هم‌زمان با شدت‌یافتن روند اخراج مهاجرین افغان از ایران، هزاران مهاجر خسته از رنج غربت و سرگردانی، به کشور بازمی‌گردند؛ بازگشتی که روایت‌های تلخ، دردناک و ناگفته‌های بسیاری را با خود به همراه دارد.
برخی از دختران جوان که با کنار هم‌چیدن کلمات در قالب شعر، احساسات و عواطف درونی‌شان را بیان می‌کنند می‌گویند که برای ادامۀ این مسیر ادبی، نیازمند حمایت و انگیزه‌اند.
تولید نخ ابریشم در هرات که زمانی یکی از منابع مهم اشتغال و تولیدات بومی در کشور به‌شمار می‌رفت، اکنون در آستانهٔ رکود کامل قرار گرفته و تنها یک کارگاه کوچک تولید نخ ابریشم از میان بیش از ۲۵۰ کارگاه فعال گذشته، به کار خود ادامه داده‌است
تغییرات اقلیمی و خشکسالیهای پی‌هم، زمین‌های زراعتی در بخش‌هایی از ولایت غور را خشک و بی‌حاصل ساخته و شماری از دهاقین در این ولایت را با چالش‌هایی در زمینۀ تأمین امرار معیشت خانواده‌های شان روبه‌رو کرده‌است.
طی حدود چهار سال گذشته، بیش از ۱۸۲ هزار تن در سراسر کشور از مراکز دولتی آموزش‌های فنی و حرفه‌ای فارغ شده‌اند؛ مسؤولین این برنامه‌ها را گامی مهم در کاهش سطح بی‌کاری می‌دانند، اما آگاهان تأکید دارند که تنها آموزش کافی نیست، بلکه باید فرصت‌های کاری دایمی نیز برای فارغان فراهم گردد.
مناطق صعب‌العبور و پراکنده‌گی جغرافیایی دایکندی، نه تنها دسترسی به خدمات اساسی زنده‌گی در این ولایت را دشوار ساخته، بلکه در برخی مناطق موانع جدی بر سر راه آموزش و پرورش کودکان نیز ایجاد کرده‌است.
سرطبیب شفاخانهٔ صحت طفل و برخی داکتران، گزارش اخیر پژواک زیر عنوان «رنگ‌های کیمیاوی در خوراکیهای کودکان؛ زنگ خطر برای سلامت نسل آینده» را گامی مؤثر در جهت بلندبردن سطح آگاهی عامه و جلب توجۀ مسؤولین برای جلوگیری از فروش این‌گونه خوراکی‌ها دانستند.
در یک کارگاه تولید لباس‌های محلی در شهر کابل، شماری از زنان مصروف تولید لباس‌های سنتی گند افغانی‌اند؛ لباس‌هایی با نقش‌ونگارهای برگرفته از فرهنگ محلی ولایات مختلف کشور که حالا به یکی از منابع درآمد برای این زنان تبدیل شده‌است.
شماری از دهاقین در خوست می‌گویند که امسال به دلیل خشکسالی حاصلات تربوزشان به‌گونۀ چشم‌گیری کاهش یافته‌است. آنان از حکومت می‌خواهند که در کنار فراهم‌سازی آب برای کشتزارها، در زمینۀ تخم‌های اصلاح‌شده، کود کیمیاوی و ادویه نیز آنان را کمک کند.
در یک صنف کوچک سوادآموزی در شهر شبرغان، مرکز ولایت جوزجان زنانی با سنین بالا و دختران جوان، با ارادۀ استوار، قلم به دست گرفته‌اند تا خواندن و نوشتن را بیاموزند؛ این فرصت آموزشی از سوی زنی فراهم شده که خود در کودکی از آموزش بازمانده بود.
شماری از شالی‌کاران در هرات با ابراز نگرانی از افزایش خشکسالی و کاهش سطح آب زیرزمینی در این ولایت می‌گویند که کشتزارهای شالی نسبت به سالهای گذشته کاهش چشم‌گیری یافته‌است.
باشنده‌گان شهر کندهار شکایت دارند که سطح آب‌های زیرزمینی به‌گونۀ بی‌سابقه پایین رفته، بسیاری از چاه‌ها خشک شده و اکنون انتقال آب از مناطق دوردست و یا خرید آن آنان را با مشکلات زیادی روبه‌رو کرده‌است.
شماری از باشنده‌گان شهر کابل می‌گویند، با وجود فعال‌سازی دستگاه برق حرارتی ۱۰۵ میگاواتی تره‌خیل، پرچاوی برق همچنان ادامه دارد، اما مسؤولین شرکت برشنا از اتخاذ تدابیر جدید برای حل این مشکل خبر می‌دهند.
افزایش خوراکی‌هایی چون پاپر، چپس و بسکویت با طعم‌های مختلف و بسته‌بندی‌های رنگارنگ، بازار دکانداران را گرم کرده، اما متخصصین صحی و وزارت صحت عامه می‌گویند که در ترکیب برخی از این خوراکی‌ها رنگ‌های کیمیاوی به‌کار رفته که در درازمدت سلامت کودکان را به خطر می‌اندازد.
در حالی که خشکسالیهای پی‌هم در نیمروز، کشت و زراعت را با شدت آسیب رسانده است، اخیرا شماری از دهاقین با رو آوردن به روش نوین آبیاری قطره‌ای، دوباره به زمین‌های خشک و ترک‌خورده‌شان زنده‌گی بخشیده و آن را به مزارع سبز تبدیل کرده‌اند.
در پی تداوم خشکسالی، کاهش بارنده‌گی و نبود سیستم معیاری فاضلاب، آب‌های زیرزمینی در شهر نیلی، مرکز دایکندی به‌گونۀ نگران‌کننده در حال آلوده‌شدن است؛ موضوعی که نگرانی باشنده‌گان و مسؤولین محلی این ولایت را برانگیخته است.
داکتران می‌گویند، عدم آگاهی برخی خانواده‌ها در کشور دربارۀ «اوتیسم»، سبب می‌شود که این اختلال در شماری از کودکان دیر تشخیص داده شود. آنان تاکید می‌کنند، در صورت مشاهدۀ علایمی مانند اختلال در تکلم، دشواری در برقراری ارتباط و عدم تماس چشمی، کودک باید هرچه‌زودتر نزد داکتر برده شود.
باشنده‌گان قریۀ «غارموشک» در ولسوالی زنده‌جان ولایت هرات می‌گویند که فعالیت یگانه مرکز صحی این قریه از پنج ماه به این‌سو متوقف شده و آنان به ابتدایی‌ترین خدمات صحی در محل‌شان دسترسی ندارند.
ده‌ها کودک کارگر در ولسوالی گربز ولایت خوست که از آموزش محروم‌اند، هر روز صبح پیش از طلوع آفتاب برای رفتن به کار در کوره‌های خشت‌پزی، در یک محل گرد هم می‌آیند؛ دستان ترک‌خورده، چهره‌های خسته و نگاههای آکنده از ناامیدی این کودکان، داستان فقر و زنده‌گی مملو از رنج آنان را بازگو می‌کند.
برخی دهاقین در جوزجان در حالی از خشکسالی شدید ابراز نگرانی کرده و خواستار حمایت فوری از سوی امارت اسلامی و نهادهای کمک‌رسان شده‌اند که ریاست زراعت می‌گوید، خشکسالی به ۸۰ درصد زمین‌های زراعتی در این ولایت آسیب وارد کرده‌است.
هایده شفق، دختر ۱۴ سالهای در کابل پس از بسته شدن مکاتب به روی دختران، با دستانش کسب‌وکار کوچکی را آغاز کرد و امروز نه تنها هنر را اموخته، بلکه الهام‌بخش دخترانی است که رویای خودکفایی را در سر دارند.
متخصصین صحی توصیه می‌کنند که خانم‌ها قبل از اقدام به بارداری باید معاینۀ دندان انجام دهند، تا از سلامتی دندان‌های خود مطمین شوند؛ زیرا ترمیم و کشیدن دندان در دوران حمل خطرآفرین بوده می‌تواند.
در حالی که متخصصین نسایی ولادی، مراقبت‌های دوران بارداری را برای سلامت مادر و کودک مهم و حیاتی می‌دانند، برخی از زنان در ولسوالی دولت‌یار ولایت غور می‌گویند، به‌دلیل دوری از مراکز صحی، آگاهی اندک و گاه موانع خانواده‌گی، کمتر به خدمات دوران بارداری دسترسی دارند.
شماری از باشنده‌گان شهر غزنی می‌گویند که آلوده‌گی صوتی ناشی از بلندگوهای دست‌فروشان کنار جاده، موترها و موترسایکل‌ها، آرامش مردم را مختل کرده‌است، اما مسؤولین می‌گویند که برای جلوگیری از این مشکل تلاش می‌کنند.
