اتلانتا (پژواک، ۳ جوزا ۱۴۰۲): پس از تنشها میان کابل و تهران در مورد آب هلمند، زلمی خلیلزاد نمایندۀ ويژۀ اسبق امریکا از مقامات ایرانی خواست تا برای حل این مشکل از تهدید افغانستان با استفاده از زور دست بردارند.
زلمی خلیلزاد، امروز سووم جوزا در رشته تویتهای گفتهاست که ایران و افغانستان باید در مورد توزیع آب هلمند با رجوع به معاهدۀ سال ۱۳۵۱ هجری شمسی برای مشکل ایجادشده راهحل بیابند.
وی افزودهاست: «رهبران ایران، افغانستان را با طیفی از اقدامات خصمانه، از جمله جنگ تهدید میکنند. چرا؟ آنها استدلال میکنند که ایران از افغانستان آب را به میزان تعیینشدۀ که در معاهدۀ ۱۹۷۳ بین دو کشور گفتهشده، که باید دریافت کنند، نمینکنند.»
نمایندۀ پیشین ایالات متحدۀ امریکا در امور افغانستان گفتهاست که یافتن راهحلی برای مشکل از طریق تعاملات دپلوماتیک میان دو طرف، استفاده از میانجی برای حل مشکل و ارجاع موضوع به محکمه در صورت حل نشدن مشکل، از جمله سه پیشنهاد معاهدۀ ۱۹۷۳ بین دو کشور است.
خلیلزاد گفتهاست: «هیچ یک از این اقدامات هنوز استفاده نهشده است. رژیم ایران باید به تهدیدات خود برای استفاده از نیروی نظامی پایان دهد.»
این در حالی است که شماری از مقامات بلندپایۀ ایران از جمله ابراهیم رییسی، رییس جمهور ایران در بیانیههای هفتۀ گذشتل شان به حکومت سرپرست افغانستان هشدار دادهاند که حقابۀ ایران را از دریای هلمند بدهد.
رییسی در جریان سفرش به ولایت سیستان و بلوچستان ایران به تاریخ ۱۸ می (۲۸ ثور) به خبرنگاران گفت که حکومت افغانستان منطق حکومت ایران را عادی تلقی نهکند و تهران در مورد حقابه از دریای هلمند «بسیار جدی» است.
رییسی گفت: «به حاکمان افغانستان اخطار میدهم که حق مردم سیستان و بلوچستان را سریعتر بدهند.»
وی تاکید کرد که حکومت سرپرست افغانستان به کارشناسان ایرانی اجازۀ بررسی سد کمال خان را بدهد و اگر آنها نبود آب را تایید کردند، در این خصوص هیچ بحثی وجود نخواهد داشت.
اما امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجهٔ افغانستان خطاب به مقامات ایرانی گفت که موضوع حقابهٔ این کشور از دریای هلمند را سیاسی نسازند.
او گفت که حکومت افغانستان در خصوص حقآبهٔ ایران به موافقتنامهٔ سال ۱۳۵۱ میان دو کشور متعهد است.
موصوف افزود: «از حکومت ایران میخواهیم که موضوع حیاتی آب را سیاسی نسازند و بهتر است همچون مسایل را به عوض سر و صداهای مطبوعاتی از راه تفاهم و گفتگوهای رو در رو حل نماییم.»
افغانستان و ایران در سال ۱۳۵۱ هجری شمسی تفاهمنامۀ توزیع آب هلمند را امضا کردند که بر اساس آن، افغانستان باید سالانه ۸۱۷ میلیون مترمکعب آب دریای هلمند را به ایران بدهد.
