[restrict paid="true"]
کابل (پژواک، ۸ سلواغه ۱۴۰۱): تېره اونۍ قرانکریم ته د بېحرمتۍ په غبرګون کې په افغانستان کې لاریونونه وشول، ځینو سرچینو ښځو ته د زدهکړو او کار پر اجازې ورکولو ټینګار وکړ او ځینو وویل چې له اسلامي امارت سره دې تعامل وشي.
- د افغانستان په ډېرو ولایتونو کې قرانکریم ته د بېحرمتۍ په غبرګون کې پراخ لاریونونه وشول.
- ملګرو ملتونو له اسلامي امارت سره تعامل او دوهاړخیزو اړیکو ساتلو ته لېوالتیا وښوده.
- د ایکو سازمان ځینو غړو په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت پر جوړېدو ټینګار وکړ.
- روسیه او پاکستان: د افغانستان له سرپرست حکومت سره باید رسمي تعامل پیل شي.
- امریکا: د افغانستان له سرپرست حکومت سره پر تعامل بیاکتنه کوو.
- ګوتریش: په افغانستان کې د نجونو زدهکړو ځنډولو پرېکړه دې بېرته واخیستل شي.
- حقاني: د ښځو د تعلیم او کار برخو کې دایمي محرومیت مطرح نه دی، خو د نظرونو اختلاف شته چې حل به شي.
- ملګري ملتونه: په روان میلادي کال کې به له افغانانو سره د مرستې لپاره ۴،۶ میلیارد ډالر راجلب کړو.
- نړۍوال بانک: د افغانستان صادرات د تېرو دوو کلونو په پرتله نږدې دوه برابره ډېر شوي دي.
مرګژوبله
تېره اونۍ د هېواد په کچه په بېلابېلو پېښو کې ۱۳ کسان وژل شوي او درې نور ټپيان دي.
د راپورونو له مخې، ناپېژاندو وسلهوالو په کندوز کې يو سوداګر، په بادغيس کې يو ملکی وګړی، په ننګرهار کې يو قومي مشر او په بغلان دوه کسان وژلي او یو بل یې ټپي کړی دی.
ځايي چارواکي وايي، په میدان وردګو کې د ناچاودو توکو د چاودنې له امله دوه ماشومان ټپيان شوي او په اروزګان کې د هاوان مرمۍ د چاودنې له امله یو کس ژوند له لاسه ورکړی دی.
امنيتي چارواکي وايي، په بادغيس کې يوه کس په خطايي ډز خپل زوی وژلی، په غور کې د ورته پېښې په پایله کې يو نهه کلن ماشوم وژل شوی او په کابل کې د یوه چارواکي د ساتونکي په خطايي ډز کې يوه ماشومه وژل شوې ده.
د راپورونو له مخې، په هرات کې یوه کس خپله مېرمن او خواښې وژلي، په کندهار کې يوه پلار خپل زوی له هغه سره تر شخړې وروسته په ډزو وژلی او په فارياب کې هم د يوه ځوان مړی موندل شوی دی.
یادونه: د مرګژوبلې یادې شمېرې پژواک ته د رسېدلو راپورونو له مخې ښودل شوې، خو کېدای شي د ځینو پېښو په اړه یې راپورونه نه وي ترلاسه کړي او یا سرچینو د مرګژوبلې کره شمېره نه وي ښودلې.
د سرچينو د معلوماتو له مخې، وړمه اونۍ د هېواد په کچه په بېلابېلو پېښو کې ۱۶ کسان وژل شوي او شپږ نور ټپيان وو.
دا په داسې حال کې ده چې په هېواد کې د تېر کال د زمري میاشتې له بدلون مخکې، په جګړو کې هره اونۍ سلګونو ملکي وګړو او د ښکېلو غاړو ګڼو کسانو ته مرګژوبله اوښته.
قرانکريم ته بېحرمتي او په تړاو يې غبرګونونه
د تېرې شنبې په ورځ د سويډن په پلازمېنه کې د ترکیې سفارت مخې ته سوېډني سیاستوال راسموس پالودان د قرآن کریم یوه نسخه وسوځوله او وروسته په نیډرلینډ کې يوه کس د قرانکریم يوه نسخه وشکوله او بېحرمتي یې ورته وکړه.
دغه ناوړه کار، د ځینو نورو هېوادونو ترڅنګ په افغانستان کې هم له پراخ غبرګون سره مخ شو.
د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت په سويډن کې د قرانکریم سوځول او بېحرمتي په سختو ټکو غندلي او له یاد هېواده یې غوښتي چې عاملينو ته یې سزا ورکړي.
د افغانستان په ډېرو ولایتونو کې قرانکریم ته د سپکاوي په غبرګون کې پراخ لاریونونه وشول او لاریونوالو هغو کسانو ته د سزا غوښتنه وکړه چې قرانکریم ته یې بېحرمتي کړې ده.
د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان اعلان کړی چې د قرانکریم سوځولو په غبرګون کې به په ناټو سازمان کې د سویډن غړیتوب ملاتړ ونه کړي.
د ياد هېواد د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې د بیان ازادۍ تر چتر لاندې د اسلام ضد عمل ته – چې مسلمانان پکې په نښه او مقدساتو ته سپکاوی وشي– اجازه ورکول د منلو وړ نه دی.
د ټولګډونه حکومت غوښتنه او پر تعامل ټينګار
د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال مارټین ګریفیټس د ریاستالوزراء له اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر سره په ليدنه کې ویلي چې نړۍواله ټولنه د افغانستان د ستونزو د حل په موخه له اسلامي امارت سره تعامل او دوهاړخیزو اړیکو ساتلو ته لېواله ده او اوس د دغه تعامل لپاره تر ټولو ښه فرصت برابر شوی دی.
دغهراز، د اقتصادي همکاریو سازمان یا ایکو غړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په غونډه کې –چې تېره اونۍ په تاشکند کې وشوه– د دغه سازمان ځينو ګډونوالو له اسلامي امارت سره پر تعامل او په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت پر جوړېدو ټینګار وکړ.
د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي ضمیر کابلوف او د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت چارواکو په اسلاماباد کې د ليدنې پر مهال له افغانستان سره د بشري مرستو پردوام ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د افغانستان له سرپرست حکومت سره باید رسمي تعامل پیل شي.
همداراز راپورونه ښيي چې د افغانستان لپاره د ناروې شارژدافیر پال کلومان بکر د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت له سرپرست مولوي امیرخان متقي سره په لیدنه کې ویلي چې نړۍوال دې د افغانستان له اوسني حاکمیت سره واقعبینانه چلند وکړي.
تېره اونۍ، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند نېډ پرایس ویلي چې د افغانستان له سرپرست حکومت سره پر تعامل بیاکتنه کوي او په دې اړه یې له خپلو متحدینو سره مشورې هم پیل کړې دي.
افغان چارواکو هم په وار- وار ویلي چې اسلامی امارت له نړۍ سره د متقابل احترام او مثبت تعامل غوښتونکی دی.
دغهراز، د چین د بهرنیو چارو وزیر له خپل افغان سیال سره په ټيلېفوني اړیکه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو پر پراختیا او له ترهګرۍ سره پر مبارزې ټینګار کړی دی.
د نجونو زدهکړې او د ښځو کار
د اقتصاد وزارت د روانې مرغومي میاشتې په ۳مه په افغانستان کې کورنيو او بهرنيو موسسو ته امر وکړ چې د خپلو ښځینه کارکوونکو دندې دې تر دویم امر پورې وځنډوي.
همداراز د لوړو زدهکړو وزارت د لېندۍ میاشتې په ۲۹مه وویل چې په هېواد کې د نجونو لوړې زدهکړې تر بل امر پورې ځنډول شوې دي. د نجونو له شپږم ټولګي پورته ښوونځيو فعالیت هم د روان ښوونیز کال له پیله ځنډول شوی دی.
تېره اونۍ، د ملګرو ملتونو له ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف)، د زدهکړې نړۍوالې ورځې (د جنورۍ ۲۴مې) په درشل کې وویل چې زدهکړه امتیاز نه بلکې یو حق دی.
د ملګرو ملتونو سازمان عمومي منشي انتونیو ګوتریش هم د يادې ورځې په مناسبت، په افغانستان کې د نجونو زدهکړو ځنډولو پرېکړې د بېرته اخیستو غوښتنه کړې ده.
دغهراز راپورونه ښيي چې د ملګرو ملتونو علمي، ښوونیز او کلتوري سازمان يا یونسکو د زدهکړو نړۍواله ورځ د افغان نجونو او ښځو په نوم کړې، وايي، دوی به د افغان نجونو او ښځو لپاره د زدهکړې حق بېرته ترلاسه کولو لپاره د نړۍوالې ټولنې هڅولو ته دوام ورکړي.
په همدې حال کې، د پاکستان مشهورې دیني مدرسې «حقانیه» مشر مولانا حامدالحق ویلي چې په اسلام کې د نجونو زدهکړو پر وړاندې هیڅ ډول ممانعت نشته او اسلامي امارت باید نجونو ته د زدهکړو اجازه ورکړي.
د اروپایي ټولنې د بهرني سیاست مشر جوزېپ بورل وایي چې دغه ټولنه له ملګرو ملتونو سره په ګډه د افغانستان له خلکو، په ځانګړي ډول له نجونو او ښځو ملاتړ کوي.
د کورنیو چارو وزارت سرپرست سراجالدین حقاني د ملګرو ملتونو سرمنشي له مرستیال مارټین ګریفیټس سره په لیدنه کې ویلي چې د ښځو د تعلیم او کار په برخو کې دایمي محرومیت مطرح نه دی، خو د نظرونو اختلاف شته چې حل به شي.
بشري مرستې
تېره اونۍ، د ترکيې هېواد د بشري مرستو اوومه جوپه افغانستان ته راورسېده .
د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال مارټین ګریفیټس وايي، له افغانستان سره د مرستو بندولو اراده نه لري او په روان زېږدیز کال کې به ۴،۶ میلیارد ډالر مرستې راجلبې او پر ۲۸ میلیون افغانانو به يې ووېشي.
دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ ادارې (اوچا) ادعا کړې چې ګواکې د اقتصادي ستونزو له امله به د اسلامي امارت نظام سقوط وکړي، خو د اسلامي امارت ویاند ذبیحالله مجاهد دا څرګندونې رد کړې او وايي، اسلامي امارت ژورې ولسي ریښې لري، پر بهرنیو مرستو متکي نظام نه دی چې د اقتصادي ستونزو له امله به سقوط شي.
دا په داسې حال کې ده چې تېره اونۍ، نړۍوال بانک په خپل تازه راپور کې ویلي چې په تېر زېږدیز کال کې د افغانستان په صادراتو، د توکو د بیو کنټرول، د افغانیو د ارزښت ساتل کېدو او د عوایدو په راټولولو کې ښهوالی راغلی دی.
سرچینه زياتوي، افغانستان د ۲۰۲۲ کال د جنورۍ او نومبر ترمنځ موده کې د یو اعشاریه ۷ میلیارد ډالرو په ارزښت توکي صادر کړي؛ په داسې حال کې چې په ۲۰۲۰ او ۲۰۲۱ کلونو کې د افغانستان د ټولو صادراتو ارزښت ۸۰۰ او ۹۰۰ میلیون ډالر و.
د ریاست الوزراء اقتصادي معاونیت د یاد راپور د هرکلی ترڅنګ په یوه اعلامیه کې ویلي چې اسلامي امارت باور لري، که چېرې د افغانستان پر بانکي سکټور شته بندیزونه لرې او د افغانانو کنګل شوې شتمني ازاده شي، د هېواد اقتصادي وضعیت به له دې هم د ښهوالي او استحکام پر لور ګړندي ګامونه واخلي او بار به یې د نړۍوالې ټولنې له اوږو سپک شي.
د افغانستان سرپرست حکومت له ټولو نړۍوالو سازمانونو غوښتي چې د افغانستان په اړه نړۍ ته هغه پرمختګونه یاد کړي چې په افغانستان کې تر سره شوي دي، څو نړۍ په دې برخه کې د افغانستان له حقیقي وضعیته خبره شي.
د افغانستان سرپرست حکومت له نړۍوال بانکه غوښتي، هغه پروژې چې د دغه بانک له لوري تمویلېدې خو د ا.ا.ا له بیا ځل واکمنېدو وروسته یې کارونه نیمګړي پاتې دي، بېرته پیل او چارې یې بشپړې کړي.
[/restrict]
GET IN TOUCH
NEWSLETTER
SUGGEST A STORY
PAJHWOK MOBILE APP