کابل (پژواک، ۲۴ اسد ۱۴۰۵): مقامهای ا.ا گفتهاند که روابط سیاسی، اقتصادی و دیپلوماتیک افغانستان با کشورهای منطقه و جهان گسترش یافته و آگاهان سیاسی میگویند که موقعیت جغرافیایی و ظرفیتهای اقتصادی افغانستان میتواند جایگاه منطقهای و جهانی کشور را تقویت کند. به باور آنان، رسیدگی به برخی مسایل و گسترش تعامل با جامعۀ جهانی برای بهبود جایگاه سیاسی افغانستان و افزایش زمینۀ بهرسمیتشناسی اهمیت دارد.
در ۲۴ اسد سال ۱۴۰۰ امارت اسلامی بار دیگر بر افغانستان حاکم شد و پنج سال از حاکمیت آن سپری شدهاست.
مقامهای امارت اسلامی میگویند که تعاملات سیاسی و دیپلوماتیک افغانستان با کشورهای منطقه و جهان گسترش یافتهاست.
مولوی امیرخان متقی، وزیر امور خارجۀ امارت اسلامی، اخیراً گفتهاست که افغانستان در حال حاضر بیش از ۴۰ سفارت و قنسولگری فعال در خارج از کشور دارد و روابط کابل با بسیاری از کشورهای جهان بهبود یافتهاست.
حافظ ضیااحمد تکل رییس اطلاعات و روابط عامه وزارت خارجه در هفت اسد سال روان گفته بود که افغانستان از نگاه امنیت، ثبات داخلی و حاکمیت ملی از محیط قابل اعتماد برخوردار است و همین ثبات زمینه را برای حرکت کشور از رقابت های سیاسی به سوی همکاری های اقتصادی فراهم کرده است.
او گفته است که سیاست خارجی افغانستان مستقل، متوازن و اقتصادمحور است و دیدگاه اساسی امارت اسلامی این است که ثبات پایدار منطقه، اتصال اقتصادی، ترانزیت، سرمایه گذاری و گسترش منافع متقابل به سوی همه کشورها است.
به گفته وی، امارت اسلامی تلاش می کند فضای همکاری و اعتماد متقابل را هرچه بیشتر تقویت کند و افغانستان و کشورهای منطقه بتوانند از فرصت های اقتصادی موجود، ظرفیت های تجاری و امکانات ترانزیتی به گونه موثر، متوازن و مشترک بهره مند شوند.
تا حال روسیه در جولای سال ۲۰۲۵ امارت اسلامی را بهگونۀ رسمی به رسمیت شناخت و تاکنون تنها کشوری است که پس از حاکمیت دوبارۀ امارت اسلامی چنین اقدامی انجام دادهاست.
با این حال، سایر کشورها، با وجود داشتن روابط و تعاملات سیاسی، اقتصادی و دیپلوماتیک با کابل، تاکنون امارت اسلامی را بهگونۀ رسمی به رسمیت نشناختهاند.
دیدگاههای کارشناسان درباره جایگاه افغانستان در روابط منطقهای و بینالمللی و روابط سیاسی و دیپلوماتیک امارت اسلامی
سیدبلال فاطمی، آگاه امور سیاسی در گفتوگو با پژواک گفت که افغانستان از لحاظ تاریخی و سیاسی در موقعیت جغرافیایی مهمی قرار دارد و در طول تاریخ از آن به عنوان «چهارراه جهان» یاد شدهاست.
وی افزود که به همین دلیل، افغانستان در مقاطع مختلف تاریخی هدف حملات سنگین قدرتهای بزرگ قرار گرفتهاست.
موصوف اضافه کرد که افغانستان در مقطع کنونی نیز از جایگاه مهم و اساسی برخوردار است و اقتصاد منطقه و جهان به این کشور وابستهگیهایی دارد.
وی افزود: «جهان، جهان اقتصادی است، روابط، روابط اقتصادی است و جنگ، جنگ اقتصادی است؛ بناً افغانستان محور اساسی این جنگ را تشکیل میدهد.»
وی افزود که سه قدرت بزرگ جهان، از جمله چین، روسیه و امریکا و قدرتهای ثانوی مانند هند، ترکیه، اندونیزیا، مالیزیا و کشورهای اروپایی «به دنبال داشتن دست بالا» در افغانستان هستند.
به باور فاطمی، افغانستان در حال حاضر به یک «عضو غیرفعال» جامعۀ جهانی تبدیل شدهاست؛ زیرا در سیاستهای جهانی نقش اساسی نداشته و در سازمانهای بینالمللی و محافل سیاسی جهان نیز حضور مؤثر ندارد.
فاطمی گفت که افغانستان از لحاظ سیاسی، اقتصادی و امنیتی جایگاه مهمی در منطقه و جهان دارد؛ زیرا به گفتۀ او، کمربندهای اقتصادی جهان میتواند از مسیر افغانستان عبور کند.
وی افزود که برای نمونه، کمربند اقتصادی چین میتواند از مسیر واخان وارد افغانستان شده و به سوی آسیای میانه و اروپا امتداد یابد و همچنین مسیر آن از طریق ایران به شرقمیانه و سپس از راه تورخم و سپینبولدک به پاکستان وصل شود.
او افزود که از این لحاظ، افغانستان در مقطع کنونی و در موقعیت تاریخی خود، حیثیت یک «چهارراهی اقتصادی مهم» را دارد.
فاطمی خاطرنشان کرد که نیاز است در افغانستان یک نظام مستحکم وجود داشته باشد و چنانکه از سوی امارت اسلامی اعلام شده، سیاست آن اقتصادمحور باشد تا بتواند در اقتصاد جهانی و منطقه نقش اساسی ایفا کند.
وی افزود که از دستاوردهای مهم امارت اسلامی در پنج سال اخیر، اتخاذ سیاست اقتصادمحور و بیطرفی در منازعات منطقهای بودهاست.
فاطمی گفت که به رسمیت شناختهنشدن امارت اسلامی از سوی کشورها به جز روسیه، از جمله موضوعاتی است که به وضعیت داخلی نظام و چگونهگی تعامل آن با خواستههای جامعه و جهان ارتباط دارد.
وی افزود که فعالترشدن سیستمهای دولتی، ایجاد چارچوبهای حقوقی و گسترش دامنۀ نظام میتواند زمینه را برای تعامل بیشتر با جهان و بهبود جایگاه سیاسی افغانستان فراهم کند.
موصوف اضافه کرد: «روابط طوریکه با جهان باید استوار میشد، استوار نشده و تعاملی را که جهان میخواهد مثلاً حقوق زن است که میگویند مکاتب باز شود، به زنها حقوق شان داده شود، قانون اساسی جور شود و اینها بتوانند نظام را به طوریکه ملت خواستۀ آن را دارد استوار کنند.»
او خاطرنشان کرد که امارت اسلامی خواستههای مردم را در نظر بگیرد، زمینۀ آموزش برای دختران بالاتر از صنف ششم را مساعد کند، لویه جرگه دایر کند، نوعیت نظام را تعیین کند و دامنۀ نظام را وسیعتر بسازد روابط با جهان استوار میشود و حداقل کشورهای منطقه امارت اسلامی را به رسمیت میشناسند.
سید عبادالله صادق، آگاه امور سیاسی دیگر نیز در گفتوگو با پژواک گفت که افغانستان در قلب آسیا موقعیت دارد و این موقعیت در طول تاریخ همواره مورد توجه قدرتهای مختلف بودهاست.
وی افزود که افغانستان در دورههای مختلف تاریخی شاهد جنگ، اشغال و رویدادهای ناگوار بودهاست.
موصوف اضافه کرد که افغانستان در طول تاریخ به دلیل اهداف سیاسی، ژئوپولیتیکی و اقتصادی قدرتهای مختلف با ویرانی و بیثباتی روبهرو بودهاست.
صادق تصریح کرد که افغانستان اکنون پس از موفقیت در برابر بریتانیا، شوروی سابق و امریکا و ناتو جایگاه خود را پیدا کرده و از لحاظ نظامی نیز به جهانیان نشان داده که موقعیت جغرافیایی این کشور تغییرناپذیر است.
او گفت که این موقعیت جغرافیایی، افغانستان را برای اقتصاد، ترانزیت، تجارت و سایر فعالیتهای منطقهای مهم ساخته و این کشور باید جایگاه خاص خود را در تحولات آسیا داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد که جهان افغانستان را به عنوان «لانۀ تروریستان» میدانست و بر همین اساس، «عملیات و اشغال این کشور را در دستور کار قرار داد و قدرت نظامی خود را به کار گرفت»؛ اما به گفتۀ او، به نتیجۀ مورد نظر دست نیافت.
صادق اضافه کرد که افغانستان در میان آسیای مرکزی و جنوب آسیا موقعیت مهمی دارد و کشورهای جنوب آسیا به انرژی نیاز دارند که میتواند از آسیای مرکزی با استفاده از مسیر افغانستان به این منطقه انتقال یابد.
صادق تأکید کرد که انتقال انرژی و استفاده از این ظرفیتها زمانی امکانپذیر است که افغانستان مانند اکنون از امنیت برخوردار باشد.
او تصریح کرد که تأمین امنیت سراسری در افغانستان، نیاز منطقه و جهان است و در این راستا، کشورهای مختلف باید همکاری کنند و با ارایۀ کمکهای مالی، زمینه را برای تقویت اقتصاد افغانستان و ایستادن بیشتر این کشور بر پای خود فراهم سازند.
وی افزود که باید به کشورهای جهان اطمینان داده شود که افغانستان «لانۀ تروریزم» نیست و برای هیچ کشوری تهدیدی به شمار نمیرود؛ روسیه این موارد را پذیرفت و امارت اسلامی را به رسمیت شناخت.
وی افزود که سفارت هند در کابل فعال است و چین نیز روابط نزدیکی با کابل دارد.
عبادالله صادقی خاطرنشان کرد که یکی از چالشهای بزرگ کنونی امارت اسلامی، به رسمیت شناختهنشدن از سوی کشورهای جهان به جز روسیه است و امارت اسلامی از نظر جغرافیه، حاکمیت، داشتن ملت و تأمین امنیت، ویژهگیهای لازم برای به رسمیت شناختهشدن را دارد.
صادق گفت که افغانستان جنگ طولانی را پشت سر گذاشته و بیش از شش میلیون مهاجر به کشور بازگشتهاند؛ در کنار آن، چالشهایی در منطقه وجود دارد و پاکستان نیز اتهاماتی را علیه افغانستان مطرح میکند.
وی افزود که با وجود ادامۀ جنگ در منطقه و نبود تعاملات روشن سیاسی از سوی کشورها، امارت اسلامی تلاش دارد اعتبار جهانی افغانستان را تقویت کند و نشان دهد که امنیت در کشور تأمین است، اقتصاد در حال رشد است و با مهاجران عودتکننده همکاریهای لازم صورت میگیرد.
صادق گفت که جلوگیری از کشت و قاچاق کوکنار نیز از اقدامات انجامشده در این زمینه است و به گفتۀ وی، یوناما نیز در نشستهای بینالمللی از حرکت افغانستان به سوی ثبات سخن گفتهاست.
وی تصریح کرد: «بعضی موضوعات داخلی هم وجود دارد که اگر امارت اسلامی به آن دست پیدا کند که عبارت از باز نمودن مکاتب به روی دختران و همچنان کار زنان که اگر در این عرصه اقدامات چشمگیر بکنند فکر میکنم که میشود افغانستان هم در جایگاهی قرار بگیرد که به لحاظ منطقوی و جهانی قابل انکار نباشد.»
