ميمنه (پژواک ۱٨حوت ۹۳): “مرغ جنگی از پدرکلان هایم به ارث مانده است؛ وقتیکه در تماشا میایم، تا که پنجصد یا يکهزار افغانی را شرط نزنم، دلم آرام نمی گیرد.”
اين گفتۀ صالح بای ٨٠ ساله است که از سال ها بدينسو مصروف مرغ جنگى در ولايت فارياب بوده و از مرغ جنگى و شرط بستن لذت مى برد.
مرغ جنگى، عمدتاً درمنطقۀ دمقول شهر میمنه مرکز ولايت فارياب در روزهاى جمعه و رخصتى صورت ميگيرد واجتماع عظیمی از نقاط مختلف در محور دو خروس جنگی جمع ميشوند.
نزدیک رفتم دیدم که دو مرد با دو مرغ جنگی، در وسط جماعت ایستاده داوری مینمایند؛ از هر طرف صدا می آید یکی میگوید: حاجی رحمت بزند! دیگری میگوید طاهر بزند!
هر مرغی که پر زده حریفش را میزند، ازهر جهت فریادها بلند میشود؛ یکی میگه: مه برابر! دیگری میگه مه بر دوتا! و کسی صدا میکند مه بر چهار و پنج تا!
از یکی پرسیدم که مفهوم “مه بر یکی” و یا “چهار و پنج” چیست؟ گفت: “مفهوم مه بر پنج، این است کسی که بر سر بُرد و باخت شرط زده، به حریفش میگه: اگر باخت، ٢٥ هزار افغانى میدهد و اگر بُرد، جانب مقابل بايد پنجهزار بدهد.”
در ميان آنها صالح باى نيز ديده ميشد. اين پيرمرد درحالیکه بانکنوت های پنجصد افغانيگی در دست داشت، راجع به آمدنش به مرغ جنگی گفت: «مرغ جنگی از پدرکلان هایم به ارث مانده است؛ وقتیکه در تماشا میایم، تا پنجصد یا يکهزار افغانی را شرط نزنم، دلم آرام نمیگیرد.»
وى به آژانس خبرى پژواک گفت که هیچ جانوری مانند مرغ، سخت جان و جنگ آن جالب نيست؛ در جریان جنگ، نول و پیخش می پرد، بالش میشکند، چشمانش کور و بدنش پاره میشود، حتی میدوزند؛ اما میدان را رها نمیکند.
اين پيرمرد افزود: «بعضى پربازها از پاکستان، پیخ های مصنوعی نوک تیز و زهراگین را ميارن و در پاهای مرغ بسته میکنن تا مرغ حریف خود را زود از پا بيندازه.»
صالح بای، مرغ جنگی را رسم کهن مردم و الگوی قهرمانی، فتح و ظفر رُستم پسر زال دانسته، ميگويد زمانیکه رُستم در برابر لشکر رقیبانش عقب نشینی کرده، در منطقه تخت رستم کنونی ولایت سمنگان میرود و در آنجا دو مرغ را می بیند که تا دم مرگ با هم می جنگند و فرار نمیکنند؛ رستم با دیدن این مرغان با خود عهد می بندد و با عزم قاطع، دوباره در برابر دشمن قرار میگیرد و این بار دشمن را شکست داده، ساحات وسیعی را شامل قلمرو خود میسازد.
فصل مرغ جنگی، از ماه قوس تا ختم ماه حوت است که در هر هفته، تا سه جوره مرغ بیعانه میشود.
اين پير مرد گفت که گاهی بین ولایات فاریاب، جوزجان و بلخ نیز مرغ ها از بيست تا یکصد هزار افغانی بیعانه میشود و افزون بر آن، ده ها تماشاچی صدها هزار افغانی شرط میزنند.
وى افزود که قبلاً در فاریاب تفریح و سرگرمی مردم شتر، سگ، قُچ ، کبک، بودنه و سایره جنگى بود، اسپ دوانی و مرکب دوانی نيز جزئى از مصروفيت آنها را تشکيل ميداد؛ اما فعلاً این بازی و عنعنات از بین رفته است.
صالح باى گفت که باید دولت،در این خصوص توجه کرده استدیوم وتفريحگاه بسازد تا رسم از بین رفته احیا گردد که از طریق تکت آن، عاید هنگفت به دولت میشود.
عبدالحلیم، ٣٠ ساله که در کنار ساير تماشاچيان، مرغ جنگى را به دقت مينگريست، گفت که به علت بیکاری، عدم اشتغال سالم و نبود تفریحگاه در فاریاب مجبور میشود برای رفع خستگی به ميلۀ مرغ جنگی بیاید.
وی افزود که در میمنه مرکز ولايت فارياب، هیچ محل تفریح و سرگرمی وجود ندارد و دولت در طول ١٤ سال گذشته با وجود کمکهای جهان، زمینۀ کار را برای جوانان مساعد نساخته است.
این جوان که با پنج نفر با هرکدام یکهزار افغانی شرط زده، گفت: «از بیکاری و عدم مصروفیت سالم ناگزیر هستیم در مرغ جنگی بیایم؛ فکر نمیکنم مرغ جنگی برابر دزدی، راهگیری و انتحار کار زشت باشد؛ اگر مرغ جنگی نکنیم پس چه کنیم؟»
حلیم افزود که بهترین خاطره و اوقات خوش برایش این است که مرغ مورد نظرش، حریف را شکست دهد و وى شرط را ببرد.
طاهر پیمان، یکی از مرغ بازان مشهور در میمنه گفت که در هر فصل، مرغ جنگی تا پنجاه جوره مرغ بیعانه میشود؛ در هر جوره مرغ، گاهی از يکصد تا١٥٠ هزار افغانی بین پر بازان تبادله میشود.
وى گفت که دولت، درقسمت بازی های عنعنوی و سرگرمی های مردم هیچ توجه ندارد، بایدمحل مناسب ساخته شود و تمام بازی ها رسمیت پیدا کند و به مردم تکت فروخته شود.
طاهر افزود: “مرغ بازها و پربازان در مجموع مردم شوقی و بی آزار هستند و طرفداران زیادی دارند و ایجاب میکند که دولت برای ما یک وزارت اختصاص دهد.”
عبدالوهاب مجیدی رییس المپیک فاریاب گفت که مرغ جنگی، شتر، سگ، قُچ، کبک و امثال اینها از رسم و عنعنات دیرینه مردم افغانستان است؛ اما هیچ یک از این بازی ها رسمیت ندارد.
وی گفت: “این بازی ازجمله خرافات محسوب میشود؛ ازاین رو هیچگاه رسمیت نخواهد یافت.”
رییس المپیک فاریاب افزود که گوساله که در بُزکشی به کار گرفته میشود، مورد انتقاد علما قرار دارد و آنها در صدد آن هستند که به جای گوسالۀ حقیقی، نوع پلاستکی آنرا در آینده به کار گیرند.
با اين حال، مولوی غلام نبی غفوری معاون شورای علمای فاریاب، جنگ دادن مرغ را حرام مطلق میداند.
اين عالم دينى گفت: «در مرغ جنگی دو حیوان اذیت میشود، وقت انسانها ضایع میگردد و قمار زده میشود که حرام بودن آنرا خداوند (جل جلاله) در قرآن به کرات یاد کرده ونباید مردم دانسته دست به گناه عظیم بزنند.»
معاون شورای علمای فاریاب خاطرنشان کرد که آنانی که وقت گرانبهای خودرا صرف کارهای بیهودۀ مرغ بازی میکنند، باید به عوض آن نزد عالمان دینى رفته از مسايل دینی آگاه شوند، دانش خود را بالا ببرند و در هرجا علما و حافظان در خدمت شان اند.
گفتنى است که چهار سال قبل، مسابقۀ مرکب دوانى با پيمودن ٣٠ کيلومتر در ولايت بلخ درحالى برگزار شد، که صدها تن اين مسابقه را با شورو هلهله و کف زدن ها استقبال ميکردند.
اين مسابقه، بين جوانان صورت گرفت و مربوط خواجه سلطان و قوماندان طلا بود که در نهايت مرکب( خر) قوماندان طلا باخت.Top of ForBottom of Form
