کابل:(پژواک،۱۸جوزا ٩٣ ): مقامات محلی ولسوالی غوریان ولایت هرات ادعا میکنند که معدن آهن این ولسوالی،ازطریق زیر زمینی به شکل غیر قانونی توسط ايران استفاده میگردد،اما وزارت معادن وپطروليم وسفارت ایران در کابل این موضوع را نمی پذیرند.
فريداحمد زیارتجایی ولسوال غوریان درگفتگوى اختصاصى به آژانس خبری پژواک گفت که معدن بزرگ آهن در مناطق چاه آب و چاه شور و معدن نمک در ساحه نمک سار این ولسوالی در مرز مشترک میان افغانستان و ایران موقعيت دارد .
موصوف می گويد: ” ایران ازفرصت بی سرنوشتی ما استفاده می کند ، نصف معدن آهن که درخاک آنها موقعیت دارد، کاملاً استخراج شده و از چند سال بدینسو ازطریق زیر زمینی به استخراج غیر قانونی طرف افغانستان دست به کار شده است.”
زیارتجایی افزود ، کتباً این موضوع به مقام ولایت هرات و ریاست جمهوری اطلاع داده شده است ،امابه گفته وی تا هنوز هیچ اقدامی صورت نگرفته است.
ولسوال غوریان درادامه گفت ، قرار بود جهت تحقیق موضوع هیئتی ازمرکز به ایران و این ولسوالی اعزام گردد، اما تاکنون ازاين هیئت درکی نیست.
وی با ذکر اينکه حکومت مرکزى دراين راستا اقدام جدى نمايد افزود که از اعزام هيات به ايران وگفتگوى آنها با مقامات آنکشور اطلاع ندارد .
همچنان عارف شاه باشندۀ مناطق مرزی ولسوالی غوريان به آژانس خبری پژواک گفت که اين ولسوالی ١٢٠کیلومتر مرز مشترک با ایران دارد، که معادن زغال سنگ، نمک و آهن در منطقه مرزی اين دوکشور موقعيت دارد .
عارف شاه افزود: (( يک قسمت از معدن آهن در خاک افغانستان و قسمتى دیگر آن در خاک ایران ميباشد، ایران قسمت خود را کاملا استخراج کرده وازمدتى به اينسو بشکل غيرقانونى معدن آهن درخاک ما را استخراج ميکند .))
اين باشنده محل که کارمند ادارى ولسوالى نيز ميباشد به پژواک گفت که تاکنون چند مراتبه کتباً این موضوع را به مقام ولایت اطلاع داده اند .
وى با ذکراينکه ،مقام ولایت به آنها وعده سپرده تا هیئتی را بخاطر روشن ساختن این موضوع به ایران و ولسوالی غوریان ميبفرستد اما ميگويد :(( تقریبا دو سال از این موضوع می گذرد، کدام هیئتى بخاطر این موضوع به اینجا نیامده است.))
افزون بر آن موصوف ياد اورشد که باشنده گان محل نیز چند مراتبه این مشکل را به ولسوال شريک ساخته اند.
عارف شاه درادامه علاوه کرد: (( به رییس جمهور کرزی که بخاطر افتتاح خط آهن به ولسوالی غوریان آمده بود، شکایت نامه مردم را تسليم کرديم ،رییس جمهور به ما وعده همکاری داد، اما تاکنون نتیجه همکارى آن روشن نشده است.))
موصوف چشمديد مردم محل را اينگونه مطرح ساخت : ((ایران داخل خاک افغانستان تونل زیر زمینی کنده وازطريق آن همه روز صد ها تُن سنگ آهن را استخراج و انتقال ميدهند .))
وی همچنین می افزاید که معدن نمک و زغال سنگ این ولسوالی توسط مردم محل به شکل غیر معیاری و غیر فنی استخراج می شود.
موصوف ازمعدن نمک سار که مرز مشترک میان افغانستان و ایران واقع است، ياد کرده وافزود ، قسمتى ازاين معدن که درخاک افغانستان موقعيت دارد درگذشته رسوبات زیاد داشت اما با ایجاد دیوار محافظتی توسط ایران جلو رسوبات گرفته شده است .
وی درحاليکه ميگفت که معدن زغال سنگ این ولسوالی از کیفیت عالی برخوردار است افزود :
(( متاسفانه حکومت هیچ توجه به این معدن نکرده است.))
محمد انور باشندۀ ولسوالی غوریان به پژواک گفت که در نقطه خط صفری نزدیک به خاک افغانستان چند مراتبه موتر های باربرى ایرانى را در حال انتقال سنگ آهن دیده است.
وى ازحکومت خواست تا جلوانتقال سنګ اهن به ايران گرفته شود ،و گفت احتمال ميرود اين وسايط سنگ استخراج شده را از خاک ا فغانستان به ايران انتقال دهد .
در همین حال امر الدین باشنده ديگراين ولسوالى از حکومت خواست تا جلو استخراج غیر قانونی این معدن را از سوی ایران بگیرد.
وی با اظهارنگرانى افزود: (( ایران هر روزه صد ها تُن سنگ آهن ما را استخراج می کند اما کسى نیست که جلو آن را بگیرد.))
امرالدين ، مقام های محلی ولایت هرات را دراين مورد به سهل انگاری متهم کرد.
شمارى ازاعضای شورای ولایتی هرات نیزتاييد ميکنند که ایران از سه سال به اينسو ازطريق زیرزمینی که ازخاک آنکشوربه افغانستان امتداد يافته ؛ معدن آهن افغانستان را استخراج می کند.
صولت خان نورزیی عضو شورای ولایتی هرات ميگويد که استخراج معدن آهن کشور توسط ایران خلاف قوانین بین الملل ميباشد .
وى به پژواک گفت، حکومت مرکزی هر چه زود تر در این موضوع اقدام جدی نماید.
وی درادامه صحبتهايش گفت ، باشنده هاى ولسوالی غوریان کتباً خواستار پیگیری این مسئله شده اند، اما شوراى ولايتى بخاطرعدم همکارى رياست معادن وپطروليم هرات تاکنون دراين مورد گام عملى نبرداشته است .
وی رییس معادن وپطرولیم هرات را به سهل انگاری متهم کرد از وزارت معادن خواست تا هرچه زود تر هيئتى بخاطربررسی اين موضوع توظيف نمايد .
درعين حال اسماعیل غوریانی عضو جامعه مدنی درهرات می گوید ، شرکت های ایرانی ازچندين سال به اينسو تلاش دارند تا قرار داد این معادن را بدست بیاورند.
وی افزود که احداث خط آهن که از ولسوالی غوریان به خاک ايران امتداد مييابد درمسيراين معدن قرارداد و اين مسئله نشان دهنده، آن است که کشور ایران با احداث خط اهن مقاصدی را در پی داشت .
موصوف ميگويد ،طبق مطالعاتی که کشور ایران انجام داده است، یگانه بدیلی که میتواند فابریکه ذوب آهن انکشور را که در ٣٠ کیلو متری مرز افغانستان واقع است، از سقوط نجات دهد ، استفاده از معدن عظیم سنگ آهن در ولسوالی غوریان ولایت هرات ميباشد.
به باوراسماعیل غوریانی ،معدن آهن ولسوالی غوریان ، تا بحال دست نخورده باقی مانده است و این معدن می تواند برای چند دهه نیاز داخلی و صادراتی کشور ایران را تأمین نموده و شرکت فولاد را همچنان پابرجا نگه دارد.
وی درادامه گفت که ایجاد خط آهن توسط ایران، درداخل خاک افغانستان آن هم ازمسیر مناطق کوهستانى که در چند کیلو متری این معدن قرار دارد ؛ نشان می دهد که کشور ایران تلاش دارد تا معدن آهن غوریان را از آن خود سازد.
اما سيد فضل الله وحيدی والی هرات می گوید :((در ولسوالی غوریان در مرز مشترک ایران و افغانستان فقط معدن نمکسار وجود دارد، معدن آهن اصلاً در این ولسوالی موجود نيست .))
والی هرات همچنان درخصوص شايعاتى مبنى به حفرزيرزمينى از خاک ايران به خاک افغانستان واستخراج معدن اهن غوريان ازسوى انکشور اظهار بى خبرى کرد.
وی افزود:(( برخی گزارشات وجود دارد که مردم محل سنگ های نمک را از معدن نمک سار استخراجى و توسط مرکب به آن سوی مرز انتقال می دهند، اما این موضوع که ایران از طريق زیر زمینى معادن ما را استخراج ميکند اصلاً امکان ندارد.))
از سوی دیگر، ودیر صافی کارشناس مسایل بین المللی ،استخراج منابع زیر زمینی افغانستان توسط ایران آن هم به شکل غیر قانونی را صدمۀ بزرگ به استقلال، تمامیت ارضی و مسایل علیای کشور ميداند .
وی افزود که حکومت افغانستان دراين مورد شکایتى در محاکم بین المللی و شورای امنیت سازمان ملل،علیه ایران درج کند.
صافی همچنان گفت: (( باید هرچه عاجلتر هیئتی به ولسوالی غوریان فرستاده شود، اسناد وشواهدی را جمع آوری و آنرا به محاکم بین المللی با ثبوت درج نمايند. ))
افزون بر آن وی ميگويد ، به هر پیمانۀ که معدن استخراج گرديده کشورايران باید جبران خساره آنرا به حکومت افغانستان بپردازد.
این کارشناس روابط بین المللی به این نظر است که هرگاه حکومت افغانستان در این زمینه عاجل تر اقدام ننماید و موضوع پیگیری نشود، به سرنوشت خط دیورند مواجه گردیده و در آینده دچار مشکلات فراوان خواهد شد.
همچنان جاوید نورانی پژوهشگر بخش معادن دیده بان شفافیت افغانستان می گوید که کشور ایران سال گذشته تلاش کرد تا این معدن را در یک داوطلبی بگیرد، اما با مخالفت وزارت امور خارجه افغانستان مواجه گردید.
نورانی همچنان می افزاید که وزارت امور خارجه کشور پیشنهاد يک کمپنی ایرانی درخصوص قرارداد معدن آهن ولسوالی غوریان را رد نمود و شرکت متذکره را مربوط به سپاه پاسداران آن کشور خواند.
وی می افزاید که بدون شک ایران ظرفيت استخراج معدن آهن افغانستان را ازطريق حفر زیر زمینى دارا ميباشد، اما گفت که نميداند که اينکارازسوى ايران صورت گرفته يا خير؟
اما محمد رفیع رفیق صدیقی سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم، استخراج و قاچاق آهن را توسط کشور ایران از ولسوالی غوریان هرات به شدت رد کرد.
وى مي گوید که معدن آهن ولسوالی غوریان يکصد کیلو متر از خط مرزی فاصله دارد و استخراج آن به شکل غیر قانونی هیچ گونه توجیه عقلانی ندارد.
وى افزود: ((هیچ امکان ندارد که کشور ایران يکصد کیلومتر صوف حفر نموده ، تا معادن ما را استخراج کند.))
وی افزود که تا اکنون وزارت معادن و پطرولیم اسناد و شواهدی را در رابطه به قاچاق معدن آهن در ولسوالی غوریان بدست نیاورده است.
سخنگوی وزارت معادن وپطرولیم درحاليکه مذاکره هیئت وزارت معادن افغانستان با مقامات مسؤول ایران را در مورد قاچاق آهن ولسوالی غوریان رد نمود ،گفت :(( فکر نمی کنم که این کار صورت گرفته شده باشد.))
صدیقی در ادامه یاد آورشد ، تا به حال معدن آهن ولسوالی غوریان هرات به قرار داد سپرده نشده است.
وى ميگويد: (( یک تیم مسلکی و تخنیکی به محل رفته تا وضعیت این معدن را از نزدیک بررسى وشرایط قرار داد را مطابق وضعیت آماده نمايند تابعدا آنرا به داوطلبی بسپاریم.))
در همین حال سفارت ایران مقیم کابل این ادعا را که گویا انکشور معدن آهن افغانستان در ولسوالی غوریان ولایت هرات را که در مرز مشترک میان افغانستان و ایران قرار دارد،از طریق زیر زمینی به شکل غیرقانونی استخراج می کند،رد کرده می گوید که کشور آنان به قدر کافی معادن آهن دارد تا نیاز کشور شان را در این رابطه تأمین نماید.
مرتضی جریان مسوول بخش مطبوعاتی سفارت ایران مقیم کابل به آژانس خبری پژواک گفت: (( ما اصلاً نیاز نداریم که آهن افغانستان را از طریق زیر زمین استخراج غیر قانونی بکنیم، چون معادن آهن دسته نخورده زیاد در کشور خود داریم.))
این مسوول بخش مطبوعاتی سفارت ایران در کابل تائید می کند که نصف معدن آهن ولسوالی غوریان به سوی ایران و نصف دیگر آن به سوی افغانستان قرار گرفته و می گوید که ایران معادن سرشار آهن دارد و نیاز ندارد از طریق زیر زمین معادن افغانستان را استخراج نماید.
وی افزود که استخراج معدن آهن؛ آن هم از راه زیرزمینی یک اشتباه اقتصادی است که خیلی قیمت نسبت به عوایدی که از آن بدست می آید، تمام می شود.
موصوف همچنان این اتهام را رد کرد که گویا شرکت پیشگامان صنعت مجد به اداره سپاه پاسداران ایران رابطه دارد وبه این دلیل از قرار داد معدن آهن غوریان هرات به آن شرکت جلوگیری صورت گرفته است.
مسوول مطبوعاتی سفارت ایران در کابل به این باور است که دلیل سپرده نشدن قرار داد معدن آهن غوریان به این شرکت،کنار نیامدن این شرکت با وزارت معادن وپطروليم افغانستان در مورد متن قرار داد بود، اما مشخص نساخت که دلایل اختلاف بین هردو جانب چه بوده است.
او مى گوید که کشور ایران به حاکمیت ملی افغانستان و چارچوب قوانین بین المللی احترام دارد و هیچ گاه در تناقض با قوانین افغانستان و معاهدات بین اللملی عمل نخواهد کرد.
نوید بارکزی و ذکریا امینی
