د پوهنې پراختيا او امنيت خونديتوب د افغان ماشومانو تر ټولو ستره هيله ده

کابل (پژواک، ٢٩ لړم ٩٦): د پژواک خبري اژانس يوه نظرپوښتنه ښيي چې ډېرى افغان ماشومان وايي، که ولسمشر شي، د ښوونځيو جوړولو ته لومړيتوب ورکوي او په هېواد کې د امنيت ټينګښت ته ډېر پام کوي.

دغه راز له نيمايي ډېر ماشومان وايي د کليزې له نمانځنې سره بلد نه دي، خو ډېر يې وايي چې که داسې مراسم ورته جوړ شي، لومړى ورته خپل همزولي رابولي.

پژواک خبري اژانس د هېواد په ٢٦ ولايتونو (کابل، فراه، جوزجان، بادغيس، پروان، سرپل، سمنګان، پنجشير، کندوز، لوګر، پکتيا، زابل، تخار، بلخ، خوست، کاپيسا، کونړ، لغمان، کندهار، ننګرهار، غزني، ميدان وردګو، هرات، باميان، بدخشان او دايکنډي) کې، له سلو هغو ماشومانو سره چې عمرونه يې له ٩ تر ١٦ کلونو پورې دي، مرکې کړې دي.

هر پوښتل شوي کس دغو درېيو پوښتنو ته ځواب ويلى: "که ولسمشر شې، څه کار ترسره کوې؟ کليزه پېژنې؟ که د کليزې مراسم دې ترسره شي، لومړى چاته بلنه ورکوې؟"

د ماشومانو هيلې

موندنې ښيي چې له هرو لسو تنو څخه درې تنو يې ويلي چې که ولسمشر شي، ښوونځي جوړوي. يوه تن ويلي چې امنيت تامينوي؛ يوه تن ويلي چې له غريبانو سره مرسته کوي؛ درې تنو ويلي چې نه پوهېږي او پاتې نورو ويلي چې خلکو ته کارونه پيدا کوي، ناروغانو ماشومانو ته خدمت کوي او تفريحي پارکونه جوړوي.

د دې پوښتنې په ځواب کې چې که ولسمشر شې، کوم کار ترسره کوي؟ ډېرى معيوبو ماشومانو ويلي چې امنيت ټينګوي؛ ډېرى کارګر ماشومان وايي چې له بې وزلو سره مرسته کوي؛ ګڼ شمېر سوالګر ماشومان وايي چې د کاري زمينو برابرولو ته لومړيتوب ورکوي او د ښوونځيو ډېرى زده کوونکو ويلي چې ښوونځي جوړوي.

د کابل ښار د پل ارتل اوسېدونکې لس کلنې شیذر وويل: "که ولسمشره شم، ښوونځى جوړوم چې نجونې او هلکان درس ووايي چې لايق شي، ښه کارونه وکړي او..."

هغه د ټولو افغانانو په شان په خپل هېواد کې د امنيت د خونديتوب هيله لري او په خپله ماشومانه ژبه وايي: "چې چاودنه وشي ډارېږم، که زه ولسمشره شوم، چاودنې ختموم."

له دغو سل تنو څخه يوه ويلي چې هېڅکله نه ولسمشر کېږي.

د لوګر ولايت د برکي برک ولسوالۍ د برکي راجان سيمې اوسېدونکي ١٤ کلن عابد چې د خپل پلار په هټۍ کې کار کوي، وايي: "د غريب سړي اولاد ولسمشر کېداى نه شي، له ولسمشر څخه غواړم چې د بې وزله کسانو د ژوند ښه کېدو لپاره کار وکړي. "

له کليزې سره د ماشومانو بلدتيا

له هرو سلو پوښتل شوو کسانو څخه شپږ تنو ويلي چې کليزه نه پېژني او څلور نور وايي چې کليزه پېژني.

د ترلاسه شوو معلوماتو له مخې، په لغمان کې ټول څلور پوښتل شوي کسان؛ په جوزجان، کندوز، لوګر او کندهار کې له هرو څلورو تنو څخه درې تنه؛ په فراه، سرپل، زابل، ننګرهار، ميدان وردګو، هرات، بدخشان، باميانو او دايکنډي کې نيمايي پوښتل شوي؛ په کابل، پروان، پنجشير، بلخ او کاپيسا کې يو يو تن ويلي چې کليزه پېژني؛ خو په بادغيس، سمنګان، پکتيا، تخار، خوست، کونړ او غزني کې ټولو پوښتل شويو کسانو ويلي چې کليزه نه پېژني.

د پروان د مرکز چاريکارو ښار د مير علي احمد شهيد ښوونځي د شپږم ټولګي ١٢ کلن زده کوونکى محمد نويد وايي، د دوى په سيمه کې د کليزې نمانځل دود نه دي او نه غواړي دا ډول مراسم ورته جوړ شي.

د کابل ښار د ده افغانانو اوسېدونکې ١٦ کلنه رابعه وايي:" مور او پلار مې هر کال زما د کليزې مراسم نيسي، دوستان او د خورزامن مې را بولو او مراسم په ډېرې خوښۍ سره نمانځو، زموږ کورنۍ د کورنۍ د ټولو غړو کليزه نمانځو."

ماشومان له خپلو همځولو ملګرو سره ډېره مينه لري

ترلاسه شوې موندنې ښيي چې نيمايي پوښتل شوو کسانو د دې پوښتنې په ځواب کې چې که د کليزې مراسم دې ونمانځل شي، لومړى په دې مراسمو کې د ګډون بلنه چاته ورکوي، ويلي چې خپل نږدې ملګري را بولي.

يو شمېر پوښتل شوو کسانو په دې اړه، د يوه ټولګيوال يا يوه داسې ماشوم نوم اخيستى چې لوبې ورسره کوي.

خو له هرو لس تنو څخه پنځو يې د خپلو نورو دوستانو لکه (پلار، د ترور زوى، تره، ماما او خور زوى) نوم اخيستى دى.

يوه پوښتل شوي ويلي، د خپلې کليزې مراسمو ته لومړى د خپل ښوونځي ښوونکي ته د ګډون بلنه ورکوي.

د جوزجان د مرکز شبرغان ښار اوسېدونکي ١٢کلن جميل چې خپل پلار او مور يې په جګړه کې له لاسه ورکړي او اوس له خپلې کوچنۍ خور سره سوال کوي، وايي چې کليزه پېژني؛ خو څوک نشته چې د ده لپاره داسې مراسم ونيسي.

هغه په داسې حال کې چې په ښار کې يې ګدايي کوله، په دې اړه چې که د کليزې د نمانځنې وس پيدا کړي، څه کار کوي؟ زياته کړه: "که يوه ورځ دې هيلې ته ورسم، خور او څلور ملګري مې چې هغوى هم د سړک پر سر سوال کوي، را بولم، هغوى هم دا هيله لري."

نن د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې په داسې حال کې د ماشوم نړيواله ورځ نمانځل کېږي چې ځينې افغان ماشومان، خپلې تر ټولو کوچنۍ هيلې، لکه د خپلې کليزې نمانځنې ته نه رسېږي.

د راپورونو په حواله، ډېر شمېر افغان ماشومان له خطر سره مخامخ دي، کابو درې ميليونه له ښوونځي څخه بې برخې دي، ډېر شمېر يې اړينو روغتيايي خدمتونو ته محدود لاسرسى لري، ځينې درنو کارونو ترسره کولو ته اړ کېږي او دوى په هېواد کې د روانې جګړې قرباني کېږي.

غړي

You need to subscribe to view the full article. Please login or register a new account.