نیلی (پژواک، ۱۴ میزان ۱۴۰۵): باغ‌داران دایکندی می‌گویند که خشکسالی‌های پیهم و تغییرات اقلیمی در سال‌های اخیر حاصلات بادام در این ولایت را به‌گونۀ چشمگیری کاهش داده و درآمد خانواده‌های وابسته به این محصول را با تهدید مواجه کرده‌است؛ در همین حال، ریاست زراعت این ولایت از کاهش حدود ۲۰ درصدی حاصلات بادام در سال جاری خبر می‌دهد.
به گفتهٔ مسئولان، بادام دایکندی یکی از مشهورترین و مرغوب‌ترین بادام در سطح کشور است که بخش بزرگ اقتصاد مردم این ولایت وابسته به میزان حاصلات این محصول دارد.
باغ‌داران: خشکسالی ضربهٔ جدیدی به اقتصاد ما وارد کرده‌است
اکبر جویا یکی از دیگر باغ‌داران در ولسوالی میرامور این ولایت به آژانس خبری پژواک گفت که در پی خشکسالی‌های پیهم و آفت‌های طبیعی در چند سال اخیر حاصلات بادام کاهش یافته‌است.
او افزود: «مشکلات ما خیلی زیاد شده، آب نیست بادام بار ندارد بعضی درختان ما خشک شده و اره کرده آتش می‌کنیم، زنده‌گی ما سر بادام بود دیگه خیلی سخت شده.»
وی علاوه کرد که در سال‌های گذشته بادامش بالای ۱۵۰ سیر حاصل می‌داد و با قیمت خوب هم به فروش می‌رسید، می‌توانست بخشی عمدۀ از مصارف خانه‌اش را تامین کند.
موصوف تصریح کرد: «چند سال می‌شود که خشک‌آبی طغیان کرده، بادام‌های قدیمی ما حاصل نمی‌دهد، از آن همه بادام به سختی نزدیک ۲۰ سیر حاصل می گیریم.»
آقای اکبر تاکید کرد که اگر وضعیت به همین‌گونه ادامه یابد، تغییراتی در حاصل‌دهی بادام نیاید، بادام‌داران نیز برای پیدا کردن لقمه نانی باید بیرون از خانه و ولایت شان برای کارگری بروند.
صالح‌محمد یکی دیگر از باغ‌داران دایکندی می‌گوید که در گذشته نزدیک به ۷۰ درصد نیازمندی‌های خانواده‌اش از طریق حاصلات بادام تامین می‌شد؛ اما با کاهش حاصلات بادام زنده‌گی بر آنان دشوار شده‌است.
وی از ریاست زراعت این ولایت و موسسات همکار می‌خواهد که برای باغ‌داران آبیاری سیستم نوین و یا هم آبیاری قطره‌یی را ایجاد کند تا درختان شان از بین نرود.
او افزود: «اگر وضعیت به همین منوال ادامه داشته باشد، در چند سال آینده تمام درختان ما نابود خواهد شد و ما مجبور به ترک کشور خواهیم شد.»
محمدایوب یکی دیگر از باغ‌داران در ولایت دایکندی شکایت مشابه دارد و می‌گوید: «چهار یا پنج سال قبل، خودم از بادام خود تا ۲۰۰ سیر حاصل گرفتم و به قیمت خیلی خوب هم فروش کردم، ولی در شرایط خشک‌آبی فعلی حتا سال ۵۰ سیر هم به سختی حاصل می گیریم.»
او می گوید که در گذشته وقتی حاصلات بادام را برداشت می‌کرد، تقریبا تمام مخارج یک سال خانوادۀ خود را از آن می گرفت؛ اما فعلاً خیلی کم شده‌است.
وی افزود: «چهار یا پنج سال قبل، خودم از بادام خود تا ۲۰۰ سیر حاصل گرفتم و به قیمت خیلی خوب هم فروش کردم، ولی در شرایط خشک‌آبی فعلی حتی سال ۵۰ سیر هم به سختی حاصل می گیریم.»
این باغ‌دار تصریح کرد که این خشک‌آبی ضربه بر تمام کارهای زراعتی شان وارد کرده‌است، در گذشته با فروش بادام تمام ضروریات زنده‌گی شان را خریداری می‌کرد و دلش خوش بود، ولی فعلاً به سختی چند بوجی آرد و روغن می‌گیرد.
نسل جدید بادام؛ امید دیگری دهقانان دایکندی
با این همه، نسل جدید بادام دایکندی که طی چند سال اخیر پرورش یافته‌است، به باور دهقانان می‌تواند در سال‌های آینده مرهم بر سال‌ها بی‌بادامی شوند.
اکبر جویا یک تن دیگر از باغ‌داران می‌گوید که در دو سال اخیر هم‌زمان خشک شدن بادام و کم‌آبی، دهقانان به پرورش نسل جدید بادام که از ارزش بالای برخورد دار می‌باشد، رو آورده‌اند.
او افزود که بادام‌های رسا، قندوزی، دوگونی، آمریکای، ستربای، کفمل وغیره از نسل جدید بادام‌های است که در سال‌های اخیر رواج یافته‌است و به آب کمتر ضرورت دارد.
آصف همدرد یکی دیگر از باغ‌داران در این ولایت گفت: «نسل جدید بادام خیلی زیاد میان مردم ترویج یافته و امسال از آن کم و بیش حاصل گرفتم.»
او بیان داشت که بادام رسا در حال حاضر سیر دو هزار و ۲۵۰ افغانی و انواع دیگرش نیز کمی پایین‌تر در بازار به فروش می‌رسد، در حالی‌که بادام سنگکی که درختانش رو به خشک شدن است، کمتر از یک هزار افغانی خرید و فروش می‌شود.
وی تصریح کرد: «گرچند هنوز ابتدا است و هر دهقان بسیار اندک شاید کمتر از یک سیر حاصل گرفته باشد، در بعضی مناطق می شنویم که برخی ها حتی بالای چندین لک افغانی از بادام رسا حاصل گرفته‌است.»
خشکسالی بادام دایکندی را تهدید می‌کند؛ راهکار چیست؟
عزیز شریفی آگاه امور زراعتی در دایکندی می گوید که خشک‌آبی بر محصولات بادام از لحاظ کمی و کیفی تاثیر گذاشته و ضربه ی را بر اقتصاد دهاقین وارد کرده‌است.
او با اشاره به شکل و مزۀ اعلی بادام دایکندی می‌گوید: «گرچند درختان بادام در مقابل آب خیلی مقاوم است؛ اما خشکسالی سال‌های اخیر خیلی شدید بوده و آب دهی درست نشده به لحاظ مسلکی اگر آب دهی درست صورت نگیرد در مرحله اول درخت گل دهی نمی‌کند بعد مغز آن سبک می‌شود و اگر در یک سال آب کافی نخورد برای چندین سال تاثیر می کند و حاصل درست نمی‌دهد و اگر درختان آب کافی نخورد ضعیف می‌شود و همچنان آفات زیاد می‌گیرد.»
به گفتهٔ شریفی با این وجود نیز بادام دایکندی توسط تاجران داخلی و خارجی به کشورهای مختلف صادر می‌شود و از جمله کشور هندوستان بیش از ۷۰ درصد بادام دایکندی را خریداری می‌کنند.
موصوف با اشاره به مزیت اقتصادی این محصول گفت: «یکی از راهکارهای مهم که هم دولت در نظر بگیرد و هم باغ‌داران این است که آب‌ها باید مهار شود آب‌ها ذخیره سازی شود آبیاری قطره‌ای به شکل نوین ترویج گردد که با آب کم درختان بیشتری را آبیاری گردد و برخی از نسل‌های بادام که در مقابل کم آبی مقاوم است پرورش داده شود.»
ریاست زراعت دایکندی: حاصلات بادام دایکندی کاهش یافته‌است
محمد رسول رسا، مسئول مطبوعات ریاست زراعت، آبیاری و مالداری ولایت دایکندی به پژواک گفت که براساس برآوردهای تخمینی این ریاست میزان حاصل‌دهی بادام امسال نسبت به سال‌های گذشته ۲۰ درصد کاهش یافته‌است.
وی که می‌گفت تاکنون آمار دقیق از سال جاری را در دست ندارند اما سال گذشته حدود ۲۳ هزار و ۳۰۰ متریک تن بادام در دایکندی برداشت شده بود.
او افزود که به دلیل کاهش بارنده‌گی، نامنظم شدن وزش باد، تغییرات غیرمنظم درجۀ حرات و وقوع بادهای شدید و بارنده‌گی‌های سنگین، زراعت و باغ‌های مردم از جمله بادام را آسیب شدید رسانده‌است.
وی می‌گوید که کاهش حاصلات بادام ضربهٔ بزرگی بر اقتصاد دهقانان وارد کرده‌است، زیرا بخشی عمده از درآمد آنان را بادام تشکیل می داد.
به گفتهٔ رسا، باغ‌داران و دهاقین می‌توانند با استفاده از روش‌های مختلف، میزان آسیب ناشی از تغییرات اقلیمی را کاهش دهند.
او بدون ارایۀ جزئیات بیشتر گفت که ریاست زراعت دایکندی برنامه‌های مختلف را در قسمت مقابله با خشکسالی تطبیق کرده و شماری از برنامه‌ها را روی دست دارد.
