بایډن: طالبان دې خپل مسوولیتونه او مکلفیتونه پر ځای کړي

واشنګټن (پژواک، ۱۰ وږی ۱۴۰۰):  د امریکا ولسمشر جو بایډن وایي، په افغانستان او نورو هېوادونو کې د «ترهګرۍ خلاف مبارزې» ته به په بل ډول دوام ورکړي.

دا په داسې حال کې ده چې وړمه شپه د امریکایي پوځیانو وروستۍ ډله له افغانستانه ووته او امریکا خپله تر ټولو اوږده جګړه پای ته ورسوله.

بایډن څو ساعته مخکې خپل ولس ته په خطاب کې  وویل چې د اګسټ په ۳۱مه له افغانستان نه وتل کومه جبري او د زور خبره نه وه، بلکې غوښتل یې چې هر څه ژر د امریکا خلک له دې مسئلې وژغورل شي.

بایدن وویل چې کله واک ته ورسېد، پخواني‌ ولسمشر ټرمپ‌ له طالبانو سره د سولې تړون لاسلیک کړی و او د مې تر لومړۍ نېټې یې له افغانستانه د وتو ژمنه کړې وه.

ده زیاته کړه: "موږ له طالبانو سره د دې نېټې پر غځولو تفاهم وکړ، که چېرې موږ دا تفاهم  نه وای کړی، اړ کېدو چې زرګونه نور سرتېري‌ افغانستان ته ولېږو او جګړه له سره تازه کړو، خو دا کار مو نه وکړ او له دغه هېواده وتلو ته مو ترجیح ورکړه. له طالبانو سره مو تفاهم وکړ چې هغوی به پر امریکايي ځواکونو برید نه کوي."

هغه وویل چې د دې اوږدې جګړې ختمولو وخت را رسېدلی و؛ ځکه چې افغانستان ته یې د امریکايي پوځیانو د تګ موخه د «ترهګرو» پر خلاف مبارزه وه، د القاعدې مشر اسامه بن لادن له منځه یووړل شو او امریکا خپلې موخې ته ورسېد.

په ورته وخت کې بایډن وایي چې اوس د «ترهګرۍ» لمن له افغانستانه بهر ډېرو نورو هېوادونو ته غځېدلې ده او د داعش ډله په سوریه او عراق کې ګواښونو ته دوام ورکوي او د خلافت جوړولو په لټه کې ده.

هغه وویل چې په افغانستان او نورو هېوادونو کې به د ترهګرۍ خلاف مبارزې ته په بل ډول دوام ورکوي. هغه داعش ته خبرداری ورکړ، ویې ویل چې د امریکا مبارزه لا پای ته نه ده رسېدلې.

ده زیاته کړه: "غواړم یوه خبره وکړم چې د ترهګرۍ خلاف زموږ مبارزه پای ته نه ده رسېدلې. ډېره غښتلې او پياوړې ستراتیژي جوړوو."

همدا شان بایډن ځیني‌ اعترافات هم وکړل، ویې ویل چې په امریکا کې هره ورځ په جګړه کې معلول شوي‌ ۱۸ کسان ځانوژنه کوي.

ده زیاته کړه: "موږ شل کاله کېږي‌ چې په افغانستان کې هره ورځ ۳۰۰ میلیونه ډالره لګولي دي. ما نه غوښتل چې دې بېځایه مصارفاتو ته نور دوام ورکړم".

ده له افغانستانه د امریکايانو او یو شمېر افغانانو د ایستلو بهیر ته په اشارې وویل چې امریکا په خپل تاریخ کې له هوايي لارو د تخلیې تر ټولو ستر عملیات ترسره کړل.

د هغه په وینا، که څه هم د تخلیې عملیاتو کې یې ۱۳ تنو سرتېرو ژوند له لاسه ورکړ، خو دا عملیات د دوی د مسلکي‌ ډیپلوماټانو، استخباراتو او پوځ په قوي‌ همغږۍ ترسره شول.

بایدن وویل: "د اپرېل په میاشت کې مو د دې جګړې ختمولو پرېکړه وکړه. موږ ګومان کاوه چې د افغانستان څه باندې ۳۰۰زره کسیز پوځ به د طالبانو پر خلاف جدي‌ مبارزه وکړي‌، خو زموږ دا اټکل غلط و، بیا هم موږ خپل پوځ ته دې وضعیت ته د تیاري نیولو امر وکړ."

دی وایي چې له افغانستانه د امریکايي وګړو او پوځیانو او د هغوی د افغان همکارانو د ایستلو لپاره یې خپلو شپږ زره پوځیانو ته افغانستان ته د لېږلو اجازه ورکړه.

د امریکا ولسمشر وویل: "موږ څه باندې ۵۵۰۰ امریکايي وګړي‌ له افغانستانه و ایستل. خپل ځايي کارکوونکي او د هغوی کورنۍ مو وژغورلې. په زرګونه ژباړونکې او د هغوی کورنۍ مو له افغانستان نه را ایستلې."

د هغه په وینا،  د امریکا د پوځ نارینه او ښځینه سرتېرو د خپل سر په بدل کې په دې عملیاتو کې ګډون وکړ.

بایډن وویل: "موږ له افغانستانه د خپلو ځواکونو ایستو نېټه د اګسټ ۳۱مه وټاکله، د ملي‌ امنیت شورا له ډلې سره مو د افغانستان په اړه بحث وکړ او له هغوی نه مو هر ډول سناریو او پلان ته د ځان تیارولو غوښتنه وکړه."

هغه وایي، غوښتل یې چې امریکا په افغانستان کې خپل شل کلن پوځي‌ ماموریت په ډېره ښه توګه سرته ورسوي، خو داسې ونه شول او ځیني‌ غیر منتظره پېښې رامنځته شوې.

دی وایي، د طالبانو پرمختګ په اصل کې دوی او متحدینو ته یې ستونزې او خنډونه رامنځته کړل.

بایډن وویل، هغه کسان چې غوښتل یې له افغانستانه ووځي‌، هغوی ووتل او د هغو د ایستلو لپاره غوڅه نېټه نه شي ښودلای چې تر اوسه یې نه دي غوښتي چې ووځي، خو هغوی هم چې کله وغواړي‌ له افغانستانه وتلی شي.

بایډن وویل: "موږ له طالبانو د خپلو مسوولیتونو او مکلفیتونو د پر ځای کولو تمه کوو."