين طريق صاحب كارخواهند شد.
موقف اتاق تجارت:
مسوولان اتاق تجارت و صنايع ميگويند که اگر دولت ميخواهد فابريکۀ سپين زر را آمادۀ توليد نمايد؛ ميتواند آنرا با شفافيت براساس پروگرام منظم با يک نرخ مناسب به سکتور خصوصى بفروشد.
خان جان الکوزى معاون اين اتاق گفت که دولت، با اين کار از يکطرف مواد صنعتى توليد ميکند و از طرف ديگر، يکتعداد زيادی از مردم در اين فابريکه به کار گماشته ميشوند.
وى با ذکر اينکه سيستم فابريکه هاى قبلى، باسيستم صنعت نوين فرق دارد و رقابت کرده نميتواند،علاوه کرد: “دولت بايد زمين فابريکه سپين زر را به قيمت مناسب بالاى سرمايه دار بفروشد و منتظر آن نباشد که زمين را به قيمت گزاف بالاى مافياى زمين به فروش برساند.”
معاون اتاق تجارت به پژواک گفت: “اگر دولت زمين را رايگان دراختيار سکتور خصوصى ميگذارد، سکتور خصوصى مکلفيت دارد که حد اقل براى سه هزار نفر در فابريکه کار پيدا کند.”
الکوزى افزود که تنها زمين فابريکه برجاست و ماشين ها و وسايل آن، کاملاً فرسوده شده و بايد جاى آنرا ماشين هاى جديد بگيرد.
وى علاوه کرد که اگردولت اين کاررا ميکند، حد اقل به ششصد ميليون دالر نيازاست که مواد خام فابريکه به خصوص کشت پنبه فراهم گردد، کانال هاى آب ساخته شود وماشين هاى فابريکه تعويض گردد و به يکصد و دوصد هزار دالر و ماشين هاى کهنۀ فعلى امکان ندارد که فابريکه فعال شود.
الکوزى خاطرنشان کرد که فعلاً ديده ميشود که دولت بامشکلات زياد مواجه است و معاش مامورين خودرا پرداخته نميتواند، اگرمتعهد به فعال ساختن فابريکه سپين زراست، همين شرايط باعث احياى فابريکه شده ميتواند.
گفتنى است که رییس جمهور اشرف غنی گفته است که پس از این، باید تمامی وزارتخانه ها از تولیدات داخلی استفاده کنند.
وى که درمحفل معرفی نامزد وزرای کابینه به ولسی جرگه در ٣٠ جدى صحبت ميکرد، استفاده از محصولات افغانی درخودکفایی کشور را مهم دانسته، افزود که باید میزان تولیدات افغانستان افزایش یابد و کشور به یک مرکز صادرات تبدیل شود.
