د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت سرپرست وايي، په جبري توګه د ډېر شمېر کډوالو راستنېدنې د هېواد پر اقتصادي او ټولنیز حالت اغېز کړی او باید د کارموندنې په موخه د راستنو شوو له مهارتونو او زدهکړو ګټه پورته شي.
له ایرانه د افغان کډوالو د بېمخینې ایستلو په دوام زرګونه کورنۍ تش لاس هېواد ته راستنې شوې دي؛ هغوی له حکومته د سرپناه او کاري زمینې برابرولو غوښتنه کوي. بلخوا، د چارو پوهان د کډوالو جبري ایستل د بشري حقونو نقض بولي او له ملګرو ملتونو غواړي چې د دغه بهیر مخنیوي برخه کې اقدام وکړي.
په سمنګان کې سیمهییز مسوولین وايي چې په دغه ولایت کې داخلي بېځایه شوو کورنیو او راستنو شوو کډوالو ته د څه باندې ۴۲ میلیون افغانیو په لګښت ۱۲۰ کورونه جوړ او ګټې اخیستنې ته وسپارل شول.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ مسوول د ریاستالوزرا له اداري مرستیال سره په لیدنه کې ویلي چې د دغه سازمان له خوا راستنېدونکو افغان کډوالو ته لس میلیونه ډالر نغدي مرسته ځانګړې شوې او هڅې کوي څو نورې مرستې هم راجلب کړي.
جوزجان کې د نسايي ولادي برخې یو متخصصه ثریا قیومي په دغه ولایت کې له ایرانه تازه راستنو شوو مېرمنو ته په وړیا ډول روغتیايي خدمات وړاندې کوي.
له ایرانه د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ تر پیلېدو وروسته، د هرات سلګونه اوسېدونکي «د همدردۍ او همکارۍ کاروان» په نوم د کمپاین په پیلولو سره د هرات اسلامکلا بندر ته ولاړل څو په یوه بېساري اقدام کې راستانه شوي کډوال په داوطلبانه او وړیا ډول تر هرات ښاره ولېږدوي.
د افغانستان د پوهنې وزارت اعلان کړی چې له ایران او نورو ګاونډیو هېوادونو د راستنو شوو کډوالو اولادونه به د هېواد ښوونیزو بنسټونو کې جذب شي.
رییسالوزرا ویلی، له ایرانه د افغان کډوالو د راایستلو پرمهال دې د هغوی د حقونو له نقض او سپکاوي ډډه وشي او اجازه دې ورکړل شي څو خپل منقول توکي له ځان سره هېواد ته ولېږدوي او خپلې غیرمنقولې شمتنۍ او حسابونه په مناسبه توګه راغونډ کړي.
د امنیتي او تصفیوي کمېسیون په غونډه کې په «خواخوږۍ او بشپړ اخلاص» سره راستنېدونکو افغان کډوالو ته پر رسېدنه او هغوی ته د هر اړخیز امنیت او لازمو اسانتیاوو پر برابرولو ټینګار شوی.
هېواد ته د اسلامکلا بندر له لارې د افغان کډوالو له پراخې راستنېدنې سره هممهاله د بیات خیریه بنسټ اعلان کړی چې خپلو اصلي ولایتونو ته د کډوالو لېږدولو لپاره یوه لس ورځنۍ طرحه لري.
راستنېدونکو کډوالو ته د کاري فرصتونو برابرولو کمېټې په نوبتي غونډه کې د نږدې دوو زرو راستنو شوو کډوالو نوملړ د کارموندنې په موخه امارتي ادارو ته وسپارل شو.
غزني ته له پاکستانه راستنې شوې یو شمېر کورنۍ له حکومت او اړوندو موسسو غوښتنه کوي چې د دوی ماشومانو ته د زدهکړو زمینه برابره کړي؛ مسوولین وايي، هڅه کوي په دې برخه کې هغوی ته ټولې اسانتیاوې رامنځته شي.
له ایرانه د افغان کډوالو د جبري ایستلو لړۍ له پراخېدو سره زرګونه کډوال د بېوزلۍ له کړاوه ستړي سرګردانه هېواد ته راستنېږي؛ هغه راستنېدنه چې ترخې، دردناکې او ډېرې ناویل شوې کیسې له ځان سره لري.
د هېواد د ترانسپورټ او هوایي چلند وزارت سرپرست چې د یوه پلاوي په مشرۍ د هرات اسلامکلا بندر ته تللی وايي، راستانه شوي کډوال به پرته له هيڅ ځنډه خپلو اړوندو ولایتونو ته ولېږدول شي.
له پاکستانه کندهار ته راستانه شوي یو شمېر کډوال د سرپناه او کار غوښتنه کوي خو مسوولین وایي، هڅه کوي څو د راستنو شوو کورنیو ستونزو ته رسېدنه وکړي.
د پاکستان حکومت امر کړی چې د افغان کډوالو د پياوار کارتونو د تمدید په اړه دې تر وروستۍ پرېکړې د دغو کارتلرونکو پر وړاندې هیڅ ډول اقدام نه کېږي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري وایي چې افغانستان ته د کډوالو د ستنېدو بهیر له پراخېدو سره سم اړتیاوې مخ پر ډېرېدو دي او له نړۍوالې ټولنې یې غوښتي چې د تمویل کچه لوړه کړي.
هرات کې سیمهییزې سرچینې وايي چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې له ایرانه د اسلامکلا بندر له لارې څه باندې ۳۱ زره افغان کډوال راستانه شوي دي.
د کډوالۍ نړۍوال سازمان (IOM) اعلان کړی چې د روان کال په جون میاشت کې څه باندې ۲۵۶ زره افغان کډوال له ایرانه افغانستان ته ستانه شوي او د بودجې کمښت د مرستو رسولو برخه کې د دغه سازمان او شریکانو خدمات له ستونزو سره مخ کړي دي.
ناروې، د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو له عالي کمېشنرۍ (UNHCR) سره د افغان کډوالو د ملاتړ په موخه لس میلیونه نارویژي کرون (نږدې یو میلیون امریکايي ډالر) مرسته اعلان کړې ده.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) وایي چې په جون میاشت کې له ایرانه څه باندې ۱۶۰ زره افغان کډوال د هرات د اسلامکلا بندر له لارې خپل هېواد ته ستانه شوي دي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو سازمان عالي کمېشنرۍ افغانستان ته له ایرانه د افغان کډوالو له بېسارې راستنېدو خبرداری ورکړی او له نړۍوالې ټولنې یې غوښتي څو هغوی ته د رسېدنې لپاره مرسته وکړي.
د ملګرو ملتونو استازو د کډوالو او راستنېدونو چارو وزارت له سرپرست سره له ایرانه د افغانانو د جبري ایستلو په اړه ناسته کې ویلي چې د روان مېلادي کال تېرو شاوخوا اوو میاشتو کې له ایران او پاکستانه څه باندې میلیون افغانان هېواد ته راستانه شوي دي.
هرات کې ځايي مسوولین وايي چې تېرو دوو ورځو کې د دغه ولایت د اسلامکلا بندر له لارې له ایرانه څه باندې ۶۰ زره افغان کډوال هېواد ته راستانه شوي دي.
