د هېواد د عامې روغتیا وزارت مسوولینو له نشهيي توکو سره د مبارزې نړۍوالې ورځې په مناسبت اعلان وکړ چې په تېرو نږدې څلورو کلونو کې د ۸۰ زره روږدو درملنه شوې، بېرته له خپلو کورنیو سره یوځای شوي او اوس عادي ژوند لري.
د دایکنډي په مرکز نیلي ښار کې د دوامداره وچکالۍ، د ورښت کموالي او د معیاري کانالیزاسیون سیسټم نشتوالي له امله د ځمکې لاندې اوبه مخ په ککړېدو دي او دا ستونزه د دغه ولایت د اوسېدونکو او ځایي مسوولینو د اندېښنې لامل شوې ده.
ډاکټران وايي، په هېواد کې د «اوتیسم» په اړه د ځینو کورنیو نه پوهاوی د دې لامل کېږي چې په ماشومانو کې دغه اختلال ناوخته تشخیص شي. هغوی ټینګار کوي، که په ماشومانو کې ځینې نښې لکه په خبرو کې اختلال، اړیکې نیولو کې ستونزه او د سترګو له لارې نه تماس ولیدل شي، باید ژر تر ژره ډاکټر ته مراجعه وشي.
د هرات د زندهجان ولسوالۍ د «غارموشک» سیمې اوسېدونکي وايي، د دغه کلي د یوازېني روغتیايي مرکز فعالیت له پنځو میاشتو راهیسې درېدلی او دوی اوس دغلته لومړنیو روغتیايي خدمتونو ته هم لاسرسی نه لري.
روغتیايي متخصصین توصیه کوي چې میندې باید له مېندواره کېدو مخکې د خپلو غاښونو درملنه وکړي؛ ځکه د مېندوارۍ په دوران کې د غاښونو ترمیم او ایستل خطرناک تمامېدای شي.
په داسې حال کې چې د نسايي ولادي برخې متخصصین د مېندوارۍ پر مهال مراقبتونه د مور او ماشومام د روغتیا لپاره مهم بولي، خو د غور په دولتیار ولسوالۍ کې ځینې ښځې وايي، له روغتیايي مرکزونو د لرېوالي، د پوهاوي کچې ټیټوالي او ځینو کورنیو ستونزو له امله د مېندوارۍ دورې خدماتو ته کم لاسرسی لري.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) وایي چې په افغانستان کې د روان خوراکي کړکېچ مخنیوي لپاره یې «لومړني خواړه د افغانستان لپاره» په نوم یو پراخ پرواګرام پیلوي.
ملګرو ملتونو په افغانستان کې د خوارځواکۍ مخنیوي لپاره د نړۍوال بېړني اقدام غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې په دغه هېواد کې د خوارځواکۍ پر وړاندې مبارزه په یوه مهم پړاو کې ده.
د کونړ امنیه قومانداني وایي چې د دغه ولایت په څوکۍ ولسوالۍ کې درې ماشومان د هیندواڼې له خوړلو وروسته د مسمومیت له امله مړه شوي او یو بل د کوما په حالت کې دی.
د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق مشره وايي، د امریکا د ولسمشر پالیسیو په نړۍ کې د میندوارو ښځو پر روغتیا ویجاړوونکی اغېز کړی
یو شمېر خلک د فاریاب په ولایتي روغتون کې د درملو له کمښته شکایت کوي او د عامې روغتیا او مرستندویه موسسو له مسوولینو غواړي چې د دې ستونزې د حل برخه کې جدي پاملرنه وکړي.
د جلدي ناروغیو متخصصین وایي، د دې ترڅنګ چې د لمر وړانګې د انسان جلد او بدن ته ډېرې ګټې لري، خو ډېر وخت لمر ته پاتې کېدل ښايي په ځینو مواردو کې پوستکي ته جدي او نه جبرانېدونکي زیانونه پېښ کړي.
نیمروز کې ځايي مسوولین وايي، په تېرو درېیو کلونو کې د دغه ولایت له مرکز زرنج ښاره شاوخوا ۸۰ سلنه روږدي ټول او د درملنې لپاره روغتون ته لېږدول شوي؛ بلخوا درملنه شوي کسان او شنونکي دغه پروګرام د امنیت راتلو او د ښار د ښکلا اصلي لامل او اغېزناک بولي.
د غزني د مرکز او یو شمېر ولسوالیو له روغتیايي مرکزونو سره د ۳۰ میلیونه افغانیو په ارزښت د روغتیايي تجهیزاتو او یو شمېر وسایطو مرسته وشوه.
عامې روغتیا وزارت وايي چې چین له افغانستان سره د انفلونزا او مننجیت (Meningitis) ناروغیو د ۶۶ زره دوزه واکسین مرسته کړې ده.
په افغانستان کې د یونیسف ادارې مشر د عامې روغتیا وزارت له سرپرست سره په لیدنه کې ویلي، روغتیايي مرکزونو ته د درملو او نورو اړینو وسایلو پر وخت رسېدو په موخه به ګډه کمېټه جوړه شي.
د عامې روغتیا وزارت وایي چې هند له افغانستان سره د انفلونزوا او «مننجیت» ناروغیو د ۱۱ زره دوزه واکسینو مرسته کړې ده.
د افغانستان د عامې روغتیا وزارت یو مسوول وايي، په هېواد کې د رواني روغتیا برخه کې د تېرو درېیو کلونو پرمختګونو سربېره لا هم په دې برخه کې ستونزې شته او د هغو د هواري لپاره د نړۍوالې ټولنې دوامدارې همکارۍ ته اړتیا ده.
د خوست د عامې روغتيا ریاست مسوولین وايي چې په دغه ولایت کې په تېرو درېیو میاشتو کې نږدې لس زره کسان چې ډېری یې ماشومان دي، پر خوارځواکۍ اخته شوي دي.
کابل کې د وینادرملنې او بیاځواکمنتیا تخصصي مرکز؛ هغه ځای چې پر اوتیسم اخته لسګونه ماشومان او هغه لویان چې له مغزي سکتې وروسته له ستونزو سره مخ شوي، ادراکي لوبې او د خبرې کولو مهارتونه پهکې زده کوي.
توبرکلوز یا نری رنځ د ډېرو لپاره یوازې د سږو ناروغي ده، خو د نسايي ولادي یوه متخصصه خبرداری ورکوي چې دغه ناروغي کولای شي د ښځو رحم ته هم سرایت وکړي او په هغوی کې د نه میندواره کېدو، پرلهپسې سقطونو او میاشتنۍ ناروغي کې د اختلالاتو یو پټ او د اندېښنې وړ لامل هم وي.
یو خیریه بنسټ د افغاني سرې میاشتې په همکارۍ د بلخ ولایت مرکز مزارشریف کې د سترګو ناروغانو د وړیا درملنې څلور ورځنی کمپاین پیل کړی دی.
د روغتیا نړۍوال سازمان وايي چې شدید اسهالاتو، د شري، او سینهبغل ناروغیو د درملنې د کېټونو په ګډون، ۱۵۴ ټنه ژوندژغورونکي طبي تجهیزات او درمل افغانستان ته رسېدلي دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق وایي، د بودجې کمښت له امله به ۶،۳ میلیونه کسان چې ډېری يې ښځې او نجونې دي، اساسي روغتیایي خدماتو ته لاسرسی له لاسه ورکړي.
