مزارشريف (پژواک، ۳۰ غويی ۹۸): په شمال زون کې د بشري حقونو خپلواک کمېسيون وايي چې افغانان د عادلانه او تلپاتې سولې غوښتونکي دي.
له دې سره د افغان پوهيالو بنسټ له خوا په مزارشريف کې د شاوخوا ۲۰۰ مدني فعالانو، د پوهنتونونو استادانو، د ښځو د حقونو فعالانو او محصلينو په حضور کې د سولې روانې پروسې په تړاو په کتبي ډول د نظرونو راټولولو لړۍ پيل شوه.
په بلخ کې د افغان پوهيالو بنسټ مشر جمشيد فردي پژواک ته وويل، چې دغه پروګرام به هم مهاله د هېواد په نورو زونونو کې هم پيل شي چې موخه يې د سولې په تړاو د افغانانو د نظرياتو راټولول او منسجم کول دي.
هغه زياته کړه چې تر دې مهاله د افغان سولې په بهير کې د افغانانو حضور او موقعيت نه دی په ډاګه شوی او په خبره يې چې همېشه د خلکو له ادرس څخه په استفادې ځينو کړيو د سولې پروسه کې ځان دخيل کړی دی.
نوموړي زياته کړه چې د سولې په تړاو جوړ شوو نورو کنفرانسونو سره د دوی توپير دا دی چې دوی به د ديني عالمانو، ښځو د حقونو او مدني فعالانو، روڼ اندو او عامو خلکو نظريات په څېړنيز او کتبي ډول راټولوي.
د هغه په خبره، د نظرياتو له راټولولو وروسته به هغه له ټولو هغو اړخونو سره شريکېږي چې د افغان سولې په پروسه کې دخيل وي او پر يادې پروسې به مثبت اغېز ولري.
د افغان پوهيالو بنسټ مشر خوښي وښوده چې د افغان سولې په تړاو په نړيواله او سيمه ييزه کچه اجماع رامنځته شوې ده چې بايد له شته فرصته ښه ګټه پورته کړای شي.
نوموړي له افغانانو وغوښتل چې د سولې او جنګ په دې حساس پړاو کې بايد خپل غږ اوچت کړي، څو يې حقونه خوندي شي او همدا راز په ياده پروسه کې ښکېل وبلل شي.
د هغه په وينا، سره له دې چې طالبان د سولې په روانه پروسه کې د افغانانو نظريات نه اوري؛ خو زياتوي چې دغه ډله به اخر مجبوره شي چې د خلکو غوښتنو ته لبيک ووايي.
هغه وايي چې په افغانستان کې د جګړې پای ته رسېدو لپاره هيله مندي زياته شوې ده.
په ورته وخت کې په شمال زون کې د بشري حقونو خپلواک کمېسيون مشر سيد محمد سامع وايي چې د ټولنې هر غړی د جنګ او سولې په رامنځته کېدو کې مهم نقش لري.
هغه زياته کړه چې د سولې روانې پروسې په تړاو د بشري حقونو خپلواک کمېسيون نظريه ښکاره ده.
نوموړي وويل: ((موږ په افغانستان کې هغه سوله غواړو، چې تلپاتې او عادلانه وي؛ هغه سوله چې د خلکو حقونه پکې رعايت شي، د افغانستان د تېرو ۱۷ کلونو لاسته رواړنې او د اتباعو اساسي حقوق په کې معامله نه شي.))
د سامع په خبره، د بشري حقونو خپلواک کمېسيون د سولې په پروسه کې په مستقيم ډول ښکېل نه دی خو په وينا يې چې دوی همېشه د سولې له داعيې څخه ملاتړ کړی دی.
نوموړی زياتوی چې دغه کمېسيون د سولې د ارزښت او اړتيا او د جګړې د زيانونو په اړه د عامه پوهاوي پروګرامونه تر لاس لاندې لري.
د ښځو د حقونو فعالې فرزانې رحيمي پژواک ته وويل چې د سولې روانې پروسې کې د افغانانو ونډه کمرنګه ده.
نوموړې اندېښمنه ده چې د سولې په روانه پروسه کې به په تېرو اوولس کلونو کې د مېرمنو لاسته راوړنې زيان وويني.
مېرمن رحيمي غوښتنه کوي چې د سولې په ټولو پروګرامونو، پرېکړو او کنفرانسونو کې بايد مېرمنې ښکېلې وي او ونډه ورکړل شي.
هغې له افغان حکومته مننه وکړه چې د لويې جرګې ۳۰ سلنه سهم يې مېرمنو ته ورکړی وو او له حکومت څخه يې هيله دا ده چې د سولې په مخامخ خبرو کې هم افغان مېرمنو ته ونډه ورکړي.
د هغې په وينا، د سولې خبرو کې بايد هغه مېرمنو ته ونډه ورکړل شي چې په رښتيني ډول د افغان مېرمنو استازيتوب وکړای شي.
په مزارشريف کې د فاطمه بلخي ښوونځي مديره مېرمن مسکا ترين پژواک ته وايي چې د سولې پروسه کې د مېرمنو يواځينۍ غوښته د شته قانوني ازاديو، لاسته راوړنو او پرمختګونو ساتل دي.
هغه وايي چې ډېری وخت له مېرمنو سره سمبوليک چلند کېږي او زياتوي چې د سولې په پروسه کې بايد په رښتيني ډول ونډه ورکړل شي.
نوموړې وايي: ((د سولې پروسه کې ډېری هغه مېرمنې دي چې خپل نظريات د ټولو مېرمنو په استازيتوب مطرح کوي، دوی د عامو افغان مېرمنو غږونه او غوښتنې نه دي اورېدلي چې څه خواست لري.))
د هغې په خبره، د سولې په خبرو کې بايد لومړی د هغو مېرمنو غږ واورېدل شي چې په جګړو کې يې خپل اولادونه او مېړونه له لاسه ورکړي وي.
غړيYou need to subscribe to view the full article. Please login or register a new account.
