رفتن به محتوا
سه‌شنبه ۱۷ نومبر ۲۰۲۶ · کابل ۲:۳۴ ب.ظ
دربارۀ ماتماس با ماورود
۱۴°صاف · ↑۱۴° ↓۰°کیفیت هوا: متوسط

آثار تاريخى آرشيف ملى در خطر فرسودگى قرار دارد

· ۵ دقیقه مطالعه · ۱۰۴ بازدید

کابل(پژواک،١١دلو٩٣): با آنکه آرشيف ملى، با کُتب ارزشمند تاريخى و تابلوهاى خطاطى که به خارج قاچاق ميشد، غنامندتر شده؛ اما نبود لابراتوار و بخش صحافى براى نگهدارى و ترميم آثار، از چالش هاى عمدۀ آن محسوب ميگردد.

معصومه نظرى رئيس آرشيف ملى، درمصاحبه اختصاصى با آژانس خبرى پژواک گفت که سال گذشته ١٦ جلد کتاب ارزشمند خطى و تاريخى، از طريق گمرک ميدان هوايى به آرشيف رسيد؛ هرگاه اين کتابها توسط مسوولين ميدان هوايى کابل ضبط نميشد و ازقاچاق آن جلوگيرى نمى گرديد، به دوبى منتقل واز آنطريق به کشورهاى عربى و اروپايى به فروش ميرسيد.

وى افزود که هفتۀ گذشته نيز سه تابلوى خطاطى قديمى که به خارج انتقال داده ميشد، درگمرک کابل  ضبط و به آرشيف منتقل گرديده است.

 خانم نظرى گفت: “انتقال اين افتخارات فرهنگى ما ازطريق مرزهوايى کمتر ميسراست؛ اما از طريق  زمين، دستگيرى  قاچاقبران غيرممکن است؛ هرگاه هموطنان اين آثار را به آرشيف بسپارند، اثر به  نام خود شان ثبت و درافغانستان حفظ خواهد شد؛ اما وقتى که بيرون ميرود، جزئى از آثار کشورهاى ديگر ميگردد.”

رييس آرشيف ملى گفت که به علت اهميت ندادن برخى از دولتمردان به غنايم تاريخى، شمار زيادى از اين افتخارات فرهنگى، به خارج کشورانتقال و به فروش ميرسد.

وى از دولتمردان تقاضا نمود که به آرشيف ملى به گونۀ يک نهاد تحقيقاتى و فرهنگى توجه کنند و هم وزارت ها آثار تاريخى و فرهنگى شانرا به آرشيف منتقل سازند تا اسناد بهتر ترتيب، تنظيم و طبقه بندى و به دسترس محققين و محصلين قرار بگيرد.

خانم نظرى پيشنهاد کرد که هرگاه از طريق آرشيف ملى، بودجه براى خريدارى اين آثار تخصيص داده شود؛ آرشيف ميتواند  از طريق رسانه ها اعلان عمومى کرده و آثار خطى و تاريخى مردم  را خريدارى نمايند تا از فرهنگ تمام مردم افغانستان محافظت صورت بگيرد.

رييس آرشيف ملى گفت که هرچند وزارت اطلاعات و فرهنگ، داشتن بودجه براى آرشيف را کتمان ميکند؛ اما آنقدرپول دارد که اين آثار را خريدارى نموده و از انتقال آن به خارج کشور جلوگيرى کند.

آرشيف ملى، داراى  دو آمريت “نسخ خطى و اسناد تاريخى” است.

درآرشيف، ٩٥ نوع سند شامل فرمان، مکتوب، قباله، جواز، نکاح نامه، طلاق خط و بسيارى از اسناد دولتى وغيردولتى که مجموعاً حدود يکصد هزار سند ميشود، وجود دارد.

همچنان ٥٣هزارقطعه عکس تاريخى که شامل عکس هاى شاهان و فرمانروايان دوره هاى مختلف و خانواده هاى آنها ميشود، در آرشيف ملى محافظت ميگردد.

دراين محل تاريخى، ٧٣٠٠ نسخ خطى تاريخى نيز نگهدارى ميشود که کتابهاى دست نوشته از قرن سوم هجرى شمسى، آثار خطاطان بزرگ کشور، تابلوهاى ميناتورى، نسخه هاى خطى قرآن و تفاسير و کتابهاى ادبى مثل ديوان هاى بزرگ اشعار، کتابها در مورد ساينس وعلوم نيز شامل آن مى باشد.

در اين اواخر يکتعداد آثار جديد شامل نسخه هاى خطى و اسناد تاريخى توسط اشخاص خبره و فرهنگدوست کشور نيز به آرشيف اهدا شده است.

سال گذشته “حامد کرزى”رئيس جمهور سابق کشور، تعدادى از نسخ خطى وکتابهاى چاپى نفيس  را به آرشيف اهدا کرد، داکترعبدالله رئيس اجرائيه حکومت وحدت ملى و شمارى از شخصيت هاى داخلى و خارجى نيز اسناد تاريخى را که قدامت آن از ٤٠ سال بيشتر است، به نام خود در اين گنجينۀ تاريخى ثبت نموده اند.

اما رئيس آرشيف ملى، نبود لابراتواراساسى، نبود بخش صحافى، ترميم نسخه ها و اسناد تاريخى را از چالش هاى عمده عنوان کرده گفت: “شمار زيادى آ ثار، از اثر جاگزينى حشره هاى مُضر در داخل آنها آسيب ديده  که بايد ضد عفونى گردد.”

وى با اظهار تاسف گفت که  درآرشيف هاى دنيا، وسايل امکانات وتجهيزاتى وجود دارد که هرگاه  نسخه داخل آن گذاشته شود، آن نسخه ضد عفونى و ضد مکروب ميشود؛ اما در آرشيف ملى افغانستان، آن وسايل و تجهيزات وجود نداردکه بايد هرچه زودتر فراهم گردد.

خانم نظرى هشدا داد که اگر آرشيف ملى با اين وسايل مجهز نشود، تمام داشته هاى آرشيف در معرض خطر بوده و به تدريج فرسوده شده و از بين خواهند رفت.

رييس آرشيف ملى ميگويد که در قانون آرشيف ملى، به شکل واضح ذکر شده است که تمام وزارت ها و موسسات دولتى موظف اند که اسناد ٤٠ ساله خود را به آرشيف ملى بسپارند؛ تا حفاظت شود؛ اما وزارت ها آثار و نسخ تاريخى خود را در بورى ها نگهدارى ميکنند که  ممکن است از اثر نم و رطوبت آسيب ديده و خراب شوند.

خانم نظرى گفت: “دراين دوسال اخير با وجود  فرستادن مکتوب هاى فراوان به وزارت ها، نتوانستيم آثار تاريخى ٤٠ ساله شانرا به دست آوريم؛ زيرا آنها نميخواهند به خود زحمت داده، ببينند که در آرشيف هاى شان اسناد تاريخى است يا خير.”

وى علاوه کرد که در سال ٢٠١٤ ميلادى، حدود سه هزار تن از آرشيف ملى ديدن نموده که اين بازديد رايگان است.

بازديدکنندگان را محققينى از ادارات دولتى اکادمى علوم، وزارت خارجه، نويسنده ها، کتابفروش ها، ناشرين، محصلين، شاگردان مکتب و مردم عادى ومحصلينى که بالاى مونوگراف يا تيزس هاى شان کار مينمايند، تشکيل ميدهد.

رييس آرشيف ملى گفت: “خواهش من ازمتعلمين ومحصلين اين است که در فصل هايى که مکاتب تعطيل نيست، به شکل گروهى بيايند؛ هرگاه شاگرادان به آرشيف بيايند، به تاريخ افغانستان علاقمند ميشوند ومى آموزند که چگونه از ميراث هاى فرهنگى کشور شان محافظت کنند.”

 آرشيف  ملى در جنگ هاى دهۀ (٧١-١٣٧٥) در امان مانده و هيچ آسيبى به آن نرسيده است.

اين گنجينۀ تاريخى، بيانگر تاريخ، فرهنگ  و  کارنامه هاى اجداد و نياکان مردم افغانستان است که به شکل هاى مختلف در بطن آثار، براى نسل امروز به ميراث مانده است.

آثار آرشيف ملى درعصر اميرحبيب الله خان، يکجا با آثارموزيم ملى در کتابخانۀ شاهى آن زمان جمع آورى ميگرديد؛ سپس در زمان امان الله خان، به حيث کتابخانۀ ملى درآمد و در سال ١٢٩٨ هجرى شمسى، در باغ بالا به نام عجايب خانه، اتاقى نامگذارى شد و درآنجا منتقل گرديد.

آرشيف درسال ١٣٥٢ از موزيم جدا و در وزارت اطلاعات و فرهنگ جابجا شد و از سال ١٣٥٦ هجرى شمسى بدينسو، به تعميرى در ساحۀ انحصارات شهر کابل منتقل شده است.