کابل (پژواک) ـ تحلیلگران دربارۀ دعوتنشدن افغانستان به نشست سازمان همکاریهای اقتصادی (ایکو) در اسلامآباد میگویند که افغانستان حلقۀ مهم تجاری و ترانزیتی میان آسیای مرکزی و جنوبی است و تلاشها برای اتصال اقتصادی منطقه بدون حضور این کشور با مشکلات روبهرو میشود. بانک جهانی و سازمان ملل نیز پیش از این بر اهمیت افغانستان در زمینۀ اتصال منطقهای تأکید کردهاند.
سیامین نشست وزیران امور خارجۀ سازمان همکاریهای اقتصادی (ECO) به تاریخ ۲۴ و ۲۵ عقرب در اسلامآباد برگزار شد؛ اما اسلامآباد در حالی از مقامهای امارت اسلامی برای اشتراک در این نشست دعوت نکرد که افغانستان یکی از ده عضو رسمی این سازمان است.
این در حالی است که ذاکر جلالی، رئیس دوم سیاسی وزارت امور خارجۀ افغانستان دو روز پیش گفته بود که افغانستان در نشست آیندۀ سران سازمان همکاریهای اقتصادی که قرار است در ماه دسمبر سال جاری میلادی در تهران برگزار شود، اشتراک خواهد کرد؛ موضوعی که به گفتۀ او، نشاندهندۀ تعهد افغانستان به اتصال اقتصادی منطقهای است.
او افزوده بود که تصور اتصال مؤثر اقتصادی منطقه بدون حضور افغانستان، دور از واقعیت است.
خبرگزاری «اینیوز» آذربایجان نیز به تاریخ ۱۶ نومبر در یک گزارش تحلیلی، عدم حضور افغانستان در نشست ایکو را چالشی در برابر اتصال اقتصادی منطقه دانسته و پرسیدهاست که پروژههای ترانسپورتی منطقهای مرتبط با افغانستان، بدون حضور نمایندهگان این کشور چگونه پیش برده خواهند شد.
تحلیلگران امور نیز دیدگاههای مشابهی دارند.
سیدعظیم عادل، تحلیلگر امور اقتصادی به پژواک گفت که دعوت نکردن افغانستان از سوی پاکستان به نشست سازمان ایکو، از دیدگاه اقتصادی اقدام مناسبی نیست؛ زیرا چنین سازمانهایی باید به جای اختلافهای سیاسی، بر منافع مشترک اقتصادی تمرکز کنند.
او افزودهاست که کشورهای منطقه از طریق مسیرهای مشترک ترانزیتی و بازارها، فرصت گسترش همکاریهای اقتصادی را دارند؛ بنابراین، عدم حضور افغانستان در تصمیمگیریهای مربوط به همکاریهای اقتصادی منطقهای میتواند بر فرصتهای اقتصادی تمام کشورهای ذیربط تأثیر منفی بگذارد.
همچنان عبدالمالک راشد، کارشناس روابط بینالملل میگوید که افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی مهم خود، در زمینۀ اتصال اقتصادی و ترانزیت میان آسیای مرکزی و جنوبی ارزش ویژهای دارد.
به گفتۀ او، حضور افغانستان در نشستهای اقتصادی منطقهای میتواند فرصتهای تازهای برای گسترش تجارت، ترانسپورت و همکاریهای اقتصادی فراهم کند.
راشد افزودهاست: «هدف اساسی سازمان ایکو، گسترش همکاریهای اقتصادی میان کشورهای عضو است. سهم افغانستان در این زمینه مهم است؛ زیرا این کشور موقعیت مناسبی برای تقویت روابط تجاری و ترانزیتی میان شماری از کشورهای منطقه دارد.»
او تصریح کرد که تصمیمگیری دربارۀ اتصال منطقهای و ترانزیت بدون حضور افغانستان ممکن است با مشکلات عملی روبهرو شود؛ از همینرو، به سود تمام کشورهای منطقه است که افغانستان در چنین نشستها و برنامههای اقتصادی سهم فعال داشته باشد.
موصوف همچنان تأکید کردهاست که همکاریهای اقتصادی نباید تحت تأثیر اختلافهای سیاسی قرار گیرد و کشورهای منطقه باید براساس منافع مشترک اقتصادی با یکدیگر تعامل کنند.
به گفتۀ وی، حضور افغانستان نهتنها برای رشد اقتصادی این کشور سودمند است، بلکه میتواند در تقویت تجارت، ثبات و توسعۀ اقتصادی منطقه نیز نقش مثبت ایفا کند.
ادریس ځاځی، تحلیلگر امور سیاسی نیز گفت که سازمان ایکو بر مسایل اقتصادی تمرکز دارد و افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی مهم و مسیرهای ترانزیتی و ترانسپورتی که از آن عبور میکنند، نقش پل ارتباطی میان کشورهای منطقه را ایفا میکند.
وی اضافه کرد: «در چنین نشستهایی که دستور کار آن ساختارهای اقتصادی منطقه، اتصال منطقهای، ترانسپورت و ترانزیت باشد، اما افغانستان در آن حضور نداشته باشد، فکر میکنم چنین نشستهایی نتایج مثبتی نخواهد داشت؛ زیرا بدون حضور افغانستان، بهبود وضعیت اقتصادی پاکستان، هند، بنگلادیش، ایران، تاجیکستان و در مجموع کشورهای منطقه، تقویت تدابیر امنیتی و ایجاد سیاستهای مؤثر دشوار خواهد بود.»
بانک جهانی و مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز بر اهمیت افغانستان در زمینه اتصال منطقهای تأکید کردهاند.
بانک جهانی به تاریخ ۱۵ جنوری سال ۲۰۲۶ اعلام کردهاست که افغانستان حلقۀ مرکزی اتصال میان کشورهای اشتراککننده در پروژۀ کاسا یکهزار (CASA-1000) است و این پروژه بدون تکمیل خط انتقال برق افغانستان نمیتواند فعال شود.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز در قطعنامۀ ۱۱ جولای سال ۲۰۲۲، اهمیت نقش بالقوۀ افغانستان در اتصال آسیای مرکزی و جنوبی را به رسمیت شناخته و توسعۀ اقتصادی این کشور و ادغام آن در روندهای اقتصادی منطقهای را برای دستیابی به صلح و ثبات پایدار مهم دانستهاست.











