په جمهوریت او امارت کې اداري فساد؛ خلک او کارپوهان څه وایي؟
په افغانستان کې د اسلامي امارت واکمنۍ د دوو کلونو په پوره کېدو سره یو شمېر هېوادوال او شنونکي وايي، اداري فساد د جمهوریت د دورې په نسبت کم شوی خو په بشپړه توګه له منځه نه دی تللی.
په افغانستان کې د اسلامي امارت واکمنۍ د دوو کلونو په پوره کېدو سره یو شمېر هېوادوال او شنونکي وايي، اداري فساد د جمهوریت د دورې په نسبت کم شوی خو په بشپړه توګه له منځه نه دی تللی.
د چارو ځیني شنونکي وایي، ا.ا باید په تېرو دوو کلونو کې اساسي قانون جوړ کړی وای، لویه جرګه یې رابللې وای، حکومت یې ټولګډونه کړې وای، د نجونو پر مخ یې د زدهکړو دروازې پرانیستې وای او د کادرونو د فرار مخه یې نیولې وای.
ځينې شنونکي وایي، افغانستان کې له تحول وروسته امنیت ټينګ شوی خو ا.ا باید د امنیت د پایښت لپاره په خپلو ځینو سیاستونو کې بدلون راولي، نرم دریځ غوره کړي، له ملت سره تعامل وکړي او تخصصي حکومت رامنځته کړي.
یو شمېر خلک د ا.ا له بیا واکمنېدو راهیسې راغلی امنیت او ځیني نور پرمختګونه ستایي، خو له حکومته غواړي چې د نجونو پر مخ د زدهکړو دروازې پرانیزي، کاري فرصتونه رامنځته کړي او کار…
هغه ځوانان چې ایران او بیا اروپایي هېوادونو ته په قاچاقي ډول د تلو هوډ لري، په هېواد کې د کاري فرصتونو غوښتنه کوي څو نورو هېوادونو ته کډوال نه شي.
ځینې ښځینه روغتیایي پرسونل په داسې حال کې چې وایي د دوو کلونو په اوږدو کې یې په کار کې کوم بدلون نه دی راغلی او له کومې ستونزې سره مخ نه دي، خو په ډېرو دولتي ادارو کې د ښځو پر کار او زدهکړه لګول شوي محدودیتونه د اندېښنې وړ بولي او غواړي چې دا بندیزونه له منځه لاړ شي.
د هرات یو شمېر اوسېدونکي وایي، که څه هم امنیتي ځواکونو ته د یونیفورم وېشلو پروسه پیل شوې خو لا هم امنیتي ځواکونه په ښار کې په شخصي جامو کې ګرځي.
د بادغیس ولایت د غورماچ ولسوالۍ ځیني اوسېدونکي شکایت کوي چې په دې ولسوالۍ کې د نجونو لپاره هیڅ ښوونځی نشته او حکومت باید د دې ستونزې د هواري لپاره اقدام وکړي.
اروزګان کې یو شمېر کروندګر وايي، په دغه ولایت کې د انځر باغونو ښه نتیجه ورکړې او که یې حاصلاتو ته بازار پیدا شي د کوکنارو ښه بدیل کېدای شي.
د غزني یو شمېر اوسېدونکي په دغه ولایت کې د ماینونو او ناچاودو توکو پر شتون اندېښنه څرګندوي او وايي چې حکومت او اړوند بنسټونه دې دغې برخې ته جدي پاملرنه وکړي او دغه توکي دې له منځه یوسي.
د هلمند په مارجې ولسوالۍ کې یوه کورنۍ چې څه باندې څلور کاله مخکې یې د بهرنیو ځواکونو په برید کې څلور غړي له لاسه ورکړي او شپږ نور ټپیان شوي وو، د عدالت غوښتنه کوي او وايي چې اسلامي امارت او رسنۍ یې دې غږ تر نړۍوالې محکمې ورسوي.
په داسې حال کې چې د اوبو کمښت اوس په هېواد کې یوه لویه ستونزه ده، د هرات اوسېدونکي وايي چې د څښاک اوبو له کمښت سره مخ دي او له مسوولینو غواړي چې دې ستونزې ته یې رسېدنه وکړي.
یو شمېر موټرچلوونکي پر لویو لارو د تګ راتګ پر مهال له ستونزو شکایت کوي او له حکومته غواړي چې د دې لارو بیارغولو چارې دې چټکې کړي.
د کونړ یو شمېر اوسېدونکي له حکومته غواړي دې په دغه ولایت کې د تاریخي ابدو د بیارغونې په موخه پيل شوې پروژې، بشپړې کړي.
د نجونو پر مخ د پوهنتونونو او ښوونځیو له تړل کېدو وروسته تخار کې یو شمېر نجونو په دیني مدرسو کې زدهکړو ته مخه کړې او له سرپرست حکومته غواړي چې په ټول هېواد کې…
فاریاب کې د خټکیو د حاصلاتو راټولولو موسم رارسېدلی، خو د دغه ولایت یو شمېر کروندګر د خپلو حاصلاتو د خرڅلاو لپاره د بازار او د ساتنې لپاره یې د سړوخونو له نشتوالي شکایت لري.
د فراه ولایت فراهرود ولسوالۍ ابخرما سیمې یو شمېر اوسېدونکي وايي، په سیمه کې یې شاوخوا اته سوه کورنۍ ژوند کوي خو له کلونو راهیسې ښوونځی نه لري او ماشومان یې له زده کړو محروم پاتې دي.
تخار ولایت کې یو ځوان د ۵۰۰ زرو افغانیو پانګونې له لارې یو شمېر ځوانانو ته د کار زمینه برابره کړې، خو د دغه ولایت اوسېدونکي وایي، په داسې شرایطو کې چې کاري زمینې کمې دي حکومت باید د وړو متشبثینو ملاتړ وکړي.
د نیمروز یو شمېر اوسېدونکي شکایت لري چې په دغه ولایت کې د ایران د ویزې بیه د نورو ګاونډیو ولایتونو په نسبت لوړه ده او د دې ستونزې د حل غوښتنه کوي. یادو اوسېدونکو…
د فراه عامې روغتیا ریاست وايي، د دغه ولایت په ګلستان ولسوالۍ کې د درېیو سیمو شاوخوا لس زره کورنۍ روغتيايي خدماتو ته لاسرسی نه لري خو زیاتوي، هڅې روانې دي چې له روغتيايي خدماتو…
یو شمېر ډاکټرانو په دې وروستیو کې د اپنډکس پېښو له ډېرېدو خبر ورکوي او سپارښتنه کوي چې د ګېډې سخت درد، شدیدې تبې او زړه بدوالي په صورت کې باید ژر تر ژره ډاکتر ته مراجعه وشي.
د بلخ یو شمېر اوسېدونکي د اوبو کچې پر ټيټېدو اندېښنه ښيي او وايي چې خلک او حکومت بايد د اوبو د بېځایه استفادې مخه ونیسي.
هرات کې د یوې نهه کسیزې کورنۍ سرپرستې فرزانې بارکزۍ د خیاطۍ تولیدي مرکز په جوړولو سره ځان او څو نورو ښځو ته د کار زمینه برابره کړې ده.
د تخار ځیني اوسېدونکي د اندېښنو څرګندولو سره وایي، چې ژوبین لرغونې کلا چې سلګونه کاله مخینه لري، اوس د موسمي سېلابونو او غیرقانوني کیندنو په نتیجه کې د له منځه تلو په حال کې ده.