کابل(پژواک،۷تله۹۵): د هېواد په بېلابېلو ولايتونو کې د رسنيو او ګڼ شمېر نورو ادارو له لوري اطلاعاتو ته د لاسرسي نړيواله ورځ ونمانځل شوه.
په بېلابېلو ولايتونو کې دغه غونډې د افغانستان د روڼتيا د څار مرکز، پژواک خبري اژانس، کليد ګروپ، اطلاعاتو او فرهنګ رياستونو او د يوناما په ملتيا جوړې شوې وې.
په ننګرهار کې په همدې اړه جوړې شوې غونډې ته د ننګرهار د اطلاعاتو او فرهنګ رياست سرپرست شېرشاه همدرد وويل چې اطلاعاتو ته د لاسرسي په برخه کې مشکلات دوه اړخيز دي.
دی وايي چې ځينې خبريالان له مايک څخه د خپلو شخصي ګټو لپاره کار اخلي او چارواکي هم په دې نه پوهيږي چې ټول ولس معلوماتو ته د لاسرسي حق لري.
په ننګرهار کې د ملګرو ملتونو د سياسي دفتر يا يوناما استازي نظر خان توتاخېل د ملګرو ملتونو د عمومي منشي بانکي مون پيغام ولوست چې په کې د يادې ورځې په اړه ټولو خبريالانو او عامو خلکو ته مبارکي ويل شوې وه.
د ملګرو ملتونو د عمومي منشي په پيغام کې دغه راز راغلي وو:((معلوماتو ته د لاسرسي قانون په پلي کېدو سره پټ معلومات راسپړل کيږي، چې دغه معلومات د فساد مخه نيسي.))
په ياد پيغام کې دغه راز يادونه شوې وه چې په افغانستان کې ګڼې دولتي ادارې معلوماتو ته د لاسرسي فورم نه لري، چې ولس ته د کوم ډول معلوماتو ورکول سم دي او د کوم ناسم.
د ننګرهار ولايتي ادارې په استازيتوب په دغه غونډه کې د ننګرهار ولايت اداري رييس قريب الله هجرت خبرې وکړې او د والي د پيغام ترڅنګ يې په دغه برخه کې د ولايتي ادارې د هلو ځلو په اړه معلومات وړاندې کړل.
هغه وويل چې په ننګرهار کې معلوماتو ته د لاسرسي په برخه کې ستونزې تر ډېره حل شوي او لا هڅې روانې دي چې ټول مشکلات حل شي.
ده پر رسنيو نيوکه وکړه چې تر ډېره د دولت منفي کړنې انعکاس کوي او د شخصي اغراضو په خاطر يو شمېر خبريالان له تبعيضي چلنده کار اخلي.
دغه راز په بلخ ولايت کې هم دغه ورځ ونمانځل شوه.
په دې غونډه کې د بلخ مستوفي او سرپرست والي اسحق سروري وويل چې د بلخ دولتي ادارې د قانون له مخې مکلفې دي چې خلکو ته د هغوی د اړتيا له مخې د قانون په رڼا کې اطلاعات ورکړي.
نوموړي زياته کړه چې که څه هم اطلاعاتو ته د لاسرسي قانون دوه کاله وړاندې توشيح شوی؛ خو لا يې هم پر وړاندې پوره معلومات نه لري.
هغه د دغه قانون په اړه معلومات رسول د دولتي ادارو ترڅنګ د مدني ټولنو او رسنيو دنده وګڼله.
خو د بلخ ولايتي شورا رييس ډاکټر محمد افضل حديد وويل چې د بلخ له ښې حکومتدارۍ څوک سترګې نه شي پټولی، خو دا به په دې مانا نه وي چې په دغه ولايت کې د ټولو دولتي ادارو چارې له قانون سره سمې روانې دي.
نوموړي زياته کړه: ((په افغانستان کې قانونونه ډېر جوړ شوي خو د عملي کېدو لپاره يې يواځې د غريب او عام سړي تر حده کار کېږي؛ زورور خلک لا هم له قانون څخه پورته پاتې دي.))
هغه اطلاعاتو ته د لاسرسي قانون په تړاو وويل، عام خلک حق لري چې له خپلو دولتي ادارو د هغوی د چارو په تړاو پوښتنه وکړي.
په مزارشريف کې د شمال زون د يوناما استازي سامبو وامبګو د دغه دفتر د پيغام اورېدو په اوږدو کې وويل چې لا هم دولتي ادارې خلکو ته د اطلاعاتو د ورکولو له لړۍ سره اشنا نه دي.
نوموړي زياته کړه، په افغانستان کې لا هم خلک نه پوهېږي چې له چا څخه د يوې ادارې د کړنو په تړاو اطلاعات تر لاسه کړي.
هغه همداراز وويل چې ډېری وخت له ځينو ادارو څخه د اطلاعاتو اخيستو پر مهال خلک له داسې چلند سره مخ کېږي، چې ګواکې غوښتل شوي اطلاعات ټول محرم دي.
دغه راز پکتيا کې هم ورته غونډه جوړه شوې وه.
په دې غونډه کې په پکتيا کې د روڼتيا د څار سازمان استازي عبدالله مرهوني وويل چې خوشبختانه افغانستان ديوه بل مهم قانون درلودنکی شو، چې دا به له خلکو سره مرسته وکړي چې څنګه او کومو اطلاعاتو ته لاسری پيدا کړي .
نوموړي وويل دا قانون نوی دی، خلکو ته يې روښانه کول شايد وخت ونيسي او همدا ډول دولتي ادارې مکلفې دي چې ددې قانون له مخې خلکو ته هغه اطلاعات ورکړي.
په ګردېز کې د ملګرو ملتونو د سيمه ييز دفتر مسوول مشتاق احمد وويل چې اطلاعاتو ته دلاسرسي قانون په نوره نړۍ کې ډېره اوږده سابقه لري خو په افغانستان کې نوى دى.
نوموړي وويل له دغه قانون څخه هدف دادی چې عام خلک د عامه خدمتونو په اړه معلومات ترلاسه کړي، خپل حقوق وپېژني تر څو په ټولنه کې ښه خدمات رامنځ ته شي.
په دې غونډه کې د مدنې ټولنې په استازيتوب نيازالله اصيل ځاځي وويل چې اطلاعاتو ته د لاسيرسي خبره په افغانستان کې نوې ده او خلک هم پرې نه پوهېږي.
ده زياته کړه: (( خلک نه پوهيږي چې څه دول اطلاعات ترلاسه کړي او دولتي کسان نه پوهيږي چې څه ډول اطلاعات ورکړي نو عامه پوهاى بايد وشي.))
د پکتيا د اطلاعاتو او فرهنګ رييس محمد شفا مشفق وويل، اوس مهال نږدې هره اداره مطبوعاتي مسوول لري چې دوی مجبور دي د نوي قانون په رڼا کې خلکو ته خپل اطلاعات ورکړي.
په کاپيسا کې هم ورته غونډه جوړه شوې وه.
په دې غونډه کې د کاپيسا مرستيال والي عزيز الله تواب وويل چې معلوماتو ته د لاسرسي قانون د حکومتي کارونو د شفافيت لپاره مهم دى.
همدا ډول د کاپيسا د مدني تولنې رييس حشمت الله اسحق زاده وويل چې دوى به په دې برخه کې د خبريالانو لپاره د همغږۍ يوه کمېټه هم جوړه کړي.
اطلاعاتو ته د لاسرسي نړيواله ورځ په هرات ولايت هم ونمانځل شوه.
په دې غونډه کې په هرات کې له خپلواکو رسنيو د ملاتړ ادارې (نى) مسوول حامد مومن وويل چې حکومتي چارواکي اطلاعاتو ته د لاسرسي پر قانون باور نه لري او خبريالانو ته اطلاعات نه ورکوي.
هغه وويل چې په روان کال کې اطلاعاتو ته د لاسرسي په برخه کې لسګونه ځله د خبريالانو پر وړاندې تاوتريخوالى شوى دى.
خو په دې غونډه کې بيا د هرات د اطلاعاتو او فرهنګ رييس اريا روفيان وويل چې اطلاعاتو ته د لاسرسي قانون ځکه تر اوسه نه دى پلى شوى چې په دې برخه کې اړوند کمېسيونونه نه دي جوړ شوي.
هغه وويل، ولسمشر له دوى سره ژمنه کړې چې ډير ژر به دغه کمېسيونونه جوړ کړي.
دغه راز د هرات والي محمد اصف رحيمي وويل چې له دې غونډې وروسته به ټولو دولتي ادارو کې اطلاعاتو ته د لاسرسي قانون پلى کړي.
هغه وويل: (( موږ ژمنه کوو چې دغه قانون به له ټولو جزيياتو سره تطبيق کړو او هيله من يو چې د دې قانون اړوند کمېسيونونه هم جوړ شي.))
دغه شان په باميانو ولايت کې هم دا ورځ ونمانځل شوه.
په دې غونډه کې د باميانو والي محمدطاهر زهير وويل چې په ټولو ادارو کې به اطلاعاتو ته د لاسرسي قانون پلى کړي.
هغه وويل چې په ديموکراتيکو حکومتونو کې خلک حق لري ترڅو له حکومت څخه اطلاعات ترلاسه کړي.
دغه راز په باميانو کې د يوناما رييسې ايلين ولاريل Aileen Villaeal وويل چې د افغانستان په ګډون د نړۍ په سلو هېوادونو کې ورته قوانين پلي کيږي.
غړيYou need to subscribe to view the full article. Please login or register a new account.
