کابل (پژواک،۳۰ ورى ٩٩): خلک په داسې حال کې افغانستان کې د کرونا ناروغۍ په تشخیص کې له ځنډ نه شکایت کوي، چې ولایتونو کې د دغې ناروغۍ د تشخیص کیتونه خلاص شوي او کابل کې به هم په دوو ورځو کې خلاص شي.
خو د عامې روغتیا وزارت چارواکي، وایي تمه ده چې د نړیوالې ټولنې په مرسته او له جرمني سره د شوي تړون له لارې دغه ستونزه حل شي.
افغانستان کې په څه باندې یوه میاشت کې په کرونا ناروغۍ د اخته کسانو شمېر ۹۳۳ کسانو ته رسېدلی دی. له دغې کسانو تر اوسه ۳۰ تنه مړه او ۱۱۶ بیرته شوي دي.
دا په داسې حال کې ده چې خلک شکایت کوي،وایي چې حکومت د دغې ناروغۍ د مهار کولو او تشخیص لپاره اړین امکانات نه لري او پر دغې ناروغۍ د مشکوکو کسانو پر معاینه او تشخیص ډېرې ورځې تېرېږي.
په کندهار کې د بېړنیو روغتیایي حالاتو حوزوي مسوول ډاکټر محمد سرور پېروزي پژواک خبري اژانس ته وویل چې له تېرو څو ورځو راهیسې په دغه ولایت کې د سوېلي زون په کچه په لابراتوار کې د کرونا ویروس د معایناتو کیټونه خلاص شوي او د ناروغانو د تشخیص چارې په ټپه درېدلې دي.
دی وایي، دا په داسې حال کې ده چې هره ورځ له ۵۰ تر ۶۰ تنږ دغه لابراتوار ته د کرونا وایروس د تشخیص لپاره ورځي.
د فاریاب والي نقیب الله فایق وایي، ددغه ولایت د مشکوکو کسانږ سمپلونه بلخ د تشخیص لپاره استول کیږي، خو اوس لهدوی غوښتل شوي چې نور سمپلونه د چک لپاره دغه ولایت و نه استوي؛ ځکه چې بلخ کې تشخیصیه کیتونه خلاص شوي دي.
د فاریاب ولایت د عامې روغتیا رئیس محمد نعیم مصمم هم وايي،چې لس ورځې مخکې یې د ۳۰ مشکوکو کسانو سمپلونه بلخ ولایت ته د معایناتو لپاره استولي، خو تراوسه یې نتیجه نه ده څرګنده.
مصمم زیاته کړه:« له دغو دېرشو کسانو څخه مو څلور، څلور، پنځه، پنځه په اتاقونو کې بستر کړي دي او هر شپه یې جنجال وي، وایي چې زموږ نتیجه کله معلومیږي که موږ ناروغ هم نه یو نو له یو بل به مو ونیسي.»
د فراه ولایت د عامې روغتیا رئیس محمد عارف زلال وایي:« په فراه کي هم امبولانسونه او هم امکانات نه شته او د کرونا د شکمنو ناروغانو سمپلونه هرات ته په لینی موټرو کې لیږدول کیږي او وروسته له شاوخوا شل ورځو د مشکوکو کسانو نتیجه بیرته رارسیږي.»
د دایکندی ولایت د عامې روغتیا مشر ډاکټر اسحاق علی درمان خک وایي چې ددغه ولایت په کرونا ناروغۍ د اخته شویو کسانو معاینات په کابل کې ترسره کیږي او دوی یې پایلو ته تر یوې اونۍ زیات وخت انتظار کوي.
دا په داسې حال کې ده چې د راپورونو له مخې کابل کې هم ورته ستونزه شتون لري.
د کابل ښار د دهمزنګ د سیمې یو تن اوسېدونکی چې نه غواړي نوم یې څرګند شي، وایي:«سینه می درد کوي، تبه مې وي او ټوخېږم، تر یوې اونۍ ډېر وخت وشو چې د افغان – جاپان روغتون کې مې یې سمپل د ټېست لپاره اخستی، خو تر اوسه یې درک نشته، زه اوس الحمد الله د هغه وخت په پرتله ښه شوی یم او ډاډه یم چې کرونا ناروغي نه لرم، خو که څوک پر دې ناروغۍ اخته هم شي، زموږ د حکومت او روغتونونو که دا حال وي، نو د مرستې تمه دې نه ترې کوي.»
د عامې روغتیا یو ډاکټر میرویس شاهد چې افغانستان کې د کرونا په اړه رسنیو ته معلومات ورکوي، هموایي چې ولایتونو کې په کرونا ناروغۍ اخته کسان زیات دي او د عامې روغتیا وزارت دا وړتیا نه لري چې هر ورځ په دغه ناروغۍ ډير مشکوک کسان چک کړي.
ده زیاته کړه، د کابل په ګډون په کندهار، بلخ، هرات او ننګرهار ولایتونو کې د مشکوکو کسانو معاینات چک کیږي، خو د مشکوکو کسانو شمېر زیاد دی او د سمپلونو چک په ورځو ورځو ځندیږي.
شاهد وویل:« د عامي روغتیا وزارت په کابل او ولایتونو کې په هرو ۲۴ ساعتونو کې تر ۶۰۰ زیات سمپلونه نه شي چک کولی، نو ځکه له خلکو بیا، بیا غواړي چې په کورونو کې پاتي شي، تر څو ددغې ناروغۍ کچه را ټیټه شي.»
ده وویل، چې اوس مهال په ولایتونو کې تشخیصیه مرکزونه د کیتونو د نه شتون له ستونزو سره هم مخ دي.
د هغه په وینا، که چېرې د تشخیصیه مرکزونو شمېر په ولایتونو کې زیات شي، نو ددغې ناروغۍ کچه به ډیره زیاته راټیټه شي، و وزارت دغه وړتیا نه لري چې مرکزونه زیات او ډېر مشکوک کسان چک کړي.
خو ده وویل:« ځیني کسان وایي، چې د یوه ولایت څخه بلته د سمپلونو په لېږد کې چې څو ورځې نیسي، سمپل خپل کیفیت له لاسه ورکوي او بیا یې پایله منفي تشخیص کیږي؛ دا خبره غلطه ده، ځکه سمپلونه په سړو صندقونو کې استول کیږي او د کرونا ویرویس ډیر خطرناک ویرویس دی او ژر له مینځه نه ځي.»
د عامې روغتیا وزارت د تشخیصیه خدمتونو او لابراتوارونو مشر ډاکتر عاشق الله سعادتي وایي چې تر اوسه په هېواد کې د کرونا ناروغۍ ۶۳۶۵ مشکوک سمپلونه چک شوي، خو اوس په ولایتونو کې ددغې ناروغۍ د تشخیص لپاره اړین کېتونه (R N A structure kits) خلاص شوي او تر دوو ورځو به کابل کې هم خلاص شي.
خو هغه زیاتوي چې حکومت له نړیوال سازمان څخه غوښتي چې افغانستان سره د کیتونو او نورو اړینو توکیو مرسته وکړي.
د هغه په وینا د افغانستان د تدارکاتو ملي ادارې د دغې اړتیا د پوره کولو په موخه له جرمني سره هم یو تړون هم لاسلیک کړی دی.
د ده په وینا، عربي متحده اماراتو چې له افغانستان سره کوم کیتونه مرسته کړي وو، د کرونا ناروغۍ د پایلو معلومولو اړین توکي یې نه لرل.
غړي
You need to subscribe to view the full article. Please login or register a new account.
