داکتر منصور مجاب
(ازمایښتي او دایمي طرحه)
مونږ ته مه وايئ چې د لوستلو کلتور نشته، له ځانه یې پیل کړئ چې د لوستلو کلتور بنسټیز شي
سریزه
د لوستلو د ګټو په اړه ډېره یادونه نه کوو یوازې په دې بسنه کوو چې وروسته له دې لوستل او نه لوستل سره یو نه دي فقط پوهه توانایی بلل کیږي ځکه د مطالعې کولو په ګټه او ارزښت ټول خلک پوهیږي اما بد بختانه زمونږ په ټولنه کې له مخکې نه د پوهې او لوستلو په اړه یو ډول پټه ټنبلي شتون درلوده او لري یې، حتي په غوره او ښو شرایطو کې خلک خپل اضافي وخت په داسې کړنو تیروي چې هغه کړنې د دوی په ژوند کې هیڅ ارزښت نه لري او د دوی ژوند داسې کړنو ته هیځ اړتیا نه لري همدارنګه د اکړنی د دوی په ژوند کی هیڅ مثبت تغیر نه راولي اکثره خلک بې لدې نه چې کوښښ وکړي کتاب ولولي با کیفیته او بې له ستونزو ژوند غواړي، نو که غواړو چې ښه ژوند ولرو باید لوستل او مطالعه په ژوند کې د یو اړین څيز په توګه وپيژنو. ستونزمنه به نه وي چې د علم او پوهې له نړۍ سره د لوستلو او مطالعې له لارې بلد شو او خپل فکر ته وده ورکړو او خپلو ټاکلو موخو ته په آسانی سره ورسیږو.
ژوندي پاتې کیدل غوره او بشپړې غذا ته اړتیا لري، د هرې ټولنې د کلتور د ژوندي پاتې کیدو غذا کتاب او لوستنه ده، بې له مطالعې او لوستنې د ټولنې کلتور مړاوی کیږي او مري، د لوستنې او مطالعې عامول او رواجول د هر هیواد د ملي ترقۍ او پرمختیا ښکارندويي کوي، له بده مرغه زموږ په هیواد کې د مطالعې کچه په ډیر ټیټ حد کې ده او کتابونو ته په هغه اندازه چې لازمه ده پاملرنه نه کیږي، مطالعې او لوستنې ته د خلکو هڅول د دولت له مهمو دندو څخه شمیرل کیږی او باید په دې برخه کې پانګه اچونه وکړي، او د ټولنې ټول وګړي د ګټورو او اړینو معلوماتو د ترلاسه کولو په لوري بوځي.
همدارنګه د کتاب لوستنې د مینه والو د زیاتونې په موخه باید د کتابونو ټول اړوند کارکوونکي لکه لیکونکي، ژباړونکي کتاب پلورونکی یو له بل سره نیږدی پاتې شي او د کتاب امانت اخیستلو، کتابتون ته د تګ او د کتابونو د توزیع لپاره یو له بله سره مرسته او همکاری وکړي، تر څو وکولای شي د مطالعې او کتاب لوستنې کلتور په ټولنه کې عام او یوې پایلې ته ورسیږي.
دې موخې ته د رسیدو لپاره او د کتاب لوستنې د کلتور د عامولو لپاره یوې جامع او ټول منلې طرحې ته اړتیا ده چې دهغې په مرسته په افغاني ټولنه کې د کتاب لوستنې او مطالعې فرهنګ او کلتور عام او پلی شي، که دغه کړنې په ریښتینولی سره تر سره نه کړو او تر څو نورو کلونو په دی نړی کې اغیزمن تمام نه شو زمونږ زدکړی اونیم ګړي مهارتونه به بی فایدې وي او کارونه به د رباتونه په واسطه تر سره کیږي اومونږ به!!!
- د نورو د تجربو او څیړنو لپاره استفاده کیږو!
- د جنسی ابزارو په توګه به رانه کار اخیستل کیږي!
- د نړیوالو قدرتونو د جنګ د سوند توکي به کیږو!
- تر دې به نور هم غریب او فقیر کیږو!
نو ټول باید مطالعه وکړو، لوستنه وکړو په تیر وخت کې ژوند ونه کړو، په بې ارزښته کړنو خپل مادي او معنوي ارزښتونه ضایع نه کړو، په خپل منځ کې شریک ټکي پیدا کړو، یو له بله سره خپلې لاسته راونې شریکې کړو او یو بل ته په حیثیت ورکړو، موخه ولرو نه هیلې، هیلې او موخې سره توپیر لري، هیله یعني هغه څه ته رسیدل چې نه یې لرو خو موخه ټاکلې د اندازې وړ پایله ده چې وګړي غواړې په ځانګړي او ټاکلي وخت کې ورته ورسیږي. ډېرځله مونږ موخې او هیلې سره ګډوو هیلې انسان له واقعیتونو لرې ساتي او د انسانانو ذهنونه تړي نو غوره ده چې له هیلو کولو ځان وساتو.
موخه په لغت کې نښې ته ویل کیږي، او په اصطلاح کې هغه څه دي چې خلک او ادارې یې له عمل کولو مخکې په نظر کې نیسي او دهغه د ترلاسه کولو لپاره لازم وسایل او توانايي په کار اچوي ترڅویې تر لاسه کړي.
د مطالعې او لوستنې د طرحې مادې
لومړی ماده: مسؤلین او اړوند نهادونه باید دکارکوونکو او وګړو په منځ کې د مطالعې د اړتیا احساس پیدا کړي.
- ټولو کارکوونکو ته سپارښتنه وشي چې خپل کلني معلومات نوي او اپډیټ کړي.
- لومړی خبرې باید هغه کسان وکړي چې مطالعه کوي او تقوا ولري.
- کتاب لوستنه باید د انسانیت یو معیار وبلل شي.
- لوستونکو او مطالعه کوونکو ته مادي او معنوي ډالۍ ورکړل شي.
دويمه ماده: له دې وروسته باید د افغانستان ټول وګړي قران کریم، احادیث او ټول مذهبي کتابونه په ژباړه او تفسیر ولولي او یا یې واوري.
- په دې کار سره د افغانستان وګړي کولای شي د قران کریم لارښونې په واقعي توګه درک کړي.
- د قران کریم او احادیثو ژباړه او تفسیر باید په غږیزه توګه خلکو ته برابر شي.
- امامان باید په ختمونوکې د قران کریم ژباړه ولولي او ژباړې ته یې پاملرنه وکړي.
- قران کریم، احادیث او نور مذهبي کتابونه باید دهیواد په مروجو ژبو په خپرونو اوکتابتونونوکې شتون ولري.
درېیمه ماده: په هره اونۍ، هرو پینځلس ورځو او یا هم هرو دیرشو ورځو کې د کتاب حجم او اهمیت ته په کتو سره د هیواد د لومړي شخص او یا د اطلاعاتو او کلتور وزارت له خوا خلکو ته یو کتاب د مطالعې او لوستنې په موخه اعلان او خلکو ته ور وپيژندل شي.
- هره شپه یو ځانګړي وخت په استثنا د روژې د میاشتې د مطالعې لپاره د تلویزیون له لارې اعلان او وټاکل شي چې پینځه دقیقې او یا لس دقیقې د مطالعې او لوستنې وخت دی، کتاب ولولی او د ماشومانو کورنۍ دندې مو وګورئ.
- کوم کتابونه چې اعلانیږي باید د پچې اچونې له لارې وټاکل شي، د مثال په توګه هر کال باید سل کتابونه وټاکل شي اود هغه له جملې یو یو په نوبت هیوادوالو ته د لوستنې په موخه ور وپيژندل شي.
- اعلان شوی او ټاکل شوی کتاب باید د هیواد په مروجو ژبو لیکل شوی او یا ژباړل شوی وي.
- خپرونکې ادارې باید هغه کتاب د هیواد هرې سیمې او ولسوالۍ ته ورسوي او اړونده ادارې یې په رسولو کې اسانتیاوې رامنځ ته کړي.
- په جماعتونو، تکیه خانو، مدرسو، مکتبونو... او پوهنتونونو کې د کتابونو په اړه اعلانونه وشي او د کتابونو د موضوعاتو په هکله جدي بحثونه وشي.
- د انځوریزو، غږیزو او لیکنیو رسنیو له لارې د کتابونو د مطالعې په اړه اعلانونه وشي، د لیکوالانو او د نظر وړ کسانو سره په دې برخه کې بحثونه وشي.
- ټاکل شوی کتاب باید د امکان ترحده په الکترونیکي بڼه هم شتون ولري.
- د کتاب قیمت باید داسې وټاکل شي چې ټول خلک یې په اسانی وپیري.
- ټاکل شوی کتاب باید د خلکو په منځ کې د معتبرې ډالۍ په توګه وپیژندل شي.
- نوموړی کتاب باید په ټولو بحثونو او هغه ځایونو کې چې خلک بی ځایه خبرې کوي او غیبتونه کوي، د خلکو د خبرو او دخلکو په ژبه راوړل شي.
- د بې سواده وګړو لپاره باید کتاب په غږیزه توګه برابر شي ترڅو هیچاته د نه لوستلو بهانه پاتې نه شي.
- د ترانسپورت له وزارت څخه وغوښتل شي چې ټولو ډریورانو ته ووایي چې ټاکل شوی کتاب د سندرو په ځای په موټر کې په خلکو واوروي.
څلورمه ماده: ټول زده کړه ئیز مرکزونه باید په کال کې یو ځل، دوه ځلې او یا هم درې ځلې د کتابونو نندارتون جوړ کړي.
- د دوی په دې کارسره زده کوونکي له نوو پرمختګونو خبریږي او د دوی په رسمي درسونو مثبته اغیزه کوي.
- ددې کار ترسره کول ډیر آسانه دي، یوازې د خپروندویو ټولنو او کتابتونونو سره په همغږی کولای شي دغه اغیزمن کار ترسره شي او زده کړه ئیز مرکزونه یوازې ځای ورکړي او د ښودلو شرایط ورته برابر کړي.
You need to subscribe to view the full article. Please login or register a new account.
