د پلاستیکي کڅوړو د خطرونو په اړه د خبرداریو او پر وارداتو یې د بندیز سربېره لا هم په بازارونو کې د دغو کڅوړو کارونه په پراخه کچه دوام لري او کارپوهانو یو ځل بیا پر دغو کڅوړو د بشپړ بندیز او په اړه یې د عامه پوهاوي پر اړتیا ټینګار کړی دی.
د ملګرو ملتونو له ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) وايي، هڅه کوي څو په افغانستان کې له سیمهییز اقتصاد او کورنيو تولیداتو څخه د ملاتړ پر بنسټ، د هغو توکو د تولید مخنیوی وکړي چې د ماشومانو د خوارځواکۍ لامل کېږي.
کابل ښار کې د اسرار پارسا په نوم یوه نجلۍ چې په دوه کلنۍ کې ګوزڼ وهلې او کیڼه پښه یې فلج ده، په لېوالتیا او قوي اراده د مصنوعي ځیرکتیا اړوند پر څو پروژو کار کوي او هیله لري څو د نوښتونو او ټکنالوجۍ برخې نړۍوالو سیالیو کې ګډون وکړي.
د هرات د یو شمېر ولسوالیو د لرو پرتو سیمو اوسېدونکي وايي، روغتیايي خدمتونو ته نږدې لاسرسی نه لري او ناروغان د درملنې لپاره په اوږدو لارو او ډېر لګښت تر روغتيايي مرکزونو لېږدوي او زیاتوي چې حکومت باید د دوی دې ستونزې رسېدنه وکړي.
د عامې روغتیا وزارت د درملو او خوړو معینیت څېړنې ښيي چې د ډېری محفلي کېکونو په تزیین او ډیزاین کې فلزي رنګونه کارول کېږي او د دغو کېکونو له حده ډېره استفاده کولای شي د حساسیت، مزمنو ناروغیو او ان د سرطان لامل شي.
د لوګر د عامې روغتیا ریاست مسوولین وايي چې د دغه ولایت د مرکز پلعلم ښار د نایب امینالله خان لوګري درې سوه بستریز روغتون کې د سترګو ناروغانو درملنې لپاره موقتي کمپ پرانیستل شو.
د زابل د عامې روغتیا ریاست مسوولین وايي چي د دغه ولایت په مرکز کلات ښار کې لس درملتونونه له ورغتیايي قوانینو د سرغړونې له امله تړل شوي دی.
د ټکنالوجۍ په اوسني عصر کې موبایل د ورځني ژوند پر یوه نه بېلېدونکې برخه بدل شوی، ډاکټران وايي چې د میندوارۍ پر مهال د موبایل له حده ډېر کارول کولای شي د مور او د هغې د ماشوم د روغتیا لپاره خطر رامنځته کړي.
د عامې روغتیا وزارت په داسې حال کې په تېر یوه کال کې د هېواد په کچه پر خوارځواکۍ د اخته نږدې ۲.۹ میلیون ښځو او ماشومانو له ثبتېدو خبر ورکوي چې ډاکټران خبرداری ورکوي، خوارځواکي کېدای شي د جنین د سقط، د سوءشکل، په ماشومانو کې د ورو فیزیکي او رواني ودې او ان په میندو کې د سکتې او مړینې لامل شي.
د عامې روغتیا وزارت سرپرست د افغانستان لپاره د برېټانیا سفارت له شارژدافیر سره په لیدنه کې د افغان روغتیايي کارکوونکو د ظرفیت لوړولو، د روږدو او سرطاني ناروغانو درملنې او د مور او ماشوم د روغتیا په برخو کې د ملاتړ او همکاریو په اړه خبرې کړې دي.
د نسايي ولادي برخې یو شمېر متخصصې وايي، پر زېږون له عملیات وروسته بیا ژر حمل اخیستل د مور او نوي زېږېدلي ماشوم روغتیا له خطر سره مخ کولای شي؛ هغوی سپارښتنه کوي چې میندې باید له دغه عملیات وروسته د بیا زېږون لپاره درې کاله وقفه په پام کې ولري څو د احتمالي ناوړه پایلو مخه ونیول شي.
د لوګر د عامې روغتیا ریاست مسوولین وایي چې د دغه ولایت په مرکز پلعلم کې ۱۳ درملتونونه د غیرقانوني فعالیت له امله تړل شوي دي.
جوزجان کې د نسايي ولادي برخې یو متخصصه ثریا قیومي په دغه ولایت کې له ایرانه تازه راستنو شوو مېرمنو ته په وړیا ډول روغتیايي خدمات وړاندې کوي.
یو شمېر ډاکټران په داسې حال کې په ماشومانو کې د شري ناروغۍ ډېرېدو خبره کوي چې د عامې روغتیا وزارت د روان ميلادي کال په شپږو میاشتو کې د هېواد په کچه د دې ناروغۍ د څلور زره شکمنو پېښو له ثبتېدو خبر ورکوي.
د کورنیو چارو وزارت له نشهيي توکو سره د مبارزې معین د ملګرو ملتونو له نشهيي توکو او جرمونو سره د مبارزې دفتر عملیاتي برخې له رییس سره په لیدنه کې د بدیل کښت او روږدو درملنې برخو کې د دغه بنسټ د ملاتړ ډېرېدو غوښتنه کړې ده.
په لوګر کې سیمهییز مسوولین وايي چې په دغه ولایت کې له تېرې یوې میاشتې راهیسې په ماشومانو کې د نسناستې ناروغي په بېساري ډول ډېره شوې ده.
د جاپان حکومت، په افغانستان کې د پولیو د لهمنځه وړلو او د واکسین خدمتونو د پیاوړتیا لپاره له یونیسف سره پنځه میلیونه امریکايي ډالر مرسته وکړه.
د عامې روغتیا وزارت په خصوصي روغتیایي مرکزونو کې د بهرنیو او کورنیو ډاکټرانو او روغتیایي کارکوونکو د فعالیت د تنظیم په موخه یوه کمېټه ټاکلې ده.
د صحت طفل روغتون سرطبیب او ځینو ډاکټرانو د «د ماشومانو لپاره په بستهبندي شوو خوراکونو کې کیمیاوي رنګونه؛ د ماشومانو د روغتیا لپاره جدي ګواښ» په عنوان د پژواک وروستی راپور د عامه پوهاوي کچې په لوړېدو او د یادو خوراکونو د پلور د مخنیوي لپاره د مسوولینو د پاملرنې جلبېدو کې اغېزناک ګام بللی دی.
د بهرنیو چارو وزارت سرپرست د سره صلیب او سرې میاشتې ټولنې نړۍوال فدارسیون د آسیا پاسیفیک حوزې له رییس سره په لیدنه کې د ګډو همکاریو د دوام، د بشري مرستو زياتوالي او په افغانستان کې د روغتیایي مرکزونو د تمويل او تجهيز په اړه خبرې کړې دي.
د عامې روغتیا وزارت سرپرست وايي، نړۍوال سازمانونه باید خپل خدمات د روغتیا له نوې ملي پالیسۍ سره سم تنظیم کړي او د خدمتونو وړاندې کولو پر مهال دې هغې ته ځانګړی پام ولري.
د ملګرو ملتونو سازمان خبرداری ورکړی چې افغانستان به په راتلونکو څو ورځو کې د سختې ګرمۍ له څپې سره مخ شي؛ ورته مهال، د عامې روغتیا وزارت اعلان کړی چې د هوا تودوخې او موسمي ناروغیو له امله اغېزمنو کسانو ته د هېواد په ټولو روغتونونو کې د اړتیا وړ امکانات برابر شوي دي.
د کابل د طبي علومو پوهنتون د روغتیايي موسسو چارو مرستیال، یو شمېر ډاکټرانو او د ټولنیزو شبکو کاروونکو د «په ماشومانو کې اوتیسم، نښې او د تشخیص او درملنې لارې چارې یې» تر عنوان لاندې د پژواک خبري اژانس راپور د عامه پوهاوي کچې لوړولو برخه کې مهم او ګټور بللی او د ورته راپورونو خپرولو د دوام غوښتنه یې کړې ده.
په داسې حال کې چې د ماشومانو لپاره د پاپړ، چپس او بیسکېټو په څېر بستهبندي شوو خوراکونو د دوکاندارانو بازار تود ساتلی، خو روغتیايي متخصصین او د عامې روغتیا وزارت وايي، په یو شمېر دغو خوراکونو کې کیمیاوي رنګونه کارول شوي چې په اوږدمهال کې د ماشومانو روغتیا ته زیان رسوونکي دي.
