کابل (پژواک) – یک پژوهشگر پاکستانی می‌گوید که بسته‌ماندن راه‌های تجارتی میان افغانستان و پاکستان، تاجران افغان را به استفاده از مسیرهای بدیل سوق داده و پاکستان را با خطر ازدست‌دادن مشتریان، بازارهای صادراتی و جایگاه ترانزیتی‌اش روبه‌رو کرده است.
نائله محسود، پژوهشگر پاکستانی در امور سیاسی و روابط بین‌الملل، در مقاله‌ای که عرب‌نیوز منتشر کرده، نوشته است که پاکستان برای چندین دهه از راه تورخم نه‌تنها به‌عنوان مسیر مهم تجارت با افغانستان، بلکه به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار بر کابل استفاده کرده است.
وی افزوده است که تاجران افغان در پی بسته‌شدن راه‌های تجارتی با پاکستان، به مسیرهای ایران و آسیای میانه رو آورده و با شرکت‌های ترانسپورتی، نماینده‌گان تجارتی و شیوه‌های جدید انتقال پول آشنا شده‌اند.
به باور او، بازگشت این تاجران به مسیرهای پیشین، حتی در صورت بازگشایی راه‌ها، ممکن است آسان نباشد.
محسود نوشته است که صنعت داروسازی پاکستان از بخش‌هایی است که از بسته‌ماندن راه‌های تجارتی آسیب دیده است.
در نوشته وی آمده است که ارزش مجموعی صادرات دوای پاکستان از ۴۵۷.۴۶ میلیون دالر به ۳۱۹.۰۱ میلیون دالر کاهش یافته است؛ کاهشی که حدود ۳۰ درصد را نشان می‌دهد. به نوشتۀ محسود، صاحبان کارخانه‌های داروسازی، بسته‌ماندن راه‌های تجارتی را عامل اصلی این کاهش می‌دانند.
محسود همچنان با اشاره به افزایش هزینه‌های انتقال کالاهای پاکستانی به آسیای میانه، به استناد گزارش شبکۀ خبری «سی‌ان‌ای» نوشته است که به گفتۀ محمد نعیم، یک صادرکنندۀ پاکستانی، انتقال اموال از مسیر تورخم به ازبکستان پیش از این حدود یک هفته زمان می‌گرفت و دو تا سه هزار دالر هزینه داشت؛ اما اکنون انتقال آن از مسیر ایران نزدیک به شش هفته زمان می‌برد و هزینۀ آن به ۱۰ تا ۱۳ هزار دالر می‌رسد.
به باور محسود، هرچند افغانستان نیز از بسته‌ماندن راه‌های تجارتی زیان دیده، اما پاکستان در درازمدت مشتریان، نقش خود به‌عنوان مسیر دسترسی افغانستان به بحر و بخشی از اهرم فشار تجارتی‌اش را از دست می‌دهد.
این در حالی است که امارت اسلامی افغانستان به تاریخ ۲۱ عقرب ۱۴۰۴، در واکنش به بسته‌شدن مکرر راه‌های تجارتی از سوی پاکستان، تصمیم به توقف دادوستد تجارتی با آن کشور گرفت و از تاجران و صنعت‌کاران خواست تا برای صادرات و واردات از مسیرهای بدیل استفاده کنند.
ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی ریاست‌الوزرا، در آن زمان گفته بود که پاکستان بارها راه‌های تجارتی را بسته و از مسایل تجارتی و بشری استفادۀ سیاسی کرده است؛ اقدامی که به گفتۀ وی، به تاجران و صنعت‌کاران هر دو کشور زیان رسانده است.
همچنان، ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی امارت اسلامی، به تاریخ ۱۳ قوس ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که راه‌های تجارتی با پاکستان تنها زمانی دوباره باز خواهد شد که اسلام‌آباد تضمین‌های محکم بدهد تا این مسیرها در آینده به‌عنوان ابزار فشار سیاسی استفاده نشوند.
