د نسايي ولادي برخې یو شمېر متخصصې وايي، پر زېږون له عملیات وروسته بیا ژر حمل اخیستل د مور او نوي زېږېدلي ماشوم روغتیا له خطر سره مخ کولای شي؛ هغوی سپارښتنه کوي چې میندې باید له دغه عملیات وروسته د بیا زېږون لپاره درې کاله وقفه په پام کې ولري څو د احتمالي ناوړه پایلو مخه ونیول شي.
جوزجان کې د نسايي ولادي برخې یو متخصصه ثریا قیومي په دغه ولایت کې له ایرانه تازه راستنو شوو مېرمنو ته په وړیا ډول روغتیايي خدمات وړاندې کوي.
په کابل ښار کې د خیاطۍ یوه کارګاه چې لسګونه ښځې کار پهکې کوي، د هېواد د بېلابېلو سیمو ځايي کلتورونو ته په پام افغاني جامې جوړوي او بیا د هغو د پلور له لارې عاید ترلاسه کوي.
د خوست سیمهییز مسوولین وایي، د دغه ولایت په سپېرې ولسوالۍ کې یوه نجلۍ چې نږدې درې لسیزې مخکې د «بدل» په نکاح ژمنه شوې وه، د امر بالمعروف ریاست د منځګړیتوب له لارې له جبري قیده خلاصه شوه او د خپل ژوند د انتخاب حق یې بېرته ترلاسه کړ.
په داسې حال کې چې افغانستان لا هم د برېښنا د کمښت له ستونزې سره مخ دی، په کابل کې یوې نجلۍ په کمه پانګونه خو لوی باور سره، د پاورسټېشن کوچنيو دستګاوو جوړولو ته مخه کړې څو د انرژۍ تولید ته یوه روښانه لار ومومي.
د کبرا محمدي په نوم یوه ښځه چې په بامیان ښار کې یې د غالۍ اوبدنې د یوې کوچنۍ کارګاه په جوړولو سره ۴۰ ښځو ته د کار زمینه برابره کړې، وايي، د ژوند شرایطو اړه کړه څو د یوه داسې کار په لټه کې شي چې له لارې یې د خپلې کورنۍ اقتصادي ملاتړ وکړي.
د زلمي خلیلزاد مېرمنې شرلي بنارد په یوې مقاله کې لیکلي چې افغانستان کې د ښځو له فعالیته انکار د دغه هېواد ناسم انځور وړاندې کوي، څوک باید افغانستان ته د ستنېدو په اړه وېره ونه لري او که نړۍواله ټولنه غواړي چې له افغانانو سره مرسته وکړي، باید بندیزونه کم کړي.
د زندانونو چارو د سمون اداره وايي، د کابل د څرخي پله محبس ۱۴۷ محبوسینې د دیني، سواد، خیاطۍ، کرنې او غالۍ اوبدلو زدهکړو له دورې فارغې شوې او د کار زمینه به هم ورته برابره شي.
کابل ښار کې د سوسن قاضيزاده په نوم یوې ښځې چې خپلې لوړې زدهکړې یې په معالجوي طب کې کړې او په اګزیټ ازموینه کې له ګډونه پاتې شوې، اوس یې خپلو هیلو ته د رسېدو لپاره د معجون جوړولو او پلورلو کاروبار پیل کړی دی.
د بامیان په ګډون د هېواد په یو شمېر سیمو کې لا هم د ښځو غږ د خپلو لومړنیو حقونو تر لاسه کولو لپاره خاموشه دی. مهر د ښځو هغه شرعي او قانوني حق چې د نکاح تړلو پر مهال ټاکل کېږي خو دا حق ډېرو مېرمنو لپاره یوازې د نکاح پر پاڼه لیکل شوې یوه کلمه ده.
د ملګرو ملتونو سازمان د ښځو برخې یوه نظرپوښتنه ښیي چې افغان ښځې او نجونې د بشري مرستو، معیشت، روغتیا او زدهکړې خدماتو ته د لاسرسي برخو کې له ستونزو سره مخ دي.
هرات کې یو شمېر متشبثینې وايي چې له ښځو د ځینو نړۍوالو ملاتړکوونکو بنسټونو او په هېواد کې د ځینو بشري پروژو لغو کېدل په دغه ولایت کې د ښځو پر سوداګرۍ او کاروبار منفي اغېز کړی دی.
د جوزجان د مرکز شبرغان ښار په یوه څنډه کې د صابرې په نوم یوه ۲۰ کلنه ښځه چې د جبري واده له امله له زدهکړو بېبرخې او دغه راز له فزیکي تاوتریخوالي سره مخ شوې ده، له کورنیو غواړي چې خپل اولادونه دې جبري ودونو ته نه اړباسي او راتلونکی دې نه ور تباه کوي.
د بامیان د مرکز اړوند د زرګران کلي په یوه خټین کور کې یوه مېرمن د خپل ژوند دردوونکې کیسه بیانوي؛ د یوه داسې ناسم دود کیسه چې له مخې یې لا هم د هېواد په یو شمېر سیمو کې مخکې له زېږونه د نجونو د ژوند برخلیک ټاکل کېږي.
د بلخ په مرکز مزارشریف ښار کې د ښځینه سوداګرو لپاره د رابعه بلخي په نوم ځانګړي مارکېټ کې هټۍوالې له خپلو کاروبارونو خوشاله دي او غوښتنه کوي چې یو بل مارکېټ دې هم ورته جوړ شي.
د پسرلي له رارسېدو سره سم په غور کې یو شمېر کروندګرو ښځو د سېلابونو له امله د خپلو ویجاړو شوو کرنیز ځمکو او شنو خونو بیا احیا کولو لپاره هڅې پیل کړې دي.
د فاریاب ولایت د مرکز میمنې ښار د زړو توکو د پلور له ګڼېګوڼې په ډک بازار کې د لاسي پلورونکو ښځو شمېر ډېر شوی خو دغه ښځې وايي، دغه کار ځکه کوي چې د خپلو کورنیو سرپرستې ور له غاړې ده.
په دې ورځو کې د سرپل د مرکز د چهارباغ سیمې د ځینو خټینو کورونو انګړونو او شاوخوا ساحو کې کورنیو باغچو نه یوازې د کورونو چاپېریال ښکلی کړی، بلکې د هغو مېرمنو لپاره چې د کور د لګښتونو پوره کولو په اړه یې اندېښنه درلوده، یوه سالمه بوختیا او د عاید سرچینې ګرځېدلې دي.
نېکبخت هغه کونډه مېرمن چې د کابل ښار د سړکونو پر غاړه لاسيتوکي پلوري له اقتصادي ستونزو او د خپل زوی له ناروغۍ کړېږي، له اسلامي امارت او شتمنو غواړي څو د روژې په مبارکه میاشت کې له بېوزلو او اړمنو سره مرسته وکړي.
کابل کې د نرګس بدر په نوم یوه نجلۍ چې د انلاین کاروبار په پیلولو سره یې د زدهکړو محدودیتونه د ځان لپاره پر یوه فرصت بدل کړي؛ نه یوازې له اقتصادي پلوه ځانبسیاینې ته رسېدلې، بلکې یو شمېر نورو کسانو ته یې هم د کار زمینه برابره کړې ده.
کروندګري چې ډېری د نارینهوو کار دی، خو ۲۴ کلنه ذکیه نوري د شبرغان په یوه کلي کې له سهاره تر مازیګره له خپل سپینږیري پلار سره پر ځمکو کار کوي څو د خپلې کورنۍ نفقه برابره کړي.
یو شمېر افغان نجونې وايي چې له شپږم ټولګي پورته د زدهکړو له ځنډېدو وروسته بېکاره نه دي کښېناستلې او خپلو هيلو ته د رسېدو لپاره یې د زدهکړو نوي فرصتونه انتخاب کړي دي.
ځینو نړۍوالو بنسټونو د ښځو له نړۍوالې ورځې سره هممهاله په افغانستان کې د ښځو حقونو په اړه اندېښنه ښودلې او ځینې غوښتنې یې مطرح کړې، خو ا.ا وایي، د ښځو شرعي حقونه خوندي دي او د نقض په اړه څرګندونې یې د سیاسي فشار لپاره کاذبه دعوه ده.
د یوناما مشرې د اسلامي همکاریو سازمان له استازو سره په لیدنه کې ویلي چې د افغان نجونو او ښځو پر وړاندې د زدهکړو او کار بندیزونه به په راتلونکي کې اوږدمهاله زیانونه ولري.
