ميمنه (پژواک،١٢حمل٩٤): قالين بافان و تاجران ولايت فارياب، از کاهش چهل درصدی قالین سخن گفته و نبودمارکیت، تقلید نقشۀ قالین افغانی درخارج از کشور، تورید رنگ بی کیفیت و فرش های یکبار مصرف در بازارهای داخلى را، ازعوامل اصلی رکود این صنعت مى دانند.
فاریاب درصنعت قالین، شهرت جهانی دارد و بیشترین قالين به خصوص از ولسوالى اندخوى که شغل اکثر مردم آنرا قالين بافى تشکيل ميدهد، به خارج صادر ميگردد.
اندخوى، ساحۀ وسيعى از فارياب بوده که با ترکمنستان سرحد دارد و شامل ولسوالى هاى اندخوى، قرم قُل، خانچارباغ و قرغان است.
ويژگى قالين افغانى دراين است که با دست به شکل مرغوب ومستحکم بافته مى شود و قالين هاى خارجى اکثراً ماشينى بوده وجاى قالين افغانى را گرفته نمى تواند.
امااين صنعت اکنون درفارياب کمرنگ شده و قالين بافان از دولت میخواهند که از صنعتگران قالین، حمایت کرده و جلو تورید قالین خارجی را بگیرند.
آنان ميگويند که دولت بايد محصول مواد خام برای تولید قالین در گمرک ها را کاهش دهد و زمینه فروش را در داخل کشور مساعد سازد.
عبدالنظر چهارشنبه قالین فروش درشهر اندخوی وعضو اتحادیه صادر کنندگان قالین میگوید که دولت در خصوص صنعت قالین و بازاریابی، هیچ توجه ندارد وقالین افغانی با مارک پاکستان در مارکیت های جهان به فروش میرسد.
وى به آژانس خبرى پژواک گفت که تجار، قبلاً قالین را از طریق ترکیه به مارکیت های جهان انتقال و به فروش میرساند؛ اما طی یکسال اخیر ترکیه محصول گمرکی را از ١٦ دالر به يکصد دالر افزایش داده که این اقدام، باعث رکود قالین در کشور گردیده است.
اين عضو اتحادیه صادرکنندگان قالین افزود که درگذشته، در یکسال صد ها تخته قالین اندخوى به پاکستان صادرمیشد وهر تخته تا يکهزار دالر امریکایی قیمت داشت؛ اما در حال حاضر صادرات بیش از ٤٠ درصد کاهش یافته و نرخ هرتخته قالین تا ٦٠٠ دالر پائین آمده است.
چهارشنبه با ابراز نگرانى گفت که قالین افغانستان به پاکستان صادر ميشود، سپس با مارک پاکستان به ممالک اروپایی، امارات متحده عربی و کشوره های غربی صادرمیگردد ومفاد بهتر را تاجران پاکستانی به دست می آورند.
وى افزود که شُست قالين در اندخوی صورت میگیرد، کیفیت آن به مراتب بهتر ازشُست پاکستان است؛ امامواد مخصوص شُست را ازپاکستان می آورند؛ درحالیکه تمام مواد خام در خود اندخوی وجود دارد که بیشتر آن از نمک ساخته میشود؛ حال آنکه اندخوى سرشار از معدن نمک است.
چهارشنبه افزود که تاجران بارها شکایت شانرا از طریق اتحادیه صادرکنندگان قالین با مقامات وزارت تجارت در میان گذاشته وخواسته اند که جلو تورید تاربی کیفیت، رنگ بی کیفیت و فرش های یکبار مصرف گرفته شود تا زمینه رشد قالین افغانی مساعد گردد؛ اما توجه صورت نگرفته است.
اتحادیه صادر کنندگان قالین فارياب از دولت میخواهد که برای تاجران قالین، سهولت هايی چون پاسپورت و ویزه را فراهم نموده با کشورها روابط شانرا تامین نماید؛ در غیر آن صنعت قالین به کلی از بین میرود و بافندگان نیز در حال ترک پیشه خود هستند.
خدایوال یکی از قالین فروشان اندخوی گفت که حدود ٩٠ درصد مردم اندخوی، از طریق قالین امرار معیشت مینمودند؛ اما یکسال است که بازار قالین به رکود مواجه گردیده وبیش از ٧٠ درصد از بافندگان، پیشه شانرا ترک کرده اند.
وی افزود: “قبلاً روزانه سه تا چهارتخته قالین را خرید وفروش میکردم؛ اما فعلاً در دو ماه سه ـ چهار قالین فروخته نمیشود. درهر دکان به ارزش ده ها هزار دالر قالین موجود است وخریدار ندارد.”
این فروشنده قالین، علت رکود قالین راتورید فرش های یکبارمصرف ایرانی، تُرکی وپاکستانی، عدم حمایت دولت از پیشه وران و تاجران عنوان کرده افزود که یک مترمربع فرش خارجی، يکصد تا ١٥٠ افغانی دربازار به فروش میرسد؛ درحاليکه یک متر قالین وطنی تا دوهزار افغانی قيمت دارد؛ از اینرو مردم به کيفيت عالى و مرغوب قالين وطنى توجه نکرده و خريد فرش خارجی را ترجیح میدهند.
خدایوال، وضعیت سیاسی کشور، نبود امنیت مطمين بر سرمایه گذاران و جنجال های تشکیل کابینه را از عوامل اصلی رکود بازار قالین و ضعف اقتصاد مردم و تاجران میداند.
عبدالصالح قالینباف، باشنده قریه باغ بوستان ولسوالی قُرغان گفت که چهارعضو خانواده اش قالین می بافند ويگانه درآمدروزگار وامرارمعیشت هشت نفر اعضای فامیلش، از طریق همين صنعت تامین میگردد.
وى گفت که یک قالین شش متره وطنی ٨٠ دالر مصرف دارد و آنرا نهایت ١٦٠ دالر میفروشند که عاید حاصله از آن، هیچ درد شانرا دوا نمیکند؛ درحالیکه دوسال قبل هر قالین بيش ازدوصد دالر عاید داشت.
قالينباف افزود که بسیاربه مشکل روزگارش راسپری میکند ودر جستجوی شغل دیگری است وتصمیم دارد که امسال به کشت و زراعت رو بیاورد.
با اين حال، ادارۀ حمايت ازسرمايه گذارى درافغانستان(آیسا) میگوید که تقریباً پنج سال است که قيمت و صادرات قالین کاهش یافته است.
سید ذبیح الله نماینده اين اداره در اندخوی گفت: “در کنارنبود بازارو تورید رنگ بی کیفیت و قیمت تار؛ تقلید نقشه قالین افغانی درپاکستان، ایران وترکیه، ازعوامل اصلی رکود قالین افغانی محسوب میشود.”
وى افزود که قالين خارجى با تقليد از رنگ و گل مخصوص قالين وطنى، به شکل ماشينى ساخته ميشود و وقتى که در بازار کشورعرضه ميگردد، مردم تفکيک کرده نمى توانند و قالين خارجى را ازاينکه ارزان است، اما کيفيت ندارد، خريدارى ميکنند.
وى علاوه نمود که تاجران و متشبثین قالین دراندخوی، بارها از دولت خواسته اند که بخاطر رشد صنعت قالین افغانی محصولات فرش های خارجی افزایش یابد و صادرات از داخل خاک افغانستان صورت بگیرد؛ اما به آن توجه نشده است.
اما محمد رحیم مسگر رییس اتاق تجارت اندخوی گفت که هرچند دولت محصول فرش های خارجی را از ١٦ تا ٣٥ درصد در گمرک ها افزایش داده تا قالین افغانی رشد نماید؛ اما پائین بودن سطح اقتصاد مردم و تقاضای بازار باعث آن شده که جلو واردات گرفته نشود.
وى دلیل رکود بازار قالین افغانی را، ضعف اقتصادمردم، بلند بودن محصول مواد خام تولید قالین در گمرک و تورید فرشهاى خارجی عنوان کرده، گفت که نه تنها تجارت قالین؛ بلکه اقلام صادراتی ديگرى مانند پوست قره قل نیز به رو به رکود بوده و نسبت به سال قبل بازار ندارد.
در فارياب، انواع قالین بافته میشود که قالين هر منطقه شهرت و قیمت خاص خود را دارد. تعدادى از مردم ولسوالى هاى دولت آباد، شیرین تگاب، بلچراغ و قیصار نيز به اين صنعت اشتغال دارند.
مشهورترین قالین به نام موری، ریشه ابریشمی و علی خواجه در ولسوالی قیصارو قالین موری کوه صیاد در ولسوالی شیرین تگاب بافته مى شود، که جوره شش مترۀ آن ١٢٠٠ تا ١٤٠٠ دالر و هرتخته شش مترۀ قالین بلجیمی در ولسوالی اندخوی، تا یکهزار دالر به فروش میرسيد.
علاوه برآن؛ قالین دولت آبادی، مشهدی از تار ماشینی ایرانی، وطنی که از تار پشم گوسفند، چوب رنگ و قالین های دیگر نیز بافته میشود که نسبت به قالین های فوق، به قیمت کمتر به فروش میرسند.
رياست کار و امور اجتماعى فارياب، سطح بيکارى در شهر ميمنه مرکز فارياب را پنجاه درصد و در ولسوالى ها بالاتر از آن خوانده، ميگويد که قالين بافان نيز شامل آن است.
کريمه بيهقى رييس اين رياست گفت که دليل افزايش بيکارى اين است که تعداد موسسات و شرکت هايى که قبلاً درفارياب فعاليت داشتند وپروژه هاى عام المنفعه را تمويل ميکردند ومردم مصروف کار بودند، حالا نهايت تقليل يافته است.
وى علاوه کرد که صنعت قالين و بازار آن نيزخوب بود و تعداد کثير مردم به شمول زنان قالين بافى ميکردند، اماحالا اين صنعت کمرنگ شده ودر سال گذشته پروژه هاى آموزش قالين بافى نيزوجود نداشت.
خانم بيهقى گفت:(( به علت ناامنى ووضعيت متزلزل سياسى، موسسات انتفاعى نيز کار نمى کنندکه يکى از علل بيکارى هم همين است.))
رييس کار وامور اجتماعى ميگويد که دولت نخست به وضعيت صنعت قالين ودر قدم دوم به سکتور زراعت توجه کند.
اين درحالى است که اتحادیۀ ملی کارگران ميگويد که حدود ١٦ میلیون افراد واجد شرایط کار در کشور وجود دارند، که از آن جمله سه میلیون شان مصروف کار بوده و ١٣ ميليون ديگر بيکار و یا هم به طور روزمزد، با درآمد کم کار میکنند و شمارى از آنها براى کاربه کشورهاى همسايه ميروند.
اما وزارت کار و امور اجتماعی، افراد بيکار را در حدود چهار ميليون نفر خوانده، ميگويد که احصائیه هايی که در افغانستان صورت می گیرد، کاملاً دقیق نيست.
از سوی ديگر خانجان الکوزی معاون اتاق تجارت و صنايع میگوید که صنعت قالین حیثیت طلای سرخ را دارد؛ اما بنابه بی توجهی دولت، بروکراسی و فساد اداری که وجود دارد، این صنعت در خطر است و تاهنوز هیچ اقدامی در قسمت رشد صنعت قالین روی دست گرفته نشده است.
الکوزی، به پژواک گفت که بعداز استقرار نظام جدید، پول هنگفتی در کشور سرازیر شده و در عرصه های مختلف به مصرف رسیده است؛ باید از آن کمکها، پارک های صنعتی ساخته میشد و بانکی می بود که با دادن قرضه، امکانات اقتصادی و تخنیکی را برای صنعتگران قالین فراهم مینمود، که در این باره وزارت تجارت هیچگونه توجه نکرده و اتحادیۀ قالین هم نتوانسته است کارى کند.
وی افزود: “یکی از مشکلات جدی که در برابر صنعت قالین وجود دارد، بلند بودن مُزد و اجوره با پولهای هنگفت قراردادی در سایر سکتور خصوصی میباشد که باعث شده است تا مُزد قالین بافان پائین آمده، تولید و صادرات را به کندی مواجه سازد.”
به گفتۀ الکوزى، از سويی هم بنابه نبود امکانات قیچی و شست قالین در کشور، تاجران مجبور شده اند تا به شکل غیرقانونی، قالین را به پاکستان انتقال داده و از آنجا با مارک و لوگوی آن کشور، به ممالک ديگر عرضه نماید که این کار نیز به هویت قالین افغانی صدمه وارد نموده است.
اخيراً قالين بافان ولايت جوزجان نيز ازسرد بودن بازار شان ابراز نگرانى کرده و گفته اند که قيمت قالين نسبت به گذشته پنجاه درصد کاهش يافته و آنها را از کار دلسرد نموده و يکتعداد قالين بافان اين پيشه را ترک نموده اند.
گفتنى است که سال گذشته افغانستان برای دومین بار، جایزه بین المللی اسکار قالین در نمایشگاه آلمان را از آن خود نمود.
در اين نمايشگاه شش قالین دست بافت افغانى به رقابت گذاشته شده بود که دو قالین، آن برنده جایزه اسکار صنعت قالین، شناخته شده و برای افغانستان افتخار آفرینی نمود .
پاکستان، ترکيه، ايران، چين، هند و بعضى کشورهاى اروپايى نيز قالين هاى خود را به نمايش گذاشته بودند.
قالين افغانستان، در آلمان در سال ١٣٨٧ نیز مقام اول را گرفته بود.
