امریکا ته کلونه مخکې د لېږدول شوې یوې ټپي افغان ماشومې برخلیک

کابل (پژواک، ۱۹ سلواغه ۱۴۰۴): سره له دې چې په ویرجینیا ایالت کې محکمې د هغې افغان ماشومې – چې د امریکایي ځواکونو په برید کې ټپي او امریکا ته لېږدول شوې وه – فرزندي لغوه کړې او ویلي یې دي د هغې د برخلیک ټاکلو حق افغانستان لري، خو دا ماشومه لا هم له امریکایي کورنۍ سره ده او له څلورو کلونو راهیسې یې له خپلې اصلي کورنۍ سره نه دي لیدلي.

د راپورونو له مخې، یوه افغان ماشومه د ۲۰۱۹ کال په سپټمبر کې په افغانستان کې د امریکايي ځواکونو په یوه برید کې ټپي شوې وه. راپورونه وایي، دا دوه میاشتنۍ ماشومه په داسې حال کې چې سوځېدلې وه، د سر کوپړۍ او پښه یې مات وو، په کنډواله کې وموندل شوه او امریکایي ځواکونو هغه د بګرام هوایي اډې روغتون ته ولېږدوله.

د پژواک د راپور له مخې، امریکایي ځواکونو د کونړ د وټه‌پور ولسوالۍ په ګمبیري سیمه کې پر یوه ملکي موټر هوایي برید وکړ چې په پایله کې یې یوه نجلۍ سخته ټپي شوه او د هغې د مور، پلار او یوه کوچني ورور په ګډون ۱۴ کسانو ژوند له لاسه ورکړی و.

د دې نجلۍ تره عبدالمالک د ۱۴۰۳ کال په لړم میاشت کې پژواک ته ویلي وو چې د نجلۍ نوم عایشه دی، امریکایي ځواکونو له یاد برید وروسته وویل چې درملنه یې کوي او هغه (د نجلۍ کاکا) د کورنۍ د غړي په توګه له هغې سره امریکا ته ولاړ.

د عبدالمالک په وینا، دوی یو کال په امریکا کې پاتې شول او کله چې د عایشې درملنه بشپړه شوه، دواړه بېرته کونړ ته راغلل.

هغه ویلي وو چې له امریکا تر راستنېدو شاوخوا درې میاشتې وروسته، امریکایي پوځیان یو ځل بیا په عایشې پسې راغلل، هغه یې د بیا درملنې په نوم امریکا ته بوتله او تر اوسه د هغې د ژوند یا مرګ په اړه معلومات نه لري.

دا په داسې حال کې ده چې راپورونه د محکمې د اسنادو پر بنسټ ښيي، د امریکا د سمندري ځواکونو افسر جاشوا ماسټ او د هغه مېرمن اسټفني، یاده نجلۍ هغه مهال چې لا په افغانستان کې وه، د امریکا د ویرجینیا ایالت په یوه محکمه کې په رسمي ډول په لورتوب یا فرزندۍ نیولې وه.

د اسوشیټېډ پرېس (AP) خبري اژانس راپور ورکړی چې څنګه د امریکا حکومت د خپل ځان پر ضد عمل وکړ څو یوه سمندري سرتېري ته اجازه ورکړل شي چې افغانه نجلۍ په فرزندۍ ونیسي او لیکلي یې دي چې په پای کې دا فرزندي لغوه شوه.

د سرچینې د معلوماتو له مخې، سره له دې چې د امریکا حکومت غوښتل دا نجلۍ خپلې اصلي کورنۍ ته په افغانستان کې وسپاري، خو جاشوا ماسټ او د هغه مېرمن وتوانېدل چې د فلووانا کانټي محکمې له قاضي ریچارډ مور څخه د بېړنۍ فرزندۍ نیولو اجازه ترلاسه کړي.

په راپور کې راغلي چې قاضي مور د فدرالي حکومت له معلوماتو پرته او د ماسټ پر څرګندونو په باور ماشومه «بې‌تابعیته» اعلان کړه او فرزندي یې تایید کړه.

تازه اسناد ښيي چې دغه اقدام د قانون او د ماشومانو خوندیتوب له کړنلارو سره په ټکر کې و او په ویرجینیا کې هيڅ قانون اجازه نه ورکوي چې یو بهرنی ماشوم د خپل هېواد له رضایت پرته په فرزندۍ ونیول شي.

په راپور کې ویل شوي چې د فرزندۍ له تایید وروسته وضعیت لا پېچلی شو او اسناد ښيي، په داسې حال کې چې د امریکا پوځ او د بهرنیو چارو وزارت ځینو چارواکو هڅه کوله د جاشوا ماسټ مخه ونیسي، خو د همدې ادارو نورو کړیو مرسته ورسره وکړه څو ماشومه او د هغې افغانه کورنۍ د ۲۰۲۱ کال د اوړي پر مهال د امریکايي ځواکونو د وتلو پر مهال امریکا ته ولېږدوي.

سرچینه زیاتوي چې د دولت کارکوونکو ان دا لارښوونه ترلاسه کړې وه چې ماشومه له افغانې کورنۍ واخلي او ماسټ ته یې وسپاري، په داسې حال کې چې دا کورنۍ لا هم ماشومه له ځان سره لرله او د فدرالي قاضي له پرېکړې ناخبره وه.

وروسته پېښې د دې لامل شوې چې د محکمې او حکومت ترمنځ اختلاف رامنځته شي

د راپور له مخې، د امریکا حکومت د قاضي مور له لوري د فرزندۍ تایید قانوني نیمګړتیا، د نړۍ په کچه د امریکا اعتبار ته ګواښ او ان د ماشومانو د تښتونې ملاتړ وباله، او قاضي مور هم وروسته ومنله چې د فرزندۍ بهیر جدي ستونزې لرلې او دی له خپلې پرېکړې پښېمانه دی.

خو سره له دې هم ماسټ ټینګار کاوه چې دا ماشومه یتیمه او بې‌سرپرسته ده او د ده هڅه د دې لپاره وه چې هغه وژغوري او ښه ژوند ورته برابر شي.

د راپور له مخې، په پای کې نوي قاضي، کلوډ ورل د هغې فرزندي لغوه کړه او اعلان یې وکړ چې افغانستان حق لري د ماشوم برخلیک وټاکي، خو سره له دې چې د محکمې حکم صادر شوی، د سترې محکمې او استیناف محکمې څېړنې روانې دي او ماسټ هم په پوځ کې اداري سزا لیدلې، خو لا هم د ماسټ له کورنۍ سره په امریکا کې ژوند کوي او له څلورو کلونو راهیسې یې له خپلې اصلي کورنۍ سره نه دي لیدلي.

دا په داسې حال کې ده چې افغانستان له خپل قانوني صلاحیته نه دی تېر شوی.

په راپور کې راغلي چې د یادې نجلۍ په اړه د لومړنیو پرېکړو پر مهال اسلامي امارت په واک کې نه و، خو د واک له ترلاسه کولو وروسته یې دا پېښه «اندېښمنوونکې، د انساني کرامت خلاف او غیرانساني اقدام» بللی او له امریکا یې غوښتي چې ماشومه بېرته خپلو خپلوانو ته وسپاري.