بدخشانۍ مېرمنې: د کار خنډ مو مه ګرځئ؛ موږ د خپلو کورنیو سرپرستې یو

فیض اباد (پژواک، ۲۹ وږی ۱۴۰۰): په بدخشان کې یو شمېر مېرمنې چې د خپلو کورونو سرپرستي ور له غاړې ده، له طالبانو غواړي چې د کار خنډ دې یې نه ګرځي.

په هېواد کې په څلور لسیزه جګړه کې ښځو ته ډېر زیان اوښتی او پر نورو ستونزو سربېره د کورونو د سرپرستانو له لاسه ورکول یې یوه له لویو ننګونو ده چې ورسره مخ دي.

هغوی وایي، په ډېرو ستونزو یې زده کړې کړې، کار یې کاوه او د عزت ژوند یې درلود؛ خو د طالبانو له لوري د تېر نظام له سقوط وروسته بېکاره شوې او وېره لري چې ښایي د تل لپاره دندې له لاسه ورکړي.

طالبانو شاوخوا یوه میاشت مخکې کابل ونیو او د وږي په ۱۸مه د پنجشېر له سقوط وروسته د ټول هېواد واک د طالبانو لاس ته ورغلی دی.

دوی له دې وړاندې په ځلونو ویلي چې ښځې د زده کړو، کار، ملکیت او سوداګرۍ حق لري او طالبان د هغوی ټول هغه حقونه ورکوي کوم چې اسلام ورته ورکړي دي.

خو لیدل کېږي چې په اعلان شوې سرپرسته کابینه کې مېرمنې شتون نه لري او د دې تر څنګ یې اعلان کړی چې د ځینو ادارو نر کارکوونکي دې خپلو دندو ته راوګرځي؛ خو ښځې کارکوونکې د تر بل امر پوره په کورونو کې پاتې شي.

طالبانو تر اوسه د ښځو چارو وزارت د له منځه تلو په اړه څه نه دي ویلي؛ خو دوې ورځې مخکې یې د یاد وزارت لوحه راټیټه او پر ځای یې د دعوت، ارشاد، امر باالمعروف او نهې عن المنکر لوحه راځوړنده کړه- چې دغه اقدام په هېواد کې د ځینو ښځو د اندېښې لامل شوی دی.

۲۷کلن مېرمن نزاکت چې له لسو کلونو راهیسې د بدخشان ولایت د پوهنې ریاست په یوه شعبه مې د صفاکارې په ډول کار کوي، وویل چې خاوند یې په جګړه کې وژل شوی او دا د خپلې شپږ کسیزې کورنۍ یوازینۍ سرپرسته ده.

هغې زیاته کړه: «د طالبانو له راتګ سره مې دنده له لاسه ورکړه؛ ځکه طالبان وایي په کورنو کې پاتې شئ، معلومه نه ده چې موږ کار ته غواړي او کنه؟»

دغې مېرمنې وویل چې د دو میاشتو معاش یې نه دی اوخیستی او راتلونکي ته اندېښمنه ده چې ایا طالبان ښځو ته د کار کولو اجازه ورکوي کنه؟

نوموړې وویل چې د هغې په ډول په لسګونه او زرګونه نورې ښځې هم شته کې د کورنیو یوازینۍ سرپرستانې دي او د دندې له لاسه ورکولو سره یې اولادونه له لوږې سره مخ کېږي.

هغې په داسې حال کې چې له طالبانو یې غوښتل څو د دو د کار مخه ونه نیسي، وویل چې ډېری مېرمنو ته د خپلو کورونو سرپرستي ورپه غاړه ده.

دغې درمنې مور وویل: «کله چې زموږ ولادونه له لوږې سره مخ شي، څه وکړو، غلا وکړو که ځانونه ووژنو.»

په ورته مهال د بدخشان د اشکاشم ولسوالۍ اوسېدونکې فرشتې نیازۍ پژواک ته وویل چې دوه کاله مخکې یې له هند هېواد په عامه اړیکو کې د ماسټرۍ سند ترلاسه کړ او له یوه کال راهیسې یې په کابل کې پر مهم حکومتي بست کار کاوه.

هغې وویل چې طالبانو له واکمنېدو وروسته ویلي چې د دولتي ادارو کاروکوونکې ښځې دې تر دویم امر پوره په کور کې پاتې شي او زیاته یې کړه: «خدای (ج) په قرانکریم کې ویلي ښځه او نر کولای شي زده کړې او کار وکړي. مو چمتو یو چې د اسلامي حجاب په مراعاتولو له شریعت سره سمې دندې ته لاړې شو.»

نوموړې هغو کورنیو ته چې سړي یې په جګړه کې له لاسه ورکړي، په خطاب کې وویل: «زموږ ښځو د کار مخه ونه نیسي مه ګرځئ، موږ ډېری د خپلو کورونو سرپرستانې یو.»

خو دا په داسې حال کې ده چې د نوي حکومت ویاندویانو او چارواکو پرله پسې ټینګا رکړی چې د ښځو د کار خنډ نه ګرځي او هغه مېرمنې چې په کورونو کې دي، غیرحاضرې شوې نه شمېرل کېږي او معاشونه یې هم ورکول کېږي.