نقش و موثريت نهادهای مدنی در بامیان برجسته و کم نظيراست

باميان (پژواک،١٢ دلو٩٤): فعاليت و نقش نهادهاى مدنى در باميان، نسبت به اکثر ولايات موثر بوده و آنها با حرکت هاى نمادين و مبتکرانه، صداى مردم را دراعتراض به کم توجهى دولت به پروژه هاى عام المنفعه بلند نموده اند.

آنان در بيش از يک دهه اخير، ده ها حرکت نمادين و انتقادى را انجام داده اند که مشهورترين آن، کاهگل کردن يک قطعه سرک درشهر باميان دراعتراض به بى توجهى دولت دربخش بازسازى و ساختن سرکها بود.

حرکت ديگر نهادهاى مدنى اين بود که پنج سال قبل، به گردن یک مرکب که بیشترین آب را به قریۀ زرگران در حومۀ شهر باميان انتقال داده بود، مدال قهرمانى آويختند.

اين، يک اقدام سمبولیک به نشانۀ اعتراض به مشکل آب بود که بعد ازآن، برخى پروژه هاى آبرسانى عملى گرديده؛ اما هنوز هم تعداد زیادی از مردم در قرا وقصبات، با مرکب های شان به دنبال آب سرگردان اند.

حرکت مشهور ونمادين ديگر مدنى، ساخت هريکين بزرگ و نصب کردن آن درچوک شهر باميان بوده، تا نشان بدهند که مردم برق ندارند و دولتمردان بايد دراين عرصه توجه جدى نمايند.

 حرکت ديگر مدنى، تظاهرات محصلين پوهنتون باميان  به علت بى برقى بود که شبهنگام به شهر باميان برآمدند وصداى خود را بلند نمودند.

نهادهاى مدنى ميگويند که درابتدا وقتی حرکت های مدنی به راه انداخته می شد، بامشکلات زیادی مواجه بود، مردم با نگاه تمسخر آمیز وحتی با گفتن کلماتى از قبيلى که اینها دیوانه اند و بیکاراند، در موردحرکت های مدنی ازخود عکس العمل نشان میدادند.

ادارۀ محلی باميان نیزحرکت های مدنی را در تقابل خود می پنداشت و باور بر این بود که حرکت های مدنی، برای تضعیف و یا مسخره کردن حکومت مى باشد.

اما نهادینه شدن فعالیت های مدنی دربيش ازيک دهۀ اخير، ذهنیت عامه را دراين ولايت متحول ساخته وهمه میدانند که حرکت های مدنی، یک دادخواهی ویا اعتراض  وانتقاد در برابر بی عدالتی ها است.

اين فعالیت ها وحرکات مدنى، بامیان را درسطح کشور به حيث ولايت مبتکر وحتى کم نظير بازتاب داده است.

حسین داداحمدی مسوول مجمتع جامعۀ مدنى افغانستان( مجما) در بامیان به اين باوراست که خوشبختانه  رسانه ها، فعالان و نهادهای مدنی و حقوق بشر در بامیان، در طول سالیان اخیر و در پرتو حکومت  تا حدودی ديموکراتیک ومردم سالار، رشدبرجسته وغیرقابل کتمانی داشته که میتوان درسطح کشور ومنطقه وحتی جهان آن را بی بدیل خواند.

وی به آژانس خبرى پژواک گفت که این حرکت ها وفعالیت ها، روزبه روز روند مثبت پیدا نموده وحامیان زیادی را از بین شهروندان به خود جذب نموده است.

امااحمدى افزود: "فعالیت های مدنی و رسانه ای در بامیان که اعتبار وجایگاه برجسته اجتماعی کسب کرده، به آسانی به دست نیامده است، بلکه دشواری های فراوانی را پشت سرگذاشته و حتی قربانی ها و تاوان هایی را نیز متقبل شده اندتا به آنچه امروز دست یافته اند برسند."

وى علاوه نمود که حرکت های مدنی ورسانه ای در بامیان، خطرات و موانع زیادی رادر گذشته با خود داشته ومیتوان ازآن عکس العمل برخى ازعلماء، مخالفت ادارۀ محلى باحرکت های مدنی وبی باوری حتی دربین فعالین مدنی نام بُرد؛ اما امروز همه به حرکت های مدنی باورمند شده وادارۀ محلی هم پذیرفته که فعالیت مدنی به نفع همگان است.

مردم باميان، حرکات مدنى را در متحول ساختن زندگى خود مفيد مى دانند.

اگرازدکاندار، کسبه کار، کارگر، هوتلدار، زن ومرد وحتی شاگردان مکتب دربامیان پرسيده شودکه حرکت هاى مدنی برای چیست؟ پاسخ روشن دريافت خواهيدکردکه اين حرکات، تغييرمثبت دربخش هاى مختلف به ويژه درعرصۀ پروژه هاى عام المنفعه به ميان آورده است.

عزت الله یکی ازدکانداران بامیان گفت که وقتی تظاهرات از طرف فعالان مدنی انجام میشود، دکانداران خود بخود دکانهای شان را مسدود نموده در تظاهرات شرکت میکنند؛ زیرا میدانند که هدف تظاهرات، رساندن صدای مردم به گوش دولتمردان است .

وی افزود که در تمامی تظاهرات، بدون اینکه سوال نماید که تظاهرات بخاطر چیست شرکت نموده؛ زیرا میداند که تظاهرات بخاطر یک امر مهم از طرف فعالین مدنی صورت میگیرد وآنها به فعالین مدنی خود باوردارند.

علی مدد حسینی یکی از فرهنگیان بامیان، به این باور است که  روند انسجام دهی و هدفمند سازی حرکت های مدنی و رسانه ای، در مرکزبامیان به اوج خود رسیده و این جنبش را به اندازه زیاد قوت بخشیده است .

وی افزود که دیگر ترسی از فروپاشی، سرکوب و یا اثرپذیری  فشارهای مختلف  نمیتواند جلو حرکت های مدنی را بگيرد؛ اما باید این حرکت ها در ولسوالی ها نیز نهادینه شود .

 حسينى علاوه کردکه یکی از مشکلات ولسوالی ها این است که به فعالیت های مدنی شان پوشش رسانه ای داده نمیشود، به همین علت است که فعالین مدنی در ولسوالی ها حرکات مدنی انجام نمی دهند وباعث شده تا فعالیت های مدنی به سردی گراید .

 وی گفت که حرکت های مدنی که در مرکزبامیان انجام میشود، مربوط به تمام شهروندان  و در سطح بزرگتر تمام افغان ها و به منظور دادخواهی از حقوق حقه شهروندان صورت گرفته و اگر زمینه ای برای رشد حرکت های مدنی و فعالیت های رسانه ای فراهم شده نیز از سوی خود مردم، رسانه ها، نهاد ها و فعالان جامعه مدنی بوده است.

به باور اين فرهنگى، مردم بامیان نسبت به سایر اتباع کشور همیشه خونسرد بوده اند؛ چون هیچگاهی نگاه خشن به قضایا نداشته و همواره به شکل منطقی اوضاع را تحلیل کرده وموضع گرفته  اند.

حرکت هاى مدنى که مستقيما بر پروژه هاى انکشافى تاثير گذاشته، شامل قيرنمودن١٥ کيلومترسرک درۀ فولادى مرکزباميان، دوکيلومترسرک شهر جديد باميان ازکمک جاپان و قيرريزى دوکيلومترسرک محلى بوده که فعالان مدنى آنجا را کاهگل نموده بودند. اين سرک ازکمک ادارۀ انکشاف بين المللى امريکا قيرريزى شده است.

همچنان حرکت نمادين ديگر نهادهاى مدنى، کوبيدن آب درهاونگ بود تانشان بدهند که پول ها بيجا مصرف ميشود و حيف و ميل ميگردد و ميدان هوايى باميان، هنوز هم خامه است  وزمينه نشست و برخاست طيارات مسافربرى مساعد نيست.

پس ازآن، جاپان پنج ميليون دالررابراى ساخت ميدان هوايى اختصاص داد که کار آن تکميل شده و آمادۀ بهره بردارى است.

پروژه هاى بزرگ عام المنفعه ديگر نيزعملى گرديده که اگرچه نقش نهادهاى مدنى درآن مستقيماً دخيل نبوده؛ امامردم اين پروژه رابه طورغيرمستقيم متاثر از فعاليت ها وحرکات نمادين وانتقادى نهادهاى مدنى مى دانند.

ازاين جمله، حدود يکصد کيلومتر سرک از مرکز باميان تا ولسوالى يکاولنگ، به هزينۀ ٧٠ ميليون دالر کمک جاپان و بانک انکشاف آسيايى توسط شرکت کوريايى موسوم به "سم ون" دو سال قبل قير گرديد.

درسال هاى اخير، کارقيرريزى سرک غوربند پروان به سوى کوتل شيبر باميان، ازکمک امريکا و شاهراه ميدان وردک-باميان از کمک ايتاليا آغازگرديده که جريان دارد وبا تکميل آن، تسهيلات لازم به مردم باميان که ازاين دومسيربه کابل رفت وآمد دارند، فراهم ميگردد.

همچنان برق سولرى(آفتابى) ازکمک نيوزيلاند به هزينۀ هفت ميليون دالر درتپۀ شهر باميان نصب گرديده و ازآنطريق، برق براى حدود پنجهزارخانواده و ادارات دولتى جريان پيدا نموده است.

درکنار آن، سال گذشته نخستين برق بادی، به کمک کميشنرى عالى سازمان ملل متحد درامور پناهندگان، براى ٣٥٠ خانواده در منطقه آق رباط  در حومۀ شهر باميان به بهره بردارى سپرده شده که اولين پروژه برق بادى است که با مصرف کم در اختيار مردم قرار گرفته است.

در بامیان علاوه برنهاد های فعال مدنی که تعداد آنها به حدود  ٤٠ نهاد میرسد، احزاب سیاسی نیز در فعالیت های مدنی نقش بارز ایفا میکنند.

هفتۀ گذشته، حیدرعلی احمدی ریيس شوراى هماهنگی احزاب سیاسی بامیان در کنفرانس گزارشدهی حکومت به مردم، از فعالین ونهادهای مدنی خواست تا درهمه حرکتهای شان احزاب سیاسی را در جریان بگذارند واحزاب سیاسی حرکت های مدنی را حمایت کرده واشتراک میکنند.

درقالب اين شورا بیش از ١٢ حزب سیاسی فعالیت دارد و احمدى گفت که هدف از گفته هايش این بوده  که احزاب سیاسی هم جزئى از نهاد های مدنی بوده  وباید هماهنگ شوند.

وى علاوه نمود: "باهرمشکل باید بجای فرهنگ جنگ، خشونت وقرار گرفتن در صف مخالفان مسلح، باید بافرهنگ دادخواهانه عمل نموده و دولت را به کاستی هایش متوجه سازیم واین فرهنگ را  در سطح کشور نهادینه سازیم."

عبدالرحمن احمدی سخنگوی والى بامیان، به این باور است که نقش اول را در کارها وفعالیت مدنی شهروندان بامیان ونقش دوم را اداره محلی داشته است .

وی افزود که ادارۀ محلی، همیشه برای پذیرش انتقاد آماده بوده و زمينه را براى شهروندان فراهم نموده  که انتقادات شان را با حرکت های نمادین ودادخواهانه ابراز نمایند.

 احمدى گفت: "موثریت حرکت های مدنی دراین است که بامیان را به عنوان یک شهر نمونه و بافرهنگ در سطح منطقه وجهان تثبیت نموده واین ازدستاورد حرکت های مدنی است که با همکاری همه صورت گرفته است."

سخنگوى والى باميان علاوه کرد که همیشه مردم بامیان ترجیح داده اند که خواسته های شان را با لبخند مطرح نمایند وحکومت هم به حد توان پاسخ مثبت داده است وبه همین علت است که باميان هم پایتخت فرهنگی سارک گردید وهم یکی از شهرهای خلاق جهان در سازمان ملل ثبت شده است.

فعالان مدنى به اين باوراند که بامیان که شهروندانش درمغاره های بودا زندگی میکنند وهنوز در بخش انکشافات، محرومیت زیادی دارند وحتی شهرشان برق کافى وصنعتى هم ندارد، بافقر و بیکاری دست وپنجه نرم میکنند؛ امامدنیت و صداقت همواره وجود داشته وبه جای اعمال تخريبى، تخریب پروژه های عام المنفعه، سوزاندن مکتب وبالاخره جنگ وخشونت، فعاليت هاى مدنى را ترجيح داده اند.

فعالان مدنى، شش سال قبل دوهريکين را به هيئت اعزامى حکومت دادند که يکى آن را بارک اوباما ریيس جمهورامريکا بدهد؛ تا براى اوباما وجامعۀ جهانى چراغ روشنايى باشد که عدالت را در پروژه هاى انکشافى درافغانستان تامين کنند و توازن را درنظر بگيرند.

همچنان هريکين ديگر به محمد اسماعيل سابق وزير انرژى و آب داده شد که باميان برق ندارد و مردم آن، هنوز با هريکين و چراغ تيلى شب را صبح ميکنند.

شهروندان باميان ميگويند که با حرکات مدنى شان، چیزی خلاف قانون را از جامعه بین المللی توقع نکردند؛ بلکه خواهان بازنگری آنان به اوضاع این ولایت شده و نفرت شان نسبت به تبعیض را ابراز داشتند.

آنها مى افزايند که به شکل نمونه، اهدای هریکین به رییس جمهورامريکا، درواقع اعتراضی است به فرهنگی ترین نوع آن؛ درحالیکه مردم بامیان نیز توانایی اجرای اعمال تخريبى را دارند.

 غمشریکی با زلزله زدگان جاپان، حرکت ديگر مدنى را تشکيل ميداد.

چند سال قبل که درجاپان زلزله شد، فعالان مدنى باميان تجمع کردند و با ابراز غمشريکى گفتند که پول ندارند؛ اما احساس همدردى دارند. اين حرکت مدنى را تلويزيون دولتى جاپان مکرر نشرکرد  وجاپان ١٧ ميليون دالر را براى بازسازى باميان کمک نمود.

سفير جاپان درکابل به حبيبه سرابى والى سابق باميان گفته بود که مردم جاپان ازهمدردى مردم افغانستان ممنون بوده واين کمک درهماهنگى با فعالان مدنى در بخش هاى انکشافى مصرف شود. فعالان مدنى قيرشدن١٥ کيلو مترسرک در درۀ فولادى و دوکيلو متر سرک شهر باميان را پيشنهاد کردند واين پيشنهاد عملى گرديد.

عکس العمل در برابر ربودن دختران درنایجریا، حرکت ديگر مدنى درباميان بود.

گروه بوکوحرام مخالف حکومت در نايجريا، تعدادى ازدختران را اختطاف کرده بودند، فعالان مدنى به شمول دختران در باميان راهپيمايى کردند و خواستار رهايى آنها گرديدند.

محمد صادق على یارکارشناس اجتماعی وسیاسی، به این باور است که اساساًجامعه مدنی برای رفع خشونت وزمینه سازی برای پذیرش هم به وجود آمده که متاسفانه تاهنوز در افغانستان این موضوع نهادینه نشده است .

اعضا

You need to subscribe to view the full article. Please login or register a new account.