کابل(پژواک، ۲۴ لړم ۱۴۰۰): د افغانستان د عامې روغتیا وزارت مرستیال د روغتیا برخه کې د نړیوالې ټولنې د مرستو پر کمېدو اندېښنه څرګنده کړه او له نړیوالو تمویل کوونکو یې وغوښتل چې سیاست له روغتیا جلا کړي او په دې برخه کې خپلو مرستو ته دوام ورکړي.
د عامې روغتیا وزارت د روغتیايي خدمتونو مرستیال عبدالباري عمر نن کابل کې یوې خبري ناستې ته وویل چې نړیواله ټولنه او د روغتیا نړیوال سازمان روغتیا سیاسي کړې او په دې برخه کې مرستې یې تر ټولو ټيټې کچې ته کمې کړې دي.
هغه زیاته کړه، د ځينو هېوادونو لپاره ډېرې لږ مرستې شوې، خو سربېره پر دې هم هغه مرستې چې د روغتیا ځينو نړیوالو بنسټونو او هېوادونو یې ژمنه کړې وه تر اوسه عامې روغتیا وزارت ته نه دي سپارل شوې.
نوموړي وویل: ((د نظام د بدلون، بانکونو د چور او چپاول او افغانستان د پانګې کنګل کېدو له امله ممکن نه ده چې دومره ژر د روغتیا برخه کې شته ستونزې حل شي.))
هغه زیاته کړه: ((په مخکني نظام کې د کرونا برخې معاشونه د نړیوال بانک له خوا ورکول کېدل، خو له بده مرغه چې اوس قطعه شوي دي.))
عمر له نړیوالې ټولنې او روغتیا نړیوال سازمان وغوښتل چې سیاست له روغتیا جلا کړي او د روغتیا برخه کې خپلو مرستو ته دوام ورکړي.
د کرونا ویروس د بېرته راګرځېدو په اړه اندېښنې
د عامې روغتیا وزارت مرستیال وايي چې اوس هم کرونا ویروس نړۍ ګواښي، افغانستان باید د ژمي موسم کې له دې ویروس سره د مبارزې لپاره چې ښايي څلورمه څپه یې پیل شي تیاری ولري، خو عامې روغتیا وزارت له کرونا سره د مبارزې لپاره مالي امکانات او پوره تجهیزات نه لري.
د سرچینې په خبره، په دې برخه کې ټولنې مرستې هم بندې شوې دي.
هغه ګواښ وکړ چې که د څلورمې څپې د کنټرول لپاره مرستې ونه شي ښايي انساني ناورین رامنځته شي.
هغه روښانه کړه چې په تېرو درېیو میاشتو کې ۵۸ ناروغۍ ثبت شوې چې شری ناروغي هم په کې شامله ده، د دغو ناروغیو د کنټرول لپاره په ټول هېواد کې د واکسینو تطبیق بهیر روان دی.
د ماشومانو خوارځواکي بل خطر
د عامې روغتیا وزارت مرستیال وویل چې اوس مهال ۳،۲ ماشومان چې عمر کې تر پنځو کلونو کم دي پر خوارځواکۍ اخته دي، یو میلیون یې شدید او دوه میلیون نور یې په منځني حالت کې دي.
د ده په خبره، هر کال ۷۵ زره ماشومان د بېلا بېلو ناروغیو له امله ساه ورکوي، له دې ډلې ۴۵ زره یې پر خوارځواکۍ اخته ماشومان دي.
د ده په خبره، له یادو ماشومانو سره مرستې روانې دي، خو کفایت نه کوي، له همدې امله له یونیسف، روغتیا نړیوال سازمان او د خوړو نړیوال سازمان غوښتنه شوې چې د یادو ماشومانو د مړینې د مخنیوي لپاره د لازمو خوراکي توکو وېش ډېر کړي.
نوموړي وویل، مخکني حکومت روغتیا ته کمه پاملرنه کړې وه، له همدې امله اوس مهال افغانستان کې د روغتیا برخه له ډېرو ستونزو سره مخ ده.
د سرچینې په خبره، اوس مهال هېواد کې ۱۶۰۰ خصوصي روغتیايي مرکزونه موجود دي، له بده مرغه تر ۶۰۰ لږ یې عامې روغتیا وزارت کې ثبت دي.
هغه په داسې حال کې چې وویل یې داسې کړنلاره جوړېږي چې ټول هېوادوال په اسانه ډول او لږو پیسو خصوصي روغتیايي مرکزونو کې روغتیايي خدمتونو ته لاس رسی ولري زیاته کړه، د پالیسیو او کړنلارو د څېړنو لپاره یې یوه کمېټه جوړه کړې ده.
د عامې روغتیا وزارت مرستیال وايي چې پلان لري راتلونکي کې د ناروغانو د معلوماتو د ثبت لپاره ډېټابېس جوړ کړي.
نوموړي وویل: ((د ناروغانو د معلوماتو د ثبت لپاره ډېټابېس جوړوو او هر ناروغ ته ځانګړی کود لرونکی کارت وېشل کېږي، هر ځل چې ډاکتر ته ورځي دغه کارت به له ځان سره لري تر څو ډاکتر پوه شي چې مخکې یې کوم ډاکتر ته مراجعه کړې ده، څه تشخیص یې شوی او کوم درمل ورکول شوي دي.))
نوموړی وايي، دغه سیستم له یوې خوا له ډاکترانو سره د ناروغ په درملنه او تشخیص کې مرسته کوي او له بلې خوا د ناروغ د اضافي لګښتونو مخه نیسي.
سرچینې هېواد کې د فوق تخصص روغتونونو د جوړېدو خبر ورکړ او ویې ویل، پلان لري چې راتلونکي کې هر ولایت کې یو فوق تخصص روغتون جوړ کړي.
د ده په خبره، د دغه ډول روغتیايي مرکزونو په جوړېدو سره به د ټولو هېوادوالو درملنه په خپل ولایت کې کېږي، د وخت د ضایع کېدو او اضافي لګښتونو مخه به ونیول شي.
هغه روښانه کړه چې ناروغانو او ناروغ لرونکو ته د ډېرو اسانتیاوو برابرولو او د دوی د لګښتونو د کمولو لپاره د تشخیص او درملنې انلاین سیستم هم فعالوي.
