فيض اباد(پژواک ،١٧زمرى ٩٤): د بدخشان ښځو چارو مشرې د حقوقي مسايلو په اړه د عامه پوهاوي نه شتون او د ښځو پر وړاندې تاوتريخوالي په هکله اندېښنه څرګنده کړه او په دولتي ارګانونو په ځانگړې توګه په ولسواليو کې د ښځو نقش پيکه ګڼي.
بدخشان يو غرنيز ولايت دى، ٢٨ ولسوالۍ، له چين، پاکستان او تاجکستان هېوادونو سره ګډه پوله لري.
ذوفنون حسام ناطق له پژواک خبري اژانس سره د يوې ځانګړې مرکې په ترڅ کې وويل،چې د بدخشان مرکز فيض اباد په دولتي ادارو کې د ښځو ونډه ښه ده، خو په ولسواليو کې پيکه ده او ان په ځينو ولسواليو کې هېڅ شتون نه لري او علت يې دوديز رواجونه دي ، چې د هغوى کار ته د تللوو مخه نيسي.
نوموړې وويل چې د بدخشان په نا امنو ولسواليو کې د بشري حقونو د پروګرامونو پلي کول او د ښځو له پروژو څارنه هغه ستونزې دي چې د ښځو چارو رياست پر وړاندې پرتې دي.
مېرمن ناطق زياته کړه چې د ښځو قاضيانو او څارنوالانو کمښت، د حقوقي، ديني، بېوزلي، کورني تاوتريخوالي او ټولنيزو محدوديتونو د مسايلو په اړه د پوهاوي نه شتون، هغه ننګونې دي چې د بدخشان ښځې ورسره لاس او ګرېوان دي.
د بدخشان د ښځو چارو مشرې وويل چې تېر کال يې د ښځو اړوند ١٣١پېښې په عدلي او قضايي ارګانونو کې ثبت کړې دي چې د وژنو دوه پېښې، د تجاوز دوه پېښې، د نامشروع اړيکو شپږ قضيې، د طلاق پنځه پېښې، د جلاوالي ١٠ پېښې، د کوژدې فسخ کولو ١٠ پېښې، له کوره د تېښتې ٦ پېښې، د جبري ودونو دوه پېښې، د نفقې د نه ورکولو درې قضيې او د وهلو ټکولو ٤ قضيې په کې شاملې وې.
هغې وويل چې د سږ کال کره شمېرې يې تر اوسه ثبت کړې نه دي، خو د ښځو او نجونو پر وړاندې تاوترېخوالى تر اوسه دوام لري، د ښځو چارو رياست په دې هکله خلکو ته پوهاوى ورکوي چې د دغه قشر حقوق بايد تر پښو لاندې نه شي.
د مېرمن ناطق په وينا، د پوهنې په برخه کې په ولسواليو کې هم د ښځو ونډه کمرنګه ده او هغوى هڅه کوي څو د عامه پوهاوي پروګرامونو له لارې دا نقش روښانه کړي.
د ښځو چارو رييسې زياته کړه چې په لرو پرتو سيمو کې د ښځينه روغتيايي پرسونل کمښت د دې لامل شوى څو په ولسواليو کې د ښځو ستونزې پر خپل ځاى پاتې او لاسرسى ورته ونه شي.
نوموړې زياته کړه چې له دې امله، اميدواره مېرمنې روغتون ته د لېږد پر مهال ساه ورکوي.
د نوى ترسره شوې سروې له مخې، بدخشان څه باندې يو ميليون نفوس لري چې ١٧٢ زره يې له ١٤کلونو څخه تر ٤٩ کلونو عمر ښځې جوړوي.
له ياد شمېر څخه له ٧٢ تر ٧٣ زره مېرمنې هر کال اميدواره کېږي چې ٦٣ زره يې په سمه او خوندي توګه زېږون ترسره کوي خو له بده مرغه د دغو مېرمنو شاوخوا ٩زره يې د اميدوارۍ او زېږون پر مهال خپل ماشوم له لاسه ورکوي.
د بدخشان روغتيايي مسوولين وايي چې د روغتيايي مرکزونو او پرسونل زياتېدل د مور او ماشوم مړينې د کچې په راټېټېدو کې اغېزمن ثابتېږي، په ٢٠١٢ کال کې د دغه ولايت په کچه ١٤ روغتيايي مرکزونو فعاليت درلود چې دا مهال څه باندې سل روغتيايي مرکزونه شتون لري.
همداراز د يونسيف دفتر( د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق) سروې له مخې ، په ٢٠٠٢ کال کې په راغ ،يمګان، کران منجان اوتګاب ولسواليو کې په هر سلو زرو زيږونونو کې ٦٥٤٠ ميرمنې د زېږون پرمهال مړې کېدلې.
خو دا شمېر په بدخشان کې د کلينيکونو، روغتيايي مرکزونو ، قابلګي او نرسنګ ښوونځي په رامنځ ته کولو سره ،چې تر اوسه يې څه باندې سل قابلې فارغ کړي دي ،په هر سلو زرو زېږونونو کې د تلفاتو شمېر ٢٣٧ تنو ته راټيټ شوى دى.
د بدخشان د ښځو چارو مشرې وويل چې پخوا په دغه ولايت کې د ښځو ونډه صفر وه، خو په تېره يوه لسيزه کې د هغوى نقش پياوړى شوى دى.
ميرمن ناطق په دولتي ارګانونو کې د ښځو شتون په اړه زياته کړه،چې نږدې ٢٨سلنه ښځې په دولتي ارګانونو او کابو ٢٧ سلنه د بدخشان په امنيه قوماندانۍ کې د افسر په توګه جذب شوي دي.
همداراز، په تېر يوکال کې ، په ټاکنوکې د ښځو ونډې په اړه، د اسلام له اړخه د ښځو حقونه، ټاکنې، سوله،په ښوونځيو کې د هلکانو او نجونو شاملول ، د ښځو اسلامي حقونه او د ښځو په وړاندې د تاوتريخوالي بندول هغه ١٢ د عامه پوهاوي پروګرامونه دي چې د ښځو رياست له لوري جوړ شوي چې ١٢٦٦ ښځو ترې ګټه پورته کړې ده.
د ښځو چارو مشرې زياته کړه چې په تېر يو کال کې ٢٤ ځله له ښځينه زندان، ١٢ ځله د امن له کورونو او د ماشومانو د اصلاح او روزنې له مرکز څخه په فيض اباد کې ليدنې ترسره شوي ،چې د هغوى ستونزې څارل شوي دي او د ښځو د وضعيت ښه کېدو لپاره ، عملي ګامونه اخيستل شوي دي.
هغه وويل چې په تيشکان ولسوالۍ کې د ښځو د اقتصادي ظرفيت جوړولو په برخه کې د سلو ښځو لپاره يوه پروژه او ددې ولسوالۍ په لسو کليوو کې د ورېښم صنعت پاللو يوه درې مياشتنۍ پروژه پلې شوي دي چې په ترڅ کې يې د ښځو لپاره کاري موکې رامنځ ته شوې دي.
د بدخشان په ٥٠ کليو کې پر ٢٠٠ مېرمنو د ١٢٠ کورنيو څارويوو وېش، د کار موندنې لپاره دولتي او نادولتي موسساتو ته د څلور زرو ميرمنو معرفي کول ، د روزنيز مرکز جوړول او د فيض اباد ښار په ښځينه باغ کې د ښځو د لاسي صنايعوو د محصولاتو لپاره د خرڅلاو مارکيټ، له سوداګرو مېرمنو څخه ملاتړ او په ولايت کې د ننه د ښځو لاسي صنايعو لپاره د بازار موندل ، د ښځو چارو رياست د فعاليتونو نورې لاس ته راوړنې دي.
د ښځو پيغام د ټولنيزو خدمتونو د موسسې له خوا ، ١٧٠ښځوو ته د خوراکي توکو له وېش څخه څارنه ،چې (غوړي، اوړه، مالګه او دالنخود ) په کې شامل وو، د WFP نړيوال خوراکي سازمان په مالي ملاتړ، د خورشيد موسسې، کهکشان موسسې، د لاسي ګنډنو ، قاقمه اوبدلو او لاسي صنايعو په برخه کې نظارت هم ددې رياست د فعاليتونو له ډلې څخه دي.
مېرمن ناطق زياته کړه چې د ښځو چارو رياست په تېر يو کال کې توانېدلى چې د حرفوي زده کړو د روزنې، د نيالګيو وېش، د کورنيو سبزيو وېش، د چرګانو ساتل، حيواني روغتيا، د لبنياتو پروسس، وړې سوداګرۍ، خياطي، سينګارتون او د ترکاري ګانو د تخم وېش پروګرامونه عملي کړي ،چې څه باندې ١٤٣٠٠ مېرمنې د بدخشان ولسواليو کې ترې برخمنې شوي دي.
غړيYou need to subscribe to view the full article. Please login or register a new account.
