<p style="text-align: justify;">کابل (پژواک، ۱۹ غبرګولی ۱۴۰۳): تېره اونۍ، پنځو سرپرست وزیرانو بهرني سفرونه لرل، م.م پر څلورو افغان چارواکو د سفر بندیزونه لرې کړل، روسیې یو ځل بیا له ا.ا سره د اړیکو پر جوړولو ټینګار وکړ او قزاقستان ا.ا د ممنوعه ډلو له نوملړه حذف کړ.</p>
<p style="text-align: justify;"><strong>د تېرې اونۍ مهم خبرونه:</strong></p>
<ul style="text-align: justify;">
<li>م.م د ا.ا پر څلورو چارواکو د سفر بندیزونه لرې کړل.</li>
<li>د کورنیو چارو، پوهنې، کار او ټولنیزو چارو، حج او اوقافو او لوړو زدهکړو وزیرانو بهر ته سفرونه وکړل.</li>
<li>قزاقستان د «طالبانو» نوم د «ترهګریزو ډلو» له نوملړه حذف کړ او ا.ا دغه اقدام وستایه.</li>
<li>روسيه: له ا.ا سره د اړیکو پر جوړولو کار او شانګهای سازمان کې د افغانستان له یو ځای کېدو ملاتړ کوو.</li>
<li>متقي: د دوحې ناستې څرنګوالی څېړو.</li>
<li>م.م: د دوحې غونډه کې به له ا.ا سره د نړۍ د تعامل څرنګوالی روښانه شي.</li>
<li>تهران کې د افغانستان په اړه ناسته جوړه شوه، خو اسلامي امارت په کې ګډون ونه کړ.</li>
<li>قزاقستان: له افغانستان سره د سوداګرۍ بدیله لار جوړوو.</li>
</ul>
<p style="text-align: justify;"><strong>مرګژوبله</strong><strong>:</strong></p>
<p style="text-align: justify;">تېره اونۍ په افغانستان کې بېلابېلو پېښو کې اووه کسان وژل شوي او اته نور ټپیان شوي دي.</p>
<p style="text-align: justify;">د راپورونو له مخې، لوګر او کاپیسا ولایتونو کې د هاوان سرګلولو په دوو چاودنو کې دوو تنو ژوند بایللی او درې نور ټپيان شوي او کونړ کې د یوه ځای پرځای شوي ماین چاودنه کې څلور کسان ټپیان شوي دي.</p>
<p style="text-align: justify;">ځايي چارواکي وايي، ناپېژانده وسلهوالو جوزجان کې د یو خصوصي شرکت دوه کارکوونکي وژلي، سرپل کې یوه کس خپله مېرمن د چاقو په ګوزارونو وژلې، اروزګان کې د خلکو خپلمنځي شخړه کې یو سیمهییز خبریال وژل شوی او یو بل کس ټپی شوی او په همدغه ولايت کې یو کس په ډزو وژل شوی دی.</p>
<p style="text-align: center;"><img class="aligncenter wp-image-619982 size-full" src="https://pajhwok.com/wp-content/uploads/2024/06/P.jpg" alt="" width="621" height="550" /></p>
<p style="text-align: justify;">یادونه: د مرګژوبلې یادې شمېرې پژواک ته د رسېدلو راپورونو له مخې ښودل شوې، خو کېدای شي د ځینو پېښو په اړه یې راپورونه نه وي ترلاسه کړي او یا سرچینو د مرګژوبلې کره شمېرې نه وي ښودلې.</p>
<p style="text-align: justify;">د سرچينو د معلوماتو له مخې، وړمه اونۍ په افغانستان کې په بېلابېلو پېښو کې ۱۱ کسان وژل شوي او دوه نور ټپیان وو.</p>
<p style="text-align: center;"><iframe src="https://docs.google.com/spreadsheets/d/e/2PACX-1vTzJkFGG7QvFYQfS4muP_T69AWKWYSbCewHGqSX9VpZM-E3d-8Qi-NiiWgFaL5J3ItRZcakYmSWrJq4/pubchart?oid=226750458&format=interactive" width="600" height="371" frameborder="0" scrolling="no" seamless=""></iframe></p>
<p style="text-align: justify;">دا په داسې حال کې ده چې په هېواد کې د ۱۴۰۰ کال د زمري میاشتې له بدلون مخکې د جنایي پېښو ترڅنګ په جګړو کې هره اونۍ سلګونو ملکي وګړو او د ښکېلو غاړو کسانو ته مرګژوبله اوښته.</p>
<p style="text-align: justify;"><strong>د حقاني بهرني سفرونه او پر څلورو چارواکو د سفري بندیزونو لرې کول</strong></p>
<p style="text-align: justify;">تېره اونۍ، د کورنیو چارو وزارت سرپرست خلیفه سراجالدین حقاني د یوه پلاوي په مشرۍ متحده عربي اماراتو ته ولاړ او په دغه سفر کې د استخباراتو لوی رییس ملا عبدالحق وثیق هم ورسره و.</p>
<p style="text-align: justify;">د اسلامي امارت تر بیا واکمن کېدو وروسته دا د حقاني لومړی بهرنی سفر و.</p>
<p style="text-align: justify;">حقاني او ورسره مل پلاوي په عربي متحده اماراتو کې د دغه هېواد له مشر محمد بن زاید النهیان او نورو چارواکو سره وکتل. د اماراتو چارواکو په یادو کتنو کې وویل چې افغانانو ته به د دغه هېواد ویزې بیا پیل کړي او افغان بندیان به هم خوشي کړي.</p>
<p style="text-align: justify;">اماراتو ته د حقاني تر سفر وروسته د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند متیو مېلر وویل چې هېوادونه باید د اسلامي امارت د هغو چارواکو د سفر لپاره اجازه واخلي چې د بندیزونو په نوملړ کې دي.</p>
<p style="text-align: justify;">هغه زیاته کړې، دا مهمه ده چې د ملګرو ملتونو غړي هېوادونه دغه قوانین مراعات کړي.</p>
<p style="text-align: justify;">خو تر یادو څرګندونو وروسته د ملګرو ملتونو امنیت شورا د اسلامي امارت د کورنیو چارو وزارت پر سرپرست خلیفه سراجالدین حقاني، د ریاستالوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر، د استخباراتو لوی ریاست سرپرست عبدالحق وثیق او د حج او اوقافو وزارت پر سرپرست شیخ نورمحمد ثاقب د سفر <a href="https://pajhwok.com/ps/2024/06/07/the-security-council-lifted-travel-restrictions-on-four-senior-officials-of-the-islamic-emirate/">بندیزونه</a> لرې کړي.</p>
<p style="text-align: justify;">د سرچينې د معلوماتو له مخې، د اسلامي امارت پر دغو غړو د سفر بندیز معافیت سعودي عربستان ته د حج ادا کولو په موخه تصویب شوی دی.</p>
<p style="text-align: justify;"><strong>بهرنيو هېوادونو ته ا.ا د يو شمېر چارواکو سفرونه</strong></p>
<p style="text-align: justify;">د راپورونو له مخې، د کار او ټولنیزو چارو وزارت سرپرست ملا عبدالمنان عمري د «سنټ پټرزبورګ» په ۲۷مه اقتصادي سرمشریزه کې د ګډون په موخه روسیې ته <a href="https://pajhwok.com/ps/2024/06/05/acting-minister-of-labor-and-social-affairs-went-to-russia/">تللی</a>.</p>
<p style="text-align: justify;">د پوهنې وزارت سرپرست مولوي حبیبالله آغا او د لوړو زدهکړو سرپرست وزیر شیخ ندامحمد ندیم د پوهنې وزيرانو په دوېیم نړۍوال څلور ورځني فورم کې د ګډون په موخه د روسيې <a href="https://pajhwok.com/ps/2024/06/08/2acting-minister-of-education-went-to-russia-to-participate-in-the-international-forum-of-education-ministers/">کازان ښار</a> ته تللي او د ارشاد، حج او اوقافو سرپرست وزیر دوکتور نورمحمد ثاقب د اسلامي هېوادونو د حج او اوقافو وزیرانو کنفرانس کې د ګډون لپاره سعودي عربستان ته تللی.</p>
<p style="text-align: justify;"><strong>قزاقستان ا.ا د ممنوعه ډلو له نوملړه واېست</strong></p>
<p style="text-align: justify;">تېره اونۍ د قزاقستان ولسمشر قاسم ژومارت توکایف اعلان وکړ چې له افغانستان سره د اقتصادي همکاریو پراخولو په موخه یې د «طالبانو» نوم «د ترهګریزو ډلو» له نوملړه <a href="https://pajhwok.com/fa/2024/06/03/kazakhstan-removed-a-a-s-name-from-the-list-of-banned-groups/">حذف</a> کړ.</p>
<p style="text-align: justify;">د اسلامي امارت ویاند ذبيحالله مجاهد د قزاقستان د دې اقدام ستاینه کړې او له نورو هېوادونو يې غوښتي چې ورته اقدامات وکړي.</p>
<p style="text-align: justify;">هغه زیاته کړې: «هغه وخت چې امریکایانو افغانستان اشغال کړی و او د اسلامي امارت پر خلاف یوه ککړه تبلیغاتي فضا رامنځته شوه، طبعاً ځینو هېوادونو په هغه وخت کې ځینې داسې اقدامات ترسره کړي وو چې د اسلامي امارت په اړه يې معلومات پوره نه وو.»</p>
<p style="text-align: justify;">دغه راز، د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال سیرک ژومانګارین ویلي هېواد يې د ترکمنستان له لارې د یوې بدیلې لارې پر جوړولو <a href="https://pajhwok.com/ps/2024/06/06/kazakhstan-is-creating-an-alternative-route-for-trade-with-afghanistan/">کار</a> کوي څو له افغانستان سره یې سوداګري له یو میلیارد ډالرو څخه درې میلیارد ډالرو ته لوړه کړي.</p>
<p style="text-align: justify;"><strong>د روسيې او اسلامي امارت اړيکې</strong></p>
<p style="text-align: justify;">وړمه اونۍ، د روسیې د بهرنیو چارو او عدلیې وزارتونو د دغه هېواد ولسمشر ته وړاندیز کړی و چې د افغانستان سرپرست حکومت د ترهګرو ډلو له نوملړه وباسي.</p>
<p style="text-align: justify;">تېره اونۍ، د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي ضمیر کابلوف <a href="https://pajhwok.com/ps/2024/06/06/if-aa-is-recognized-russia-will-support-afghanistans-full-membership-in-the-shanghai-organization/">ویلي</a>، که اسلامي امارت په رسمیت وپېژندل شي، مسکو به د شانګهای همکاریو له سازمان سره د افغانستان د یوځای کېدو ملاتړ وکړي.</p>
<p style="text-align: justify;">د اسلامي امارت چارواکو دا ډول څرګندونې یو مثبت اقدام بللی او ویلي یې دي، د افغانستان او سیمې هېوادونو ترمنځ د ستونزو هواري یوازېنۍ لاره د اقتصادي او ډیپلوماتیکو اړیکو پراختیا کېدای شي.</p>
<p style="text-align: justify;">دا په داسې حال کې ده چې وړمه اونۍ، د روسیې ولسمشر له اسلامي امارت سره د اړیکو جوړول اړین بللي وو او ويلي يې وو، واقعیتونو ته په کتو اړتیا ده څو له «طالبانو» سره اړیکې جوړې کړي؛ ځکه هغوی اوس افغانستان کې واکمن دي.</p>
<p style="text-align: justify;">د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې، ماریا زاخاروا تېره ورځ <a href="https://tolonews.com/pa/afghanistan-189170">ویلي</a>: «دمګړۍ له طالبانو سره د اړیکو جوړلو لپاره کار روان دی، خو موږ له کلونو راهیسې اړیکې خوندي کړي، موخه مې دا ده چې دا زموږ لپاره نوې موضوع نه ده.»</p>
<p style="text-align: justify;"><strong>د دوحې درېيمه ناسته</strong></p>
<p style="text-align: justify;">ټاکل شوې چې د افغانستان په اړه د دوحې درېیمه ناسته د روانې میلادي میاشتې په اوږدو کې د قطر په پلازمینه دوحه کې جوړه شي.</p>
<p style="text-align: justify;">د بهرنیو چارو سرپرست وزیر مولوي امیرخان متقي د افغانستان لپاره د اروپایي ټولنې ځانګړي استازي توماس نیکلاسن سره په لیدنه کې <a href="https://pajhwok.com/ps/2024/06/01/muttaqi-aa-examines-the-way-of-the-third-meeting-of-doha/">ویلي</a>، ا.ا د دوحې درېیمې ناستې څرنګوالی څېړي او په اړه به یې خپل دریځ اعلان کړي.</p>
<p style="text-align: justify;">هغه زیاته کړې، د افغانستان اسلامي امارت پالیسي د نړۍ له ټولو هېوادونو سره د متوازن او مثبت تعامل پر بنسټ ولاړه ده او د دوحې په درېیمه ناسته کې د داسې د معناداره ګډون غوښتونکی دی چې پایله یې د افغان ولس او هېواد د سوکالۍ سبب شي.</p>
<p style="text-align: justify;">دغه راز، د ملګرو ملتونو مرستیال مارتین ګرېفټس د دوحې درېیمې غونډې په تړاو <a href="https://tolonews.com/pa/afghanistan-189122">ويلي</a>، په دې غونډه کې به له «طالبانو» سره د نړۍوالې ټولنې د تعامل لارې چارې روښانه شي.</p>
<p style="text-align: justify;">د یوناما مشرې روزا اتنبایوا له مولوي امیرخان متقي سره په <a href="https://pajhwok.com/ps/2024/06/07/atenbayeva-unama-is-working-on-an-agenda-for-the-next-doha-meeting-that-is-acceptable-to-all-parties/">لیدنه</a> کې ویلي، ټیم یې د دوحې درېیمې ناستې لپاره پر داسې اجنډا کار کوي چې ټولو لورو ته د منلو وړ وي.</p>
<p style="text-align: justify;">دا په داسې حال کې ده چې د ښځو، سولې او امنیت کاري <a href="https://tolonews.com/index.php/pa/afghanistan-189062">ډلې</a> چې د ملګرو ملتونو په چوکاټ کې فعالیت لري، په یوه راپور کې د ملګرو ملتونو له امنیت شورا د دوحې په جوړېدونکې غونډه کې د افغان ښځو د بشپړ، معنا لرونکي او برابر حضور غوښتنه کړې.</p>
<p style="text-align: justify;"><strong>تهران کې د افغانستان په اړه غونډه </strong></p>
<p style="text-align: justify;">دغه غونډه نن جوړه شوه.</p>
<p style="text-align: justify;">د افغانستان په چارو کې د روسیې ځانګړي استازي ضمیر کابلوف ویلي وو، ټاکل شوې د افغانستان په اړه ناسته د غبرګولي په ۱۹مه د روسیې، چین، ایران او پاکستان د استازو ګډون په ایران کې جوړه شي او په دې ناسته کې د دوحې د درېیمې ناستې لپاره د چمتووالي په اړه یې د اسلامي امارت له استازو سره هم خبرې کړې دي.</p>
<p style="text-align: justify;">د ایران بهرنیو چارو مرستیال وزیر او د بهرنیو چارو وزارت د سوېلي اسیا مدیر سیدرسول موسوي ویلي چې د تهران ناسته به د سیمې په همکارۍ د افغانستان او سیمې د سولې، ثبات او پراختیا لپاره یو ښه پیغام ولري.</p>
<p style="text-align: justify;">خو د افغانستان بهرنیو چارو وزارت <a href="https://pajhwok.com/ps/2024/06/08/jalali-the-representative-of-the-islamic-emirate-did-not-attend-the-meeting-in-tehran/">وایي</a> چې د اسلامي امارت استازي د تهران په ناسته کې ګډون نه دی کړی او کومې ناستې چې د افغانستان په اړه جوړېږي، د نوو مکانیزمونو رامنځته کولو پر ځای دې پهکې له معمولي مکانیزمونو استفاده وشي.</p>
<p style="text-align: justify;">د یاد وزارت د درېیم سیاسي ریاست رییس ډاکټر ذاکر جلالي پر خپله اېکسپاڼه لیکلي: «د تهران ناسته، ایراني دوستانو هغه د تماس سیمهییزې ډلې په نوم یاد کړې ده، د روسیې استازي دغه ناسته د مسکو فارمټ تماس ډله یادوي، چین چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا کې د افغانستان لپاره د تماس له نړۍوالې ډلې سره مخالفت کړی، د ایران ناسته د مشورو لپاره یو ښه فرصت بولي، پاکستان هغه سیمهییزه مشوره بللې، که څه هم د افغانستان حکومت دې ناستې ته وربلل شوی خو ګډون یې په کې نه دی کړی.»</p>
<p style="text-align: justify;">هغه لیکلي، ورته مهال د افغانستان حکومت هیله لري، هغه ناستې چې د افغانستان په اړه جوړېږي، باید د نوو مکانیزمونو رامنځته کولو پر ځای له معمولي مکانیزمونو پهکې استفاده وشي.</p>
