آلودگى محيط زيست و مشکلات ناشى از آن

کابل، ننگرهار، پشاور(پژواک، ٢٧جدى٩٣): جاده ای که زمانی میزبان بازار پُر رونق و ازدحام مشتریان بود، حالا مملو از جویچه هايی است که فاضلاب آن از کثافات کنار جاده سرچشمه می گیرد. یک معتاد موادمخدر در کثافات انباشته شده، در جستجوی سوزن است و آنطرف ها اطفال، در پی پلاستیک و قطی های باز مصرفی، می گردند.

یک خانواده خریطه های کثافات شانرا بر انبار کثافات می اندازد و تعفن مواد گندیده، در فضا پراگنده می شود. اینجا اشرف رود در ایالت شمالغربی خیبر پشتونخواه پاکستان است.

بر اساس گزارش اداره خدمات ملی انجنيری پاکستان که به اداره حفاظت از محیط زیست ارائه گردیده است، در ایالت خیبرپشتونخواه روزانه حدود 602 تن کثافات جامد تولید می گردد که این رقم تولید 0.5 کیلوگرام بر هر باشنده را نشان می دهد. در همین گزارش آمده است که شرکت خدمات شهری” تحصیل” (شرکتی که قرارداد جمع آوری کثافات شهری را دارد)، روزانه ظرفیت جمع آوری 398 تن کثافات را دارد؛ به این معنی که  بیشتر از 200 تن کثافات زهری و صنعتی روی سرک های باقی می ماند و اسباب ملوث شدن منابع آب را فراهم می کند. با 74460 تن کثافات جامدی که هر سال از جمع آوری باز می ماند، چی می شود؟

محلات انبار کثافات در شهر حالا به مراکز دایمی تولید عفونت مبدل شده است. کثافات روی سرک ها بیشترمی گندد و سبب تولید پشه ها می گردد، که این کار باعث شیوع ملاریا، هیپاتایتس، اسهالات و امراض جلدی می شود.

گل تاج یک دستفروش در اشرف رود پشاور گفت: “تپه های کثافات در شهر را همگی می بینند. مردم کثافات شانرا در اطراف جاده می ریزند و انبار بیش از حد کثافات، سیستم فاضلاب شهری را بند کرده است”.

هشتاد در صد آب پشاور نوشیدنی نیست

بر اساس اظهارات جهانگیرشاه ساینسدان ارشد در شورای پژوهش های ساینسی و صنعتی پشاور، هشتاد درصد آب پشاور، “به سبب موجودیت باکتریا و آلودگی کیمیاوی، برای مصرف انسانی مساعد نیست”.

 آمار ریاست صحت ایالت خیبر پشتونخواه نشان می دهد که 54 درصد جمعیت این ایالت، از بیماری های ناشی از آب ملوث چون”تایفاید و کولرا” رنج می برند.

ریاست صحت؛ خود در تولید کثافات مقصر است. درحالیکه شفاخانه ها مملو از بیماران کثافات است، یک مقام گفت که کثافات زهری طبی، یکی از مهمترین عناصر در ازدياد کثافات در پشاور است.

داکتر محمد بشیر خان رئیس اداره حفاظت از محیط زیست ایالت خیبرپشتونخواه به افغانستان تودی گفت: “کثافات شفاخانه ها برای محیط بسیار خطرناک است. در پشاور سه شفاخانه ای است که ماشین های سوخت کثافات آن، از کار افتاده است. کثافات این شفاخانه ها در بیرون انبار می شود. شش ماه قبل اداره ما در باره موجودیت ماشین های سوخت کثافات در شفاخانه های دولتی و خصوصی، سروی انجام داد و ما به تمام شفاخانه ها توصیه کردیم که ماشین های سوخت کثافات را فعال سازند”.

کثافات در کابل انسان را می کشد

در این سوی مرز، در کابل مرکز افغانستان؛ مقام های مدیریت کثافات، با آزمون های مشابه همکاران پاکستانی شان روبه رواند تا جلو افزایش آلودگی هوا، بیماری های ناشی از آب ملوث و کثافات انبارشده در شهرها را بگیرند.

نثاراحمد حبیبی غوری رئیس بخش تنظیفات شاروالی کابل گفت: “در 24 ساعت ما از نقاط مختلف کابل 510 تن کثافات را جمع آوری می کنیم؛ اما به سبب نبود ماشین ها و منابع دیگر، ما توان جمع آوری و مدیریت تمام کثافات تولیده شده در شهر را نداریم”.

بر اساس تخمین های وزارت صحت عامه، آلودگی هوا در کابل اسباب وفیات انسان را تشدید می بخشد. شهریان کابل، با انبوهی از امراضی که از کثافات منشاء می گیرد مواجه اند.

شیوع امراضی که از آلودگی هوا ناشی می گردد، در شهرهای دیگر افغانستان هم شبیه کابل است.

داکتر محمد ناصر رئیس اداره حفاظت از محیط زیست ننگرهار گفت: “در سه ماه گذشته ما صدها بیمار را معالجه نموده ایم که از امراض طرق تنفسی رنج می بردند”.

بوی تایرهای سوخته در ننگرهار

مقام ها در ننگرهار می گویند که برای مهار نمودن کوه های کثافات که شهر جلال آباد را تهدید می کند، به مسوولیت های اجتماعی بیشتر نیاز است.

نسرین صابری یک کارمند اداره سرسبزی کابل هم نظر مشابه دارد. به گفتۀ صابری، صدها کارمند امور تنظیف شهری در جلال آباد کار می کنند؛ اما تا زمانی که مردم خود در انباشتن درست کثافات در محلات تعیین شده سهم کامل نگیرند، مدیریت تمام کثافات به شکل درست صورت نخواهد گرفت.

فضل الربی رحیم رئیس اداره حفاظت محیط زیست ننگرهار گفت که زباله دانی های نو در شهر گذاشته می شود و هر سال، هزاران نهال غرس می شود تا جلو آلودگی بیشتر هوا را بگیرد. آقای رحیم گفت: “اما به سبب کمبود آب، نهال های تازه غرس شده فقط در چند هفته می خشکند”.

 به گفته این کارشناس محیط زیست،  کیفیت هوای جلال آباد به آن سبب بسیار خراب است که داش های خشت پزی، تایرهای رابری می سوزانند و حدود 15000 رکشا در این شهر فعال است.

با آنکه درخت ها بیشتر به یک شعار مشهور در اطراف سرحد مبدل گردیده است، یک فعال محيط زيست پشاوری گفت که قطع جنگلات در اطراف سرحد و بریدن درخت ها در شهرها جریان دارد و این امر، در تناقض با شعار جلوگیری از کثافت هوا قرار دارد.

عادل ظریف، فعال محیط زیست از مرکز تحفظ سرحد، گفت: “در پاکستان مقام ها هیچ اهمیتی به جنگلات نمی دهند. در کشور ما دولت برای پروژه های انکشافی، درخت ها را قطع می کند و به همین دلیل است که در اطراف سرک های پشاور، برای تطبیق پروژه های ساختمانی، درخت ها و سرسبزی از میان برداشته می شود”.

نفت تقلبی و آب سیاه

ساحات سبز در محلات رهایشی در هردو سوی سرحد، طوری ساخته شده است که با دود ترافیک، داش ها و فابریکه های صنعتی مقاومت کند. بدون تردید که افزایش شمار موترها در شهرهای افغانستان، کیفیت هوا را بدتر ساخته است؛ چون بیشتر رانندگان تیل بی کیفیت مصرف می کنند و انجن های موتر هم مواد ملوث کنندۀ هوا خارج می کند. مقام ها می گویند که تقریباً یک بر پنج موترها با معیارهای قانونی سازگاری ندارد.

به گفته کاظم همایون، رئیس بخش پالیسی در اداره ملی حفاظت از محیط زیست (نیپا)، مراکز کنترول کیفیت نفت در کابل ایجاد شده است تا از ورود نفت بی کیفیت جلوگیری شود. در نهایت، مقام ها تلاش می ورزند تا آن پالیسی مدیریت کثافات را عملی سازند که پاسخگوی نیازمندى های توسعه شهری در افغانستان باشد.

 آقای غوری رئیس تنظیف شاروالی کابل، گفت که نفوس شهر کابل در یک دهه، از یک میلیون به بیشتر از شش میلیون افزایش یافته است.

 این در حالی است که به اساس معلومات تازه اداره مرکزى احصاييه، کابل ٤،٢ میلیون تن نفوس دارد که ٧٧،٢ درصد آنها در شهر کابل زندگى مى کنند.

فاضلآب فرسوده در پشاور

باشندگان گذرگاه خیبر در ایالت خیبرپشتونخواه می گویند که پلانگذاران شهری، ضروریات شهری پشاور را از نظر انداخته اند.

 اول خان، یک باشنده شصت ساله منطقه شاهین مسلم در پشاور گفت که ذخایر آب منطقه 30 سال قبل اعمار شده است.

او افزود: “لوله های فرسوده، آب های ملوث را از ته زمین جذب کرده و به خانه هاانتقال می دهد”. این پیرمرد علاوه کرد که نواسه هایش، اکثراً به سبب بیماری هايی که از آب ملوث ناشی می گردد، به شفاخانه می روند.

 او گفت که مقام ها را از مشکلات موجود با خبر نموده؛ اما تا حال هیچ اقدامی برای حل آن صورت نگرفته است.

اداره حفاظت محیط زیست تخمین می کند که پاکستان، هر سال 3.5 میلیارد دالر را هزینه مبارزه با آلودگی محیط می کند؛ اما بازهم 40 درصد اطفال زیر پنج سال در پاکستان، از بیماری هايی که از آب ملوث ناشی می گردد، جان می دهند.

 مقام ها در پشاور می گویند که اقدامات مختلفی را برای مبارزه با کثافات و تاثیرات صحی آن، روی دست گرفته اند.

محمد بصیر خان، رئیس اداره حفاظت محیط زیست در پشاور گفت: “در آیندۀ نزدیک اداره حفاظت محیط زیست در همکاری با سکتور خصوصی، یک ماشین بسیار قوی سوخت کثافات را در بیرون از پشاور نصب خواهند کرد. شفاخانه هايی که ماشین سوخت کثافات ندارد هم می توانند که کثافات شانرا در این ماشین بسوزانند”.

کابل برای زندگی مناسب نیست

احمد ضیا عبدالزی سخنگوی والی ننگرهار گفت: “والی از مشکلات به خوبی آگاه است و برای حل نگرانی های مردم، با مقام های ذیربط کار می کند تا یک میکانیزم همه جانبه ای را برای مهار نمودن آلودگی هوا، پیدا کند”.

بهشته  زنی که برای سالیان دراز، از بیماری تنفسی رنج برده است، انتظار بهبود کیفیت هوا را دارد.

این باشنده 19 ساله کابل که دو برادر جوانترش به سبب بیماری های تنفسی جان باخته اند، گفت: “در تابستان وقتی هوا خشک می شود، نفس تنگی من بیشتر می شود و زیادتر اذیت می کند”.

در یکی از اشعار معاصر افغانستان از کابل به نام “اکلیل گلهای گلاب” یاد شده است؛ اما در جریان سخنرانی اخیر به کارمندان شاروالی کابل، رئیس جمهور غنی کابل را شهری “نامناسب برای زندگی” خطاب کرد.