کندهار (پژواک، ۲۷ وږی ۱۴۰۰): د کندهار د سوداګرۍ خونه او سوداګر وايي، که د هېواد بانکي سیسټم عادي نه شي او لګول شوي محدودیتونه لرې نه شي، نو د وچې او تازه مېوې صادرات به له ۵۰ سلنه کسر سره مخ شي.
هغوی زیاتوي، همدا اوس سوداګر دومره پیسې نه لري چې مېوه وپېري او بهر ته یې صادره کړي.
د کندهار د سوداګرۍ خونې مشر حاجي نصر الله زهیر پژواک خبري اژانس ته وویل، له هغه وروسته چې په هېواد کې نظام بدلون کړی د هېواد ټول اوسېدونکي له بېلابېلو جدي ستونزو او ناڅرګند برخلیک سره مخ دي.
هغه زیاته کړه، امریکا د افغانستان بانک ۹،۵ میلیارډه ډالر کنګل کړي چې له امله یې د هېواد بانکي سیسټم له رکود سره مخ دی.
دی وايي، دا پیسې نه د پخواني حکومت دي او نه د طالبانو، بلکې د سوداګرو، کروندګرو او ټول عام ولس دي.
نوموړی له امریکا او نړیوالې ټولنې غوښتنه کوي چې کنګل شوې پیسې بېرته افغانستان بانک ته وسپاري.
زهیر وویل، که دا کار و نه شي او بانکي سیسټم بېرته عادي نه شي نو هېواد به له لوی ناورین سره مخ شي.
د ده په خبره، د یادې شوې ستونزې له امله صادرات او واردات درېدلي، د خوراکي او غیر خوراکي توکو بیې لوړې شوي او په زرګونه خلک بې کاره شوي دي.
هغه زیاته کړه: ((همدا اوس د کندهار د انګورو او نورو مېوو د حاصلاتو ټولولو وخت دی خو سوداګر د بانکي محدودیتونو له امله نه شي کولای مېوه را ونیسي او بیا یې بهر ته صادره کړي.))
ده خبر داری ورکړ، که بانکي سیسټم عادي نه شي نو د وچې او تازه مېوې صادرات به له ۵۰ سلنه کسر سره مخ شي.
ده وویل: ((زموږ د مېوو صادرات د تلې میاشتې تر پایه چلېږي، ځکه په هندوستان کې دېوالي/ د هندوستانیانو اختر را روان دی او همدا په دغه هېواد کې زموږ د مېوو د پلور بهترین وخت دی، که دا فرصت له لاسه ورکړو بیا بازار نه لري او نیم په نیمه کسر کوي.))
نوموړي د یوې بلې ستونزې یادونه هم وکړه او ویې ویل، هغو سوداګرو چې پاکستان او هندوستان ته مېوه صادره کړې او تر لاسه کړې پیسې یې د بانکونو له لارې رالېږدولي، سوداګرو ته نه ورکول کېږي، بانکونه بهانه کوي چې پیسې نه لري.
ده پر طالب چارواکو غږ وکړ چې دغو ستونزو ته حلا لاره ولټوي او د ممکنه ناورین مخنیوی وکړي.
د تازه مېوې د سوداګرو د ټولنې مشر حاجي ناني اغا هم پژواک ته وویل چې د افغانستان خلک وار له مخه وچکالۍ، کرونا او تېرو جګړو سخت ځپلي او اوس د نظام له بدلون سره لګول شوي بندیزونه ټول هېوادوال ګواښي.
نوموړي زیاته کړه، سږکال وار له مخه نامناسبو حالاتو او د لارې بندېدو بڼوال او سوداګر زیانمن کړي او د څه مودې لپاره د صادراتو لړۍ ټکنۍ وه.
د ده په خبره، ارغنداب، ژیړۍ، پنجوايي او یو شمېر نورې ولسوالۍ چې د کندهار د مېوو د حاصلاتو مرکزونه ګڼل کېږي او جګړې په کې شاوخوا ۶ میاشتې دوام وکړ، که څه هم اوس ارامې دي خو د جګړې له امله اوښتي زیانونه لا پر ځای پاتې دي.
دی وايي، د همدې ستونزو له امله سږ کال له یوې خوا حاصلات کم شوي او له بلې خوا ډېرو خلکو د لارې بندېدو له امله د انګورو حاصلات په کشمش خونو کې وساتل څو وروسته یې د وچې مېوې په توګه بهر ته صادر کړي.
د ده په خبره، بڼوال او سوداګر نور د زیانونو د زغم توان نه لري، په کار ده شته ستونزې حل شي.
نوموړی ټینګار کوي چې تر هر څه وړاندې بانکي سیسټم عادي حالت ته وګرځوي څو درېدلې چارې پیل شي او خلک له ممکنه ناورین څخه وژغورل شي.
په کندهار کې د خصوصي بانکونو استازي وايي، د افغانستان بانک د نوې کړنلارې له مخې خصوصي بانکونه د انفرادي حسابونو اړوند مشتریانو ته په اوونۍ کې یوازې یو ځل ۲۰۰ ډالر او یا ۲۰ زره افغانۍ ورکوي.
دغه راز هغوی یادونه وکړه چې د سوداګریزو شرکتونو اړوند پرېکړه شوې چې په اوونۍ کې یو ځل د هر شرکت د ټولیزو پیسو ۲۰ سلنه ورکړل شي.
خو دوی وايي چې د افغانستان بانک هومره پیسې نه لري چې همدا پیسې اړوندو شرکتونو ته ورکړي.
د کندهار د سوداګرۍ خونې چارواکي وايي، که څه هم سږنی لمریز کال له سختو جګړو، ناامنیو او ګڼو ستونزو سره مل پیل شو، خو بیا هم له کندهار څخه وچه او تازه مېوه بهر ته صادره شوې ده.
د روان لمریز کال له پیله بیا تر اوسه له کندهاره د ۷۲ میلیونه ډالرو په ارزښت ۱۹ زره ۸۰۰ ټنه وچه مېوه او د ۳ میلیونه ډالرو په ارزښت ۱۳ زره ۳۰۰ ټنه تازه مېوه پاکستان او هندوستان ته صادره شوې ده.
په وچه مېوه کې انځر، کشمش، تورې وڅکې، خوږه ولې، زیره او نور او په تازه مېوه کې انګور، خټکي او هنډواڼې شامل دي.
له هغه وروسته چې په افغانستان کې نظام بدلون کړی او طالبان واکمن شوي، نه یوازې بانکي سیسټم له ستونزو سره مخ شوی، بلکې سلګونه زره وګړي بې کاره شوي، سوداګري محدوده شوې، ډېرې خدماتي ادارې تړلي او خلک له ډېرو ستونزو سره مخ شوي دي.
